كۋبا بوكسشىلارىنڭ قۇپياسى
كۋبالىق بوكسشىلار وليمپيادا مەدالىن تۇڭعىش رەت 1968 - جىلى مەحيكودا وتكەن دودادا يە بولدى. ون توعىز جاستاعى رولاندو گاربەي وليمپيادانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتانىپ، ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى. سول جىلدارى بوكستىڭ شارشى الاڭىندا كەڭەس وداعىنان شىققان بوكسشىلاردىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇرعان ەدى. رولاندو فينالدا بولاشاق ەكى مارتە وليمپيادا جەڭىمپازى بوريس لاگۋتينگە عانا ەسە جىبەردى. مەحيكو وليمپياداسىندا كۋبالىقتار جالپى ەسەپتە بوكستان ەكى كۇمىس مەدالگە قول جەتكىزدى. ءتورت جىلدان كەيىن نەمىس جەرىندە «بوستاندىق ارالىنىڭ» بوكسشىلارى باستى قارسىلاسى ك س ر و-نى باسىپ وزىپ، جالپى كوماندالىق ەسەپتە العاش رەت 3 التىن، 1 كۇمىس، 1 قولا مەدال جەڭىپ الدى.
كۋباداعى بوكستىڭ دامۋى السيدەس ساگاررانىڭ ەسىمىمەن تىكەلەي بايلانىستى. «جەڭىسكە قۇشتارلىق، جىگەر، ەڭبەكقورلىق، سوڭىنا دەيىن كۇرەسۋ، وتانعا قۇرمەت ءاربىر كۋبالىقتىڭ بويىنان تابىلادى. بۇل - سپورتشى ءۇشىن كەرەكتى قاسيەت» - داڭقتى باپكەر السيدەس ساگاررا كۋبا بوكسىنىڭ جەتىستىگىن وسىلاي تۇسىندىرەدى.
ارىدەن تارقاتساق، السيدەس ساگاررا 1960 - جىلى كۋبا بوكس اسسوسياسياسىنىڭ نەگىزىن قالادى. ءتورت جىل وتكەن سوڭ ونى بوكستان كۋبا قۇراماسىنىڭ باس باپكەرلىگىنە تاعايىندادى. ساگاررا كەلە سالا كۋبا بوكسىنا وزىندىك وزگەرىس ەنگىزدى. بوكسشى ءۇشىن الدىن-الا ءتورت جىلعا جوسپار قۇرىلاتىن بولدى. ءارتۇرلى جاتتىعۋدىڭ جاڭا تۇرلەرى قوسىلىپ، كولەمى مەن ۋاقىتى ۇلعايدى. باستى ماقسات - ءتورت جىلدا ءبىر كەلەتىن دودانىڭ شىڭىنا شىعۋ.
ساگارراعا دەيىن كۋبا بوكستان بىردە-ءبىر جۇلدە الىپ كورمەپتى. ول 1964 - جىلدان 2000 - جىلعا دەيىن 36 جىل بويى شاكىرت باپتادى. السيدەس ساگاررانىڭ شاكىرتتەرى 46 وليمپيادا جۇلدەسىن يەلەنىپتى. ونىڭ 27 سى التىن، 12 سى كۇمىس، 7 ەۋى قولا. 1992 - جىلى بارسەلونادا توعىز بىردەي كۋبا قابىلانى فينالدا قولعاپ ءتۇيىستىرىپ، 7 ەۋى التىن جۇلدەنى جەڭىپ الدى.
