جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ ۇرپاقتارىنىڭ قيلى تاعدىرى

ۆەرا الەكساندروۆنا ج. ايماۋىتوۆتىڭ بيلىك ورگاندارىنىڭ كورگەن كوپتەگەن قىسىمدارىنان قورقىپ، وزىنە قاۋىپ توندىرمەۋگە شەشىم قابىلداپ، كۇيەۋى مەن ۇلدارىن تاستاپ، ورىنبورعا كەتتى دەگەن نۇسقا بار. تاعدىرلارى جاراسپاعان قوس جۇپ اجىراسقاننان كەيىن جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ 4 جاستاعى بەكتۇر مەن 1 جاستاعى جاناقتى تۋعان باۋىرى جاقىپبەكتىڭ قولىنا اكەلگەن. ۆەرا ۆولكوۆانىڭ كەيىنگى تاعدىرى تۋرالى دەرەكتەر تابىلمادى.

بەكتۇر ايماۋىتوۆ 1916 -جىلى دۇنيەگە كەلگەن.

بەكتۇر بالا كەزىنەن سۋرەت سالۋعا، سىزۋ سىزۋعا شەبەر بولىپ، فيزيكا، ماتەماتيكا ساباقتارىنان ۇزدىك بولعان. مەكتەپتە ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ قىزى گۇلنار دۋلاتوۆامەن بىرگە وقىعان.

بەكتۇر مەن جاناقتىڭ كىشكەنتاي كەزدەرىندە ايگىلى ءماشھۇر ءجۇسىپ ارنايى كەلىپ، ولاردىڭ باستارىنان سيپاپ، ەركەلەتىپ، حال- جاعدايلارىن ءبىلىپ تۇرعان ەكەن. ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ «جۇسىپبەك، بەكتۇر، جاناق امانبىسىڭ»، - دەپ باستالاتىن ولەڭى دە بار.

اكەسى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ ۇستالىپ كەتكەننەن كەيىن ايماۋىتوۆتار وتباسى ناعاشىلارىن پانالاپ، الدىمەن شىمكەنتتە سونان كەيىن اقتوبەگە قونىس اۋدارعان.

بەكتۇر ايماۋىتوۆ ءوزىنىڭ اڭگىمەسىندە «اكەمدى ۇستاپ الىپ كەتكەن سوڭ ۇيىمىزدە جان باعۋ ماسەلەسى قيىنداپ كەتتى. اشارشىلىقتىڭ ارانى اشىلىپ تۇرعان كەز ەدى. وگەي شەشەم ەۆگەنيا كيريلوۆنا قىزىلوردا قالاسىنداعى باس ءدارىحاناعا جۇمىسقا ورنالاستى. ماماندىعى اپتەكاشى ەدى. ۇلكەن قالالاردا جاپپاي ف ز و (فابريكا- زاۆود جەتى جىلدىق مەكتەبى) اشىلىپ جاتقان كەز. وگەي شەشەم مەنى شاقىرىپ الىپ: «ۋاقىت وزگەرىپ جاتىر. بۋىنىڭ قاتپاسا دا ءوز جانىڭدى ءوزىڭ باعىپ، نان تاۋىپ جەيتىن ۋاقىت كەلدى. ءبىلىم الۋىڭ كەرەك. تاكسيرا باقتىگەرەيەۆنا ەرتەڭ ۋفا قالاسىنا جۇرگەلى وتىر. سونىمەن بىرگە ۋفاعا باراسىڭ. ف ز و- عا تۇسۋىڭە كومەك بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل جاقتا قۋدالاۋ قاۋپى بار» دەگەن سوڭ ۋفاعا تارتىپ وتىردىم. ف ز و- عا قابىلدانىپ، ەلەكترو- مونتەر ماماندىعى بويىنشا ءۇش جىل وقىدىم. بۇل كەزدە ءۇيىمىز شىمكەنتكە كوشىپ كەتكەن. جۇمىسقا ورنالاسىپ، العاشقى ايلىعىمدى وگەي شەشەمە بەرىپ، قۋانتتىم»، - دەيدى.

بەكتۇردىڭ سوڭىنان «الاشوردانىڭ بالاسى» دەپ شىراق الىپ تۇسكەن سوڭ، ءىزىن جاسىرىپ، تۇركىمەنستانعا ءوتىپ كەتەدى. وندا مالدارىگەرلىك پەدتەحنيكۋمعا ءتۇسىپ وقىپ جۇرگەندە «تىڭشىلار تاعى دا سوڭىنا ءتۇسىپ، شىمكەنتكە كەلىپ، ودان تىكەلەي قازانعا ءوتىپ كەتەدى. قازان قالاسىندا ءوز ماماندىعى بويىنشا اسكەري زاۋىتتا ەلەكترومونتەر بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىندە شوشقا باعۋعا كوندىرەدى. شوشقانىڭ تورايىن ءولتىردىڭ، ءوزىڭ «الاشوردانىڭ بالاسى ەكەنسىڭ» دەگەن جەلەۋمەن 1937 -جىلى جەلتوقسان ايىندا 10 جىلعا سوتتالىپ، 1948 -جىلى ايداۋدان قايتادى. سودان ۇنەمى قارا جۇمىسقا جەگىلەتىن شاحتەرلار قالاسى بار كەمەريەۆو وبلىسىنا قونىس اۋدارىپ، ەڭ اۋىر جۇمىستارعا جەگىلىپ، زەينەتكە شىعادى.

1965 -جىلى عانا 1935 -جىلعى ەۆدوكيا اتتى ورىس ۇلتىنىڭ قىزىنا ۇيلەنىپ، 1966 -جىلى ۇلى ۆيكتور، سونان كەيىن قىزى ريما دۇنيەگە كەلەدى. ۇلى كەمەروۆاداعى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتا وقىعان. قىزى ريما لاتىش ۇلتىنا تۇرماسقا شىعادى.

1994 -جىلى 78 جاسىندا قازاقستانعا ءوزىنىڭ تۋعان جەرى باياناۋىلعا كەلىپ، اتا- باباسىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتەدى. تۋعان اۋىلىنا كەلىپ، اكەسى تۋعان، تۇرعان ءۇيىنىڭ جۇرناعىن حالىققا ءوزى تاۋىپ بەرگەن. سول وڭىردەگى جەكە- جەكە ورنالاسقان اۋىلدىڭ جۇرناقتارىن، كوپشىلىك بىلمەيتىن ورىنداردى حالىققا تانىستىرعان.

بەكتۋر ءوزىنىڭ اعاسى جاناق مەن قارىنداسى مۋزا جايىنان كوپ جىلعا دەيىن حابارسىز بولادى. بەكتۇر جۇسىپبەك ۇلى ەكى جىل بويى الماتىداعى قاريالار ۇيىندە تۇرعان.

جاناق جۇسىپبەك ۇلى ايماۋىتوۆ (1920 - ءو. ج. ب. )

جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ ەكىنشى ۇلى — جاناق 1920 -جىلى -18 اقپاندا سەمەي قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. بالا كەزىنەن ەسەپ- قيساپقا وتە جۇيرىك بولعان. اكەسىن ۇستاپ اكەتكەندە جانىق نەبارى 9 جاستا بولعان. جاناق ءوزىنىڭ اتىن وزگەرتۋگە ءماجبۇر بولىپ، ەۆگەني يۋريەۆيچ بولىپ اتانعان. الايدا، بۇل ونى قۋدالاۋدان قۇتقارعان جوق. 1941 -جىلى ونى «حالىق جاۋىنىڭ ۇلى» دەپ تانىپ، ەڭبەك ارمياسىنا جىبەرىلگەن. سوعىستان كەيىن «قۋعىنعا ۇشىراپ كەتپەيمىن بە؟» دەگەن قورقىنىشپەن تۇرمىستىڭ قيىنشىلىقتارى ونىڭ بەيبىت ءومىر سۇرۋىنە كەدەرگى جاسادى.

ول اقتوبە قالاسىنداعى مۇعالىمدەر ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ، «العان ءبىلىمىمدى جالعاستىرامىن» دەپ، ءال- فارابي اتىنداعى قازمۋ- ءنىڭ فيزيكو- ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى.

«مەنىڭ اكەم- ناعىز ادام، ازامات، قوعام قايراتكەرى. مەن ونىڭ تالانتتى جازۋشى، ۇلگىلى پەداگوگ، اقىن، اۋدارماشى بولعانىن ماقتان تۇتامىن»، — دەپ جازدى جاناق.

ول قىرعىزستاننىڭ بىشكەك قالاسىنىڭ ماڭىنداعا نوۆوپاۆلوۆكا سەلوسىندا تۇرعان.

جاناقتىڭ ايەلى ۆەرا ورىس ۇلتىنان بولعان. ەكى قىزى ۆالەنتينا مەن نادەجدا موسكۆادا تۇرعان. ۇلى ۆلاديمير لەنينگراد اسكەري وكرۋگىندە وفيتسەر بولعان.

جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ ەكىنشى نەكەسى - سەرمۇحامەدوۆا ەۆگەنيا قاراباتىر قىزى (1897- 1987)

جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ بولاشاق قىزى مۋزانىڭ اناسىمەن قازاندا كەزدەسكەن. ەكىنشى جۇبايى - سەرمۇحامەدوۆا ەۆگەنيا قاراباتىر قىزىنىڭ اناسى - ورىس، اكەسى - قازاق ۇلتىنان. ول بەلگىلى مال دارىگەرى قاراباتىر سەرمۇحامەدوۆ. ايماۋىتوۆ «اق جول» گازەتىنەن شەتتەتىلگەن كەزدە ەكىنشى جارىن وزىمەن بىرگە شىمكەنتكە الىپ كەتىپ، پەداگوگيكالىق كوللەدجدە جۇمىس ىستەگەن. سول كەزدە ۇلدارى بەكتۇر مەن جاناق تا اكەسى جۇسىپبەك پەن ەۆگەنيا قاراباتىر قىزىنىڭ تاربيەسىندە بولادى.

1931 -جىلى جۇسىپبەك اتىلىپ كەتكەننەن كەيىن ەۆگەنيا كيريلوۆنا قىزىلوردا قالاسىنداعى باس ءدارىحاناعا ءوز ماماندىعى بويىنشا اپتەكاشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى.

ەۆگەنيا قاراباتىر قىزى وتباسىلىق سۋرەتتەر مەن جۇسىپبەكتىڭ جەكە زاتتارىن ۇزاق ۋاقىت ساقتاپ، 1991 -جىلى پاۆلودار قالاسىنا بارىپ، بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىنە تاپسىرعان.

جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ ەكىنشى نەكەسى - سەرمۇحامەدوۆا ەۆگەنيا قاراباتىر قىزىنان تۋعان بالالارى

ماعريپا (مارۋا، مۋزا) جۇسىپبەك قىزى ايماۋىتوۆا (1926)

ج. ايماۋىتوۆتىڭ ەكىنشى نەكەسىنەن 1926 -جىلى 3 -مامىردا ورىنبور قالاسىندا ماعريپا (مارۋا، مۋزا) دەگەن قىزى دۇنيەگە كەلگەن. سۇيىكتى اكەسى ونى ەركەلەتىپ مۋزا دەپ اتاعان.

جازۋشىنىڭ قىزى ماعريپا جۇسىپبەك قىزى 1929 -جىلى نەبارى ءتورت جاستا بولسا دا، ول اكەسىن قالاي تۇتقىنداعانىن، بۇكىل ءۇيدى قالاي وزگەرتكەنىن ەسىنە الادى… «انامنان اكەمنىڭ ەرەكشە دارىندى ادام ەكەنىن ءبىلدىم. اكەم ۇستەل باسىندا وتىرادى، جۇمىس ىستەيدى، ۇستەلدە جاسىل شامشىراعى بار شام بار»، - دەپ جادىندا قالعان اسەرلەرىن جازادى.

ماعريپا مەكتەپتى ءساتتى وقىعاننان كەيىن تاشكەنت جوعارى كاسىپوداق مەكتەبىنە ءتۇسىپ، جوعارى كاسىپوداق مەكتەبىندە وقۋىن جالعاستىرىپ، ەكونوميست ماماندىعىن الىپ شىعادى. «اقتوبەرەنتگەن» ا ق ءبولىم باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەپ، گەولوگيا قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعىنىڭ وبلىستىق كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى بولادى. اقتوبەگە مۇناي بارلاۋ ەكسپەديتسياسىنىڭ باعىتى بويىنشا كەلگەن ەكونوميست لۆوۆ تۇرعىنى ستەپان ستەپانوۆيچ ساحنوعا تۇرمىسقا شىققان. وتباسىندا ناتاليا مەن تاتيانا ەسىمدى قىزدارى بولدى. وسى ەكى قىزىنان وليا، ساشا، اننا، ماريا اتتى جۇسىپبەكتىڭ ۇرپاقتارى بار.

نەمەرەلەرى قازاقستاندا، رەسەيدىڭ ماسكەۋ، سانكت- پەتەربۋرگ قالالارىندا تۇرادى.

ادەبيەتتەر ءتىزىمى:

ايماۋىتوۆ ج. ءوز جايىمنان ماعلۇمات / ج. ايماۋىتوۆ، ا الديبەكوۆا // اڭىز ادام. - 2014. - №17. - ب. 8-10

الىمبايەۆ م. بەكتۇر ايماۋىتوۆ، قايداسىڭ سەن؟ // لەنينشىل جاس. - 12 ءساۋىر. - ب. 2.

ورالبايەۆ ءا. ايماۋىتوۆتىڭ قىزى اقتوبەدە تۇرادى // لەنينشىل جاس. - 1990. - 17 ءساۋىر. - ب. 3.

تاسىمبەكوۆ ا. جوعالىپ تابىلعان اسىلدىڭ سىنىعى // قازاق ادەبيەتى. - 1994. - 28 قازان. - ب. 10-11

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى