قونايەۆ سىيعا تارتقان ساعات

بۇل وقيعا وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارىندا بولعان ەدى. سول كەزدە مەن الماتى وبلىسى جامبىل اۋداندىق پارتيا كوميتەتىندە نۇسقاۋشى بولىپ ىستەيتىنمىن. سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى نۇسقاۋشىلار ءبىرىنشى حاتشىمىز ايمۇحامبەت مانسۇروۆتىڭ كابينەتىندەگى تەلەفوندا وتىرىپ، جوعارعى جاقتان تۇسكەن تەلەفونوگراممالاردى، حابار-وشار، نۇسقاۋلاردى جۋرنالعا تىركەپ وتىراتىنبىز.

كۇن جەكسەنبى بولاتىن. كۇز ايىنىڭ بىردە كيىز، بىردە ءمۇيىز كەزەڭى. بىرەسە تۇمان، بىرەسە جاۋىن، بىرەسە قار… اۋدپارتكومنىڭ اۋلاسىنا ءبىر قارا «چايكا» كىرىپ كەلدى. مەن جۇگىرىپ بارىپ اشامىن دەگەنشە، ىشىنەن دىنمۇحامەد قونايەۆ شىقتى. سالەمدەستىم. «وي، كوپ جاسا، بالام!» - دەپ، ارقامنان قاقتى دا ءسوزىن جالعاستىردى.

«مىنا كولىگىمىزگە بايلانىستى ءبىر شارۋانىڭ تۋىپ تۇرعانى. استىنان ءبىر سىلدىر ەستىلەدى. سونى ءبىر جاقىن جەردەگى گاراجعا اپارىپ تەكسەرتىپ بەرسەڭدەر جاقسى بولار ەدى. قىرعىزستاننان، فرۋنزەدەن كەلە جاتىر ەدىك. مەن بايكەنگە تەلەفون شالدىم. ول كولىگىن جىبەرسە، سونىمەن قالاعا كەتە بەرەم. ماشينا ارتىمىزدان كەلەدى»، - دەدى ديماش اعا.

مەن: «ءبىرىنشى حاتشىمىزعا تەلەفون سوعايىن. كەلگەنىڭىزدى حابارلايىن» - دەپ ەدىم: «جوق، بالام، ونىڭ قايدا جۇرگەنىن بىلەمىن. «روسلاۆل» سوۆحوزىندا. ءجۇز شاقىرىم جەردەن قايدان تەز جەتسىن. ءبىز قازىر جۇرەمىز عوي»، - دەدى. ول كىسىنىڭ جانىندا اق «ۆولگامەن» جۇرگەن ورىس جىگىتى قالدى. قورداي اۋدپارتكومىنىڭ ءبىرىنشى سەكرەتارى كراۆچەنكو ەكەن.

ول قاسكەلەڭ اۋدانىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ماقاشوۆقا: «مەن ديماش احمەتوۆيچتى جامبىل اۋدانىنا دەيىن شىعارىپ سالىپ تۇرمىن. ءسىرا، ءبىر ساعاتتان سوڭ ءسىزدىڭ اۋدانعا بارىپ قالارمىز. جامبىل- قاسكەلەڭ شەكاراسىنان توسىڭىز»، - دەدى. ۇزىناعاش سوۆحوزىنىڭ گاراجىنا بارىپ جوندەتىپ كەلگەنشە، ول كىسى كەتىپ قالىپتى. جۇرەرىمىزدە: «بالام، ەگەر بار بولسا 5-6 ليتر اي-96 بەنزينىنەن قۇيعىزىپ بەرەرسىڭ. الماتىعا دەيىن جەتەتىن شىعار»، - دەدى. مەن 10 ليتر قۇيعىزىپ بەردىم. شوفەرى ماعان قايتا-قايتا راقمەتىن ايتىپ، قالاعا قاراي جول تارتتى.

ءبىر كەزدە اۋداندىق ۆەتستانسادا قىزمەت ەتەتىن اۋكەن نۇربايەۆ دەگەن جولداس جىگىتىم جۇگىرىپ كەلدى.

«قونايەۆ اتامنىڭ «چايكاسىن» كورىپ، وكپەمدى قولىما الىپ كەلگەنىمدى قايتەيىن، ول كىسى كەتىپ قالىپتى» دەدى مۇڭايىپ. ەكەۋمىز قۇرداسپىز. قالجىڭداسا بەرەمىز جانە ۇزىناعاشتاعى قىزمەتىمىزگە قارعالىدان كۇندە بىرگە كەلىپ، بىرگە قايتامىز. ءوزى وتە كوڭىلدى جىگىت بولاتىن. ءان ايتقاندا داۋىسى قانداي كەرەمەت ەدى. مارقۇم بولىپ كەتتى.