1972 - جىلى ميۋنحەندە وتكەن ءدۇبىرلى دودادا 20 جاستاعى تەوفيلو ستيۆەنسوننىڭ جۇلدىزى جارقىراعان-دى. 81 كەلىدە سىنعا تۇسكەن تەوفيلو قاتارىنان ءۇش وليمپيادادا قارسىلاس شاق كەلتىرگەن جوق. بوكستان ءۇش مارتە وليمپيادا چەمپيونى اتانعان سپورتشى الەمدە نەبارى ۇشەۋ عانا. اۋەلى لاسلو پاپپ بوكستان ءۇش مارتە وليمپيادا جەڭىمپازى اتانسا، ستيۆەنسوننىڭ وتانداسى فەليكس ساۆون بۇل جەتىستىكتى قايتالادى. تەوفيلو ستيۆەنسون سپورتتىق كارەراسىندا 332 رەت قولعاپ ءتۇيىستىرىپ، ونىڭ 310 ىندا جەڭىسكە جەتىپتى. ءبىر رەت جەڭىلگەن قارسىلاسىنان ستيۆەنسون قايتادان ەسە قايتاراتىن. ك س ر و بوكسشىسى يگور ۆىسوسكي عانا ستيۆەنسوندى ەكى رەت جەڭدى.
1972 - جىلعى وليمپيادادا تەوفيلو «ۆەل باركەر» كۋبوگىنە يە بولدى. بۇدان بولەك ول ءۇش مارتە الەم چەمپيونى، ەكى مارتە پانامەريكا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. بىردە امەريكالىق پروموۋتەر دون كينگ وعان 5 ميلليون دوللار ۇسىنىپ، مۇحاممەد اليمەن قولعاپ تۇيىستىرۋىن وتىنەدى. الايدا ستيۆەنسون بۇدان باس تارتىپتى. ويتكەنى كۋبالىقتار ءۇشىن كاسىپقوي سپورتپەن اينالىسۋ زاڭعا قايشى. اڭىزعا اينالعان كۋبالىق بوكسشى 2012 - جىلدىڭ 12 - ماۋسىمىندا 60 جاسىندا فانيدەن ءوتتى.
داڭقتى بوكسشى ستيۆەنسوننىڭ جەتىستىگىن فەليكس ساۆوننىڭ قايتالاعانىن جوعارىدا ايتتىق. ول بارسەلونا، اتلانتا، سيدنەيدە قاتارىنان ءۇش رەت جەڭىسكە جەتتى. ساۆون ءوزى قاتىسقان 7 الەم چەمپيوناتىنىڭ التاۋىندا جەڭىمپاز، بىرەۋىندە، 1999 - جىلى عانا كۇمىس جۇلدەگەر اتانىپتى. ونىڭ وزىندە فەليكس تورەشىلەردىڭ وتانداسىنا قيانات كورسەتۋىنە بايلانىستى شارشى الاڭعا شىعۋدان باس تارتتى دا، باس جۇلدە ا ق ش سپورتشىسى مايكل بەننەتكە بۇيىردى. ادىلەتسىز وتكەن تۋرنيردەن ساۆون ىزاسىن ىشىنە ءتۇيىپ قايتقان كورىنەدى. كەلەسى جىلى سيدنەيدەگى وليمپيادادا بەننەتتى شارشى الاڭدا ساباپ، كەتكەن ەسەنى قايتاردى. سول جولى بوكسشىلار دوداسى باستالماي تۇرىپ، جۋرناليستەر وعان «قالاي ويلايسىز، ءۇشىنشى رەت وليمپيادا چەمپيونى بولا الاسىز با؟» - دەگەن سۇراق قويادى. سوندا ساۆون «وليمپيادا چەمپيونى بولاتىنىما كۇمانسىز سەنىمدىمىن، مەن كۋبا چەمپيونى بولاتىنىما كۇمانىم بار» دەپ جاۋاپ بەرىپتى. وسىدان-اق كۋبا سپارتاكياداسى مەن چەمپيوناتىنىڭ دەڭگەيى قانشالىقتى جوعارى ەكەندىگىن پايىمداي بەرىڭىز.
سونداي-اق فەليكس ساۆون ءۇش پانامەريكا ويىندارى مەن ءتورت كاريب تەڭىزى ويىندارىنىڭ التىنىن قانجىعاسىنا بايلادى. سيدنەيدەن كەيىن فەليكس سپورتىق كارەراسىن اياقتاعانىن مالىمدەسە دە، 2004 - جىلى افينى وليمپياداسىنا تاعى كەلدى. الايدا، بۇل جولى باپكەر رەتىندە شاكىرتتەرىن الىپ كەلگەن-دى. ودان ءتالىم العان كۇرزى جۇدىرىقتى جىگىتتەر 5 التىن، 2 كۇمىس، 1 قولا مەدالعا يە بولدى.
انحەل ەررەرا، اريەل ەرناندەس، گيلەرمو ريگوندو، ەكتور ۆينەنت، ماريو كيندەلان سىندى بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى 2 رەتتەن وليمپيادا التىنىنا يە بولدى. بۇلاردان بولەك بايراقتى باسەكەنىڭ بىرنەشە دۇركىن جۇلدەگەرلەرى كۋبادا جەتەرلىك. بۇگىنگە دەيىن كۋبا سپورتشىلارى 72 وليمپيادا التىنىن جەڭىپ الدى. ونىڭ 34(!)-ى بوكسقا تيەسىلى. بۇل - حالقىنىڭ سانى 11 ميلليوننان ارەڭ اساتىن ەل ءۇشىن از با، كوپ پە؟ ءارى كۋبا ساياسي جاعدايعا بايلانىستى 1984 - جىلى لوس-اندجەلەس، 1988 - جىلى سەۋلدەگى وليمپياداعا قاتىسپاعان ەدى.
كۋبا فەنومەنىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى تالانتتى جاستايىنان تاربيەلەۋىندە جاتىر. جاسوسپىرىمنىڭ بويىنان دارىندى بايقاعان باپكەرلەر ونى ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرمايدى. قارجىلىق كومەك كورسەتىپ، بوكسقا باۋلۋمەن بولادى. ءاربىر بالا بولاشاقتا تەوفيلو ستيۆەنسون مەن فەليكس ساۆون سىندى بوكسشى بولسام دەپ ارماندايدى. ءتىپتى، كۋبادا 2 ميلليونعا جۋىق ادام اۋەسقوي بوكسپەن اينالىسادى ەكەن. «بوستاندىق ارالىندا» دەنە تاربيەسى ساباعى مامانداندىرىلعان نەگىزدە جۇرگىزەدى. ءار بالانى قابىلەتىنە قاراي ءار سپورت تۇرىنە ءبولىپ، 4-سىنىپتان باستاپ دەنە تاربيەسى ساباعىنىڭ ورنىنا ناقتى ءبىر سپورتقا باۋلۋ باستالادى. ءسويتىپ، بالالار جاس كەزدەرىنەن باستاپ، بوكس، فۋتبول، كۇرەس، باسكەتبول جانە تاعى دا باسقا سپورت تۇرلەرى بويىنشا ءدارىس الىپ، بىلىكتى ماماننىڭ قول استىندا جاتتىعادى. وسىنىڭ ارقاسىندا ولاردىڭ سپورتتارى قارقىندى تۇردە دامىپ كەلەدى. بوكس ماماندارى كوپ بولعاندىقتان، بوكسشىلارىنىڭ قارقىنى كۇشتى. سوندىقتان بولار، كۋبا قابىلاندارى ءالى كۇنگە تۇعىرىنان تۇسەتىن ەمەس. وليمپيادا التىنى بۇيىرماعان بەيجىڭدەگى دودا دا كۋبالىقتاردىڭ جىگەرىن جاسىتا المادى.
قازىرگى تاڭدا كۋبا بوكسى بۋىن الماسۋ ءساتىن باستان وتكەرىپ جاتىر. تۋمىسىنان نامىسقوي، قايسار حالىقتان ءالى تالاي تالانتتى جاستار ءوسىپ شىعارى انىق. لوندوندا العان 2 التىن مەن 2 قولا سونىڭ ايقىن دالەلى.
اباي اسانكەلدى ۇلى
دەرەككوز: «نۇراستانا» گازەتى. 2012
