كيتتىڭ ىشىنەن قالقىمالى التىن تابىلدى
The Guardian باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا، لاس- پالماس ۋنيۆەرسيتەتى جانۋارلار دەنساۋلىعى جانە ازىق- تۇلىك قاۋىپسىزدىگى ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى انتونيو فەرناندەس رودريگەس سۇتقورەكتىنىڭ ولىمىنە نە سەبەپ بولعانىن انىقتاماق بولعان. كاشالوتتىڭ اس قورىتۋ جۇيەسىندە پروبلەما بولۋ مۇمكىن ەكەندىگىنە كۇدىكتەنگەن ول توق ىشەگىن قاراپ، ونىڭ ىشىندە قاتتى ءبىر زاتتىڭ تۇرىپ قالعانىن انىقتاعان.
«توق ىشەكتەن الىپ شىققانىم ديامەترى 50-60 س م، سالماعى 9,5 كەلى بولاتىن تاسقا ۇقسايتىن زات بولدى»، - دەدى ول.
عالىم تاپقان زات قالقىمالى التىن دەپ اتالاتىن وتە سيرەك كەزدەسەتىن سۇر امبرا بولىپ شىقتى. امبرا عاسىرلار بويىنا پارفيۋمەرلەردىڭ قاسيەتتى گراالى سانالادى. تابىلعان امبرانىڭ قۇنى شامامەن 500 مىڭ ەۋرو تۇرادى.
مەن تەڭىز قۇرتتارىن وتە كوپ جەيدى. سۇتقورەكتى ولاردىڭ ءبارىن قورىتا الماي قۇسىپ تاستايدى. ءبىراق، ءبىرازى كيتتىڭ اسقازانىندا قالىپ، جىلدار وتە كەلە سۇر امبراعا اينالادى.
كاشالوت - الەمدەگى ەڭ ءىرى جىرتقىش. مەلۆيللدىڭ «موبي ديك» شىعارماسى وسى كاشالوت تۋرالى بولاتىن. راسىمەن دە، كارى كاشالوتتاردا پيگمەنتتى اق رەڭكتەر پايدا بولا باستايدى. بۇل ادامداردىڭ قارتايعاندا شاشتارى اعاراتىنى سىندى. جاسى كەلگەن كاشالوت، ءتىپتى، اپپاق بولىپ كەتۋى مۇمكىن.
سۋ استىنداعى نە قايىقتاعى ادامعا كاشالوتتان قاۋىپ جوق. ول نەگىزىنەن ءىرى كالمارلارمەن قورەكتەنەدى: ادامداردى «ۇناتپايدى». ولار ءبىر جەردە شوعىرلانىپ جۇرەدى جانە ءبىر- بىرىمەن ەمونتسيونالدى بايلانىستا بولادى. ەگەر توپتا بىرەۋى جاراقات السا نە بىرەۋىن قاۋىپ تونسە، قالعاندارى ونى قورعايدى. كيت اۋلاۋ كەزىندە كاشالوتتار قورعانۋ ءۇشىن قايىقتارعا شابۋىل جاساي الادى. قاۋىپ تونسە، گۇل شوعىرى فورماسىندا قورشالىپ، قورعانادى.
اشىق مۇحيتتا الەمدەگى ەڭ ءىرى جىرتقىشپەن (20 مەتر) بىرگە ءجۇزۋ كەرەمەت ۇمتىلماس ەستەلىك سىيلايدى. ەڭ عاجابى - ونى ءۇنىن ەستۋ. ولار 1 ك م تەرەڭدىكتەر جۇزەتىن كالمارلارمەن قورەكتەنەدى. ەگەر ول ادامدى كورىپ قالسا جانە قىزىعۋشىلىق تانىتسا، وزىنە ءتان دىبىسىن شىعارادى. ونىڭ دىبىسىن تەك قۇلاقپەن تىڭداپ قانا قويمايسىز، ونە بويىڭىز بەن دەنەڭىز «ەستيدى».
كاشالوتتى كورۋ ءۇشىن قايدا بارۋ كەرەك؟
ولار مۇحيتتا جۇزەدى. ەڭ قيىنى وتە تەرەڭ نۇكتەسىندە جۇرەدى. سوندىقتان، جاعالاۋدان ولاردى كورە المايسىز. تەك جانارتاۋ ارالدارىندا نە تەكتونيكالىق بولىكتەردە كورۋگە بولادى. ماسەلەن، ازور، شري- لانكا ارالدارىنان. كەيدە كاشالوتتار قارماق قالتقىسى سەكىلدى سۋ بەتىنە شىعىپ ۇيىقتايدى. بۇل باسقا كيتتەردەن ايىرماشىلىعى . سول كەزدە جانىنان كورپ وتۋگە بولادى.