- نە؟ ءبىر جۇمىس تاپسىرايىن دەپ پە ەدىڭ؟ - دەدىم قالجىڭداپ. الدە ۇيىڭە شاقىرايىن دەدىڭ بە؟

- جوعا! راحمەت ايتايىن دەپ ەدىم.

- نە ءۇشىن؟

- مىنا قولىمداعى پادەركەگە بەرگەن ساعاتى ءۇشىن. شىنىندا دا ونىڭ قولىندا بۇرىن ءبىز كورمەگەن ءبىر ساعات پايدا بولعان-دى. اۆتوبۋستا كەلە جاتقانىمىزدا جەيدەسىنىڭ جەڭىن ءتۇرىپ قويىپ، ەرەكشە ءبىر ىقىلاسپەن سيپاپ-سيپاپ الاتىن.

- قانداي ەڭبەگىڭ ءۇشىن؟

- وي، سەن دە قىزىق ەكەنسىڭ! مەنىڭ بۇل اۋدانعا سىڭىرمەگەن ەڭبەگىم قالعان جوق.

- جارايدى، ەندى پاداركىڭنىڭ تاريحىن ايت!

- سول جىلى كوكتەم ەرتە شىقتى. مالشىلار وعان قاتتى قۋاندى. ءبىز دە، اۋداندىق مال دارىگەرلەر دە ءمازبىز. قىس قاھارى ارتتا قالدى. كەز كەلگەن مالدى اۋىلعا، قاشارلارعا بارۋ وڭاي. سومكەلەرىمىزدى ارقالايمىز دا جۇرە بەرەمىز. قۋانعانىمىزدى قايتەيىن، ەرتە كوكتەمدە ءبىر ياشۋر دەگەن جۇقپالى اۋرۋ پايدا بولدى. ول ءىرى قارالاردا عانا كەزدەسەدى. «اقتەرەك» سوۆحوزىنىڭ جانىنداعى الماتى- فرۋنزە تاس جولىنىڭ ۇستىنە كارانتين قويدىق. جول ۇستىندە ۇزىندىعى 30-40 مەتر جەرگە ارنايى ءدارى قوسىلعان اعاش ۇنتاقتارىن توسەيمىز دە، وتكەن-كەتكەن كولىكتەردىڭ يەلەرىن، اۆتوبۋس بولسا، ونداعى بارلىق جولاۋشىلاردى سونىڭ ۇستىنەن جاياۋ وتكىزەمىز.

ءبىر كەزدە الىستان ءبىر كولىك كورىندى. جاقىنداپ قالدى. وي، اللا-اي، قونايەۆ اتامنىڭ قارا «چايكاسى». الماتىعا بارعاندا تالاي رەت كورگەنمىن. ءدال ءوزى. شلاگباۋمنىڭ الدىنا كەلىپ توقتادى دا، شوفەرى سىرتقا شىعىپ، اش دەگەن بەلگى بەردى. مەن ەكى قولىمدى ايقاستىرىپ، بولمايدى دەيمىن. ارتقى ەسىك اشىلدى دا ىشىنەن ديماش اتامىز شىعىپ كەلەدى. بىردەن ماعان قاراي ءجۇردى. تارتىپسىزدىگىمدى ايتىپ، ۇرىسقالى كەلەدى دەپ ويلادىم. كوزىم جىپىلىقتاپ كەتتى (ءسىرا، قورىققانىمنان بولۋ كەرەك). قاراسام، كوز شاراسى مەيىرىمگە تولى. ءجۇزى جىلى. كۇلىپ كەلەدى.

«جارايسىڭ، بالام! جۇمىسىڭا وسىلاي بەرىك بول! ناعىز ازامات ەكەنسىڭ. پوستىڭدى ءارقاشان وسىلاي ادال اتقار! مىناۋ ساعان اتاڭنان سىيلىق بولسىن!» - دەپ قول ساعاتىن شەشىپ بەردى. ەسىم اۋىپ قالعان مەن نە ايتارىمدى بىلمەي، اڭقايىپ تۇرعانىمدا ول كىسى كولىگىنە قاراي كەتىپ بارا جاتتى. ەسىمدى ماشيناسى ءوتىپ كەتكەن سوڭ عانا جينادىم. ءاي، سورلى باسىم-اي! راقمەتىمدى دە ايتا الماي قالدىم. جاڭا اتانىڭ «چايكاسىن» كورىپ، سونى ايتايىن، بەرگەن ساعاتىن كورسەتەيىن دەپ ەدىم، اتتەگەن-اي، كەتىپ قالىپتى، - دەپ اۋكەن جىلارمان بولىپ، قاتتى وكىنىپ تۇردى.

تۇرسىنبەك ەشەنقۇلوۆ،

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى

جامبىل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى