استاناداعى ل ر ت مەن تالدىكول تاعدىرى جانە الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسى قالاي جوسپارلانباق
جاڭا تۇرعىن ۇيلەر، مەكتەپ، اۋرۋحانا، بالاباقشا، تاعى باسقاسى قاجەت. ءيا، ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ، تۇرعىندار مەن مەيماندار ءۇشىن ىڭعايلى جاعداي جاساۋدى ۇمىتپاۋ كەرەك. وسى ورايدا، ەلوردا اكىمدىگى قالانىڭ جاڭا باس جوسپارى دايىندالىپ جاتقانىن حابارلادى. ول قانداي بولماق؟ نە وزگەرەدى؟ تولىعىراق قازاقپارات ءتىلشىسىنىڭ ماتەريالىندا.
ەلوردانىڭ جاڭا باس جوسپارى قاشان قابىلدانادى
قازىر استانانىڭ 2035 -جىلعا دەيىنگى جاڭا باس جوسپارىنىڭ جوباسى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگەكتار ندارمەن كەلىسۋ جانە ەكولوگيالىق باعالاۋ قورىتىندىسى ساتىسىندا. ول 30-شىلدەگە دەيىن اياقتالادى دەپ جوسپارلانعان. ودان ءارى اكىمدىك جاڭا باس جوسپاردى قوعام تالقىسىنا شىعارماق.
وسىلايشا، قۇجاتتى بيىل قىركۇيەكتە يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە تاۋەلسىز ساراپتاماعا بەرۋ جوسپارلانعان. وندا 45 جۇمىس كۇنى ىشىندە قارالادى. ال، جەلتوقساندا ۇكىمەتكە بەكىتۋگە جىبەرىلەدى.
«وسى ايدىڭ 11 ى كۇنى پرەزيدەنت ەلوردانىڭ ماسەلەلەرى بويىنشا اۋقىمدى جينالىس وتكىزەدى دەگەن جوسپار بار. ەڭ باستى ماسەلە - باس جوسپار جانە قالانى ابباتتاندىرۋ، كوگەكتار لداندىرۋ، قالادا تۇراتىن ازاماتتارعا جانە قوناقتارعا جايلى جاعداي جاساۋ. سوندىقتان، وسى باعىتتارعا قالا بيۋدجەتىن ناقتىلاۋدا 20 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات كوزدەلىپ وتىر. جالپى، مەملەكەت باسشىسى استانا قالاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ، جارتى جىلدىڭ ىشىندە ەكىنشى رەت وسى ماسەلە بويىنشا جينالىس وتكىزبەك. ول جەردە ۇكىمەت مۇشەلەرى تولىعىمەن بولادى»، - دەگەن ەدى استانا اكىمى جەڭىس قاسىمبەك 3-شىلدەدە وتكەن قالالىق ءماسليحات وتىرىسىندا.
باس جوسپارعا قاتىستى تۇرعىنداردىڭ پىكىرى ەسكەرىلە مە؟
وتكەن جىلى قاراشادا «استاناگەنپلان» عيماراتىندا جوبانىڭ قوعامدىق تالقىلاۋى ءوتتى. اكىمدىكتىڭ حابارلاۋىنشا، وعان 1 مىڭنان استام ادام قاتىستى، ولاردىڭ اراسىندا ەلگە ەڭبەك سىڭىرگەن ساۋلەتشىلەر دە بار. تالقىلاۋ بارىسىندا 450-دەن استام ۇسىنىستار مەن ەسكەرتۋلەر نازارعا الىندى.
ساۋلەتشىلەر قالاقۇرىلىسى كەڭەسىن قايتا قۇرۋدى ۇسىنىپ، ونىڭ قۇرامىنا شەنەۋنىكتەر ەمەس، ساۋلەتشىلەر مەن بىلىكتىلىگى بار مامانداردى كىرگىزۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
سونداي-اق، جيىن بارىسىندا ەلوردادا تىعىز قۇرىلىس، بالاباقشالار، مەكتەپتەر مەن دەمالىس ورىندارىنىڭ جەتىسپەيتىندىگى ماسەلەلەرى قوزعالدى.
ودان بولەك، عيماراتتاردى ءسۇرۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. اتاپ ايتقاندا، يمانوۆ كوشەسىنەن بوگەنباي باتىر داڭعىلىنا دەيىنگى اسان قايعى كوشەسى، كۇلتەگىن تۇيىق كوشەسى، م. لەرمونتوۆ كوشەسى بويىنداعى ۇيلەردى جانە شۇبار، وڭتۇستىك- شىعىس شاعىن اۋداندارىن ءسۇرۋ كەرەك. ءسۇرىلۋى ءتيىس نىساندار قاتارىندا جۇمابايەۆ داڭعىلى، «پرومىشلەننىي» تۇرعىن الابى، ماناس- ابىلايحان جانە باسقا دا ۋچاسكەلەر بار.
ءوز كەزەگىندە قالا اكىمدىگى بارلىق ماسەلە قارالىپ، شەشىم شىعاتىندىعىنا سەندىردى. سونداي- اق، قوعامدىق تىڭداۋدان تىس تۇرعىنداردان تۇسكەن شاعىمدار مەن ۇسىنىستاردى وڭدەۋ بويىنشا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانى ايتىلدى.
ماسەلەن، تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا كەنەسارى كوشەسىندەگى №8-مەكتەپ ءسۇرىلىپ، ورنىنا سكۆەر سالىنادى. «سپورت سيتي» تۇرعىن ءۇي كەشەنى اۋدانىندا تۇرعىنداردىڭ وتىنىشىمەن فيتنەس- ورتالىق سالۋ توقتاتىلىپ، اۋماق اباتتاندىرىلادى.
كوگەكتار لداندىرۋ اۋماعى كەڭەيە تۇسەدى
قالا بيلىگى سىعاناق كوشەسىنىڭ سولتۇستىگىندە، ە22 كوشەسىنىڭ وڭتۇستىگىندە، تۇران داڭعىلىنىڭ شىعىسىندا جانە ش. ايتماتوۆ كوشەسىنىڭ باتىس جاعىندا جاڭا اۋدان قۇرىلىسى سالۋ كەزىندە تابيعي سۋ كوزىن ساقتاپ قالۋعا ۋادە بەرىپ وتىر. ءبىراق، اۋماقتىڭ باتپاقتى بولىگى يگەرىلەدى. ول جەرلەردە تۇرعىن ۇيلەر، 2,5 مىڭعا جۋىق وقۋشىعا ارنالعان مەكتەپتەر، بالاباقشا، مەديتسينالىق ورتالىق جانە تاعى باسقا نىساندار سالىنادى. سونىمەن قاتار، سول جەرلەردەگى سۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. وسىلايشا، باتپاقتى جەر تازارتىلعان سۋ قويماسىنا اينالادى جانە اۋماق اباتتاندىرىلادى.
ۇلى دالا داڭعىلىنىڭ سولتۇستىگى مەن ش. ايتماتوۆ كوشەسىنىڭ شىعىسىندا تۋريستىك ورام سالۋ كوزدەلىپ وتىر. ول جەردە ساۋدا- ويىن-ساۋىق كەشەن سالىنىپ، قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قامتىلادى.
«تۋريستىك كۆارتالدى سالۋدا جەردىڭ سۋلى- باتپاقتى كۇيى ساقتالادى»، - دەلىنگەن استانا اكىمدىگىنىڭ قازاقپاراتتىڭ رەسمي سۇراۋىنا بەرگەن جاۋابىندا.
اكىمدىك كەلەشەكتە اتالعان اۋماقتا وقۋشىلاردىڭ بوس ۋاقىتىن وتكىزۋگە ارنالعان ورىندار، 400 پاتسيەنت قابىلداي الاتىن ەمحانا، 300 ادامعا ارنالعان مەديتسينالىق ورتالىق سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. ودان بولەك، 4,8 مىڭ ورىندىق ەرەكشە بالالارعا ارنالعان 5,5 مىڭ ورىندىق ءۇش مەكتەپ، 1 مىڭ ورىندىق 3 بالاباقشا جانە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە- ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان مەكەمەلەر سالىنباق. سونىمەن قاتار، 1386,1 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرەدى. قالا باسشىلىعى اتالعان اۋماقتاعى سۋ قويماسىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر بۋلۆارىنا اينالدىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
كىشى تالدىكول تاعدىرى نە بولماق؟
اكىمدىكتىڭ جوسپارىنا سايكەس، كىشى تالدىكول اۋماعى قالالىق ورتاعا كىرىكتىرىلىپ، قالا تۇرعىندارىنىڭ بوس ۋاقىتىن وتكىزۋگە قولايلى جاعدايلار جاسالادى. قازىر «رەكرەاتسيالىق ايماقتاردى» سالۋ بويىنشا ەكى جوبا ازىرلەنىپ جاتىر، ونىڭ قۇرىلىسى ەكى كەزەككە بولىنگەن.
ءبىرىنشى كەزەكتە №5-ۋچاسكەدە سىعاناق - قازىبەك بي، باعلانوۆا كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى 30,33 گەكتار جەردە «رەكرەاتسيالىق ايماق» سالۋ جوسپارلانعان. جوبا بويىنشا ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىندى، قۇرىلىس- مونتاج جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن مەردىگەر انىقتالدى.
ەكىنشى كەزەكتە №7-ۋچاسكەدە ۇلى دالا جانە باعلانوۆا كوشەلەرىنىڭ اۋدانىنداعى 123 گەكتار الاڭدا «رەكرەاتسيالىق ايماق» جوسپارلانعان. بۇگىندە جوبانىڭ جوبالىق- سمەتالىق قۇجاتتاماسىن ازىرلەۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر.
«رەكرەاتسيالىق ايماق» ەلىمىزدىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس سۋ قورعاۋ ايماقتارى جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان سۋ ايدىنىنان تۇرادى. سونداي- اق، رەكرەاتسيالىق اۋماقتار ساۋلەت نىساندارىمەن، حالىققا ارنالعان دەمالىس ورىندارىمەن اباتتاندىرىلادى، كوگەكتار لداندىرىلىپ، جاسىل جەلەكتەر وتىرعىزىلادى» ، - دەلىنگەن اكىمدىكتىڭ جاۋابىندا.
ۇلكەن تالدىكول
جوسپارعا سايكەس ۇلكەن تالدىكولدە قورىق جانە ورمان- ساياباق ايماعى بار تابيعي پارك پايدا بولادى.
ەلوردادا قۇرىلىس اۋماعى ارتا تۇسپەك
استانا اكىمدىگى كەلەسى باعىتتاردى يگەرۋدى انىقتادى:
- مىڭجىلدىق اللەياسى جانە «مەترو» ساۋدا ورتالىعى اۋدانىنداعى قاراعاندى تاسجولىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى اۋماق؛
- ماڭگىلىك ەل داڭعىلىنىڭ بويىنداعى قۇرىلىس؛
- تۇران داڭعىلىنىڭ باتىسىندا قۇرىلىس سالۋ؛
- تەلمان تۇرعىن الابىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى اۋماقتى دامىتۋ؛
- اسان قايعى كوشەسىنىڭ بويىنداعى اۋماقتى قايتا جاڭارتۋ.
استانانىڭ ديزاين كودى قالاي وزگەرەدى؟
ديزاين- كودقا سايكەس، استانادا ماڭدايشاداعى جازبالار ارتقى فونسىز بولۋى ءتيىس. نەگىزگى جازۋ فريز بيىكتىگىنىڭ %70 ىنان اسپاۋى كەرەك. بارلىق بەلگىلەر قاسبەتتىڭ ءبىر سىزىعىندا بولۋى ءتيىس جانە قاجەت بولعان جاعدايدا قاسبەتتىڭ ستيلىنە بەيىمدەلەدى. جازبالاردىڭ رەڭىنە مونوحرومدى جانە بىركەلكى تۇستەردى قولدانعان ءجون. بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا فريز نەمەسە فونعا سايكەس ءتۇستى قولدانۋعا رۇقسات ەتىلەدى. بۇل جاعدايدا فريز نەمەسە قاسبەت بولىگى جىكسىز بولۋى كەرەك. بەلگى عيماراتتىڭ ارحيتەكتۋرالىق ەلەمەنتتەرى مەن تەرەزە ساڭىلاۋلارىنا سايكەس كەلمەۋى كەرەك. ءبىر عيماراتتا ورنالاسقان ءارتۇرلى مەكەمە بەلگىلەرىنىڭ تۇرلەرى مەن ديزاينىن عيماراتتاردىڭ قاسبەتىنىڭ كەشەندى شەشىمىنە سايكەس ورنالاستىرۋ ۇسىنىلادى.
ۆيترينالاردى جارناما باننەرىمەن تولىعىمەن نەمەسە ءىشىنارا جاۋىپ تاستاۋ ۇسىنىلمايدى. ەسىك جاپسىرمالارىنىڭ، بەلگىلەردىڭ فوندىق ءتۇسى قارا نەمەسە ءمولدىر بولۋى كەرەك. ءماتىن مەن لوگوتيپ اق ءتۇستى بولعان ءجون. ءتۇرلى- ءتۇستى جاپسىرمالار قاسبەتتىڭ جالپى كورىنىسىن بۇزادى.
ەسكە سالساق، بيىل اقپاندا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى استانا، الماتى جانە اقتوبە قالاسىنىڭ ديزاين كودى ازىرلەنگەنىن حابارلاعان ەدى. ال، قالعان قالالار بويىنشا جاڭا ستاندارتتارعا سايكەس دايىندالىپ جاتقانى ايتىلدى.
اكىمدىكتىڭ مالىمەتىنشە، قالادا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا بيزنەس وكىلدەرىمەن 20-دان استام كەزدەسۋ ءوتتى. سونىمەن قاتار، ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ ساراپشىلارى 130 ەسكيزدىك ۇسىنىستار مەن بەلگىلەر بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەپ، سىرتقى جارناما بويىنشا 40 سۇرانىس بويىنشا كەلىسىمگە كەلدى.
اكىمدىك حابارلاعانداي، استانادا قالانىڭ ديزاين-كودىنا سايكەس كەلمەيتىن 870 جارناما الىندى. حابارلامادا ايتىلعانداي، زاڭبۇزۋشىلىقتاردى جويۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس يەلەرىنە سىرتقى جارنامانى سايكەستەندىرۋ تۋرالى حابارلامالار تاراتىلادى. ەلوردانىڭ ۋربانيستيكا ورتالىعى مۇنداي سىرتقى جارناما قالانىڭ كوركىن بۇزىپ، كەلبەتىنە نۇقسان كەلتىرەتىنىن ءمالىم ەتتى.
«قالادا وتە اشىق ءتۇستى جانە الىستان ايقايلاپ تۇراتىن جازبالار وتە كوپ. مەنشىك يەلەرىمەن جانە جالعا بەرۋشىلەرمەن كەلىسىم بويىنشا جۇمىس ءبىرشاما ۋاقىتتى قاجەت ەتەدى. كەيبىر كاسىپكەرلەر تاراپىنان تۇسىنىسپەۋشىلىك بار. سونداي- اق، بەلگىلەر مەن باننەرلەر جاساۋ ۋاقىتتى الادى. سوندىقتان، بۇل جۇمىستى قىسقا مەرزىمدە ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەپ ءتۇسىندىردى اكىمدىك.
جاڭا اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار
الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا 2035 -جىلعا دەيىن ەلوردانىڭ باس جوسپارىندا 93 جاڭا دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىن سالۋ كوزدەلگەن. اتاپ ايتقاندا، 2025 -جىلعا دەيىن 9 اۋرۋحانا، 17 امبۋلاتوريالىق- ەمحانا جانە 6 وزگە دە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى بار. ال، 2035 -جىلعا دەيىن قالادا 3 اۋرۋحانا نىسانى، 52 امبۋلاتوريالىق- ەمحانا، 6 وزگە دە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جاڭا مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار
قالانىڭ جاڭا باس جوسپارىنا سايكەس 2025 -جىلعا دەيىن قالادا 210 مەكتەپ، قولدانىستاعى 24 مەكتەپكە قوسىمشا عيمارات سالىنادى. ودان بولەك، 457 بالاباقشا سالۋ ۇسىنىپ وتىر. جالپى، 2035 -جىلعا دەيىن ەلوردادا 297 مەكتەپ پەن 607 بالاباقشا اشىلادى.
LRT قۇرىلىسىنا قانشا قاراجات كەرەك؟
قالا باسشىلىعى كوپكە سوزىلعان LRT قۇرىلىسى بويىنشا عانا الداعى 2-3 جىلعا 250-300 ميلليارد تەڭگە قاراجات قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. مۇنان بولەك، ءۇشىنشى جىلۋ- ەلەكتر ورتالىعىن، كارىز جۇيەلەرىن، باسقا دا نىساندار سالۋعا قوماقتى قاراجات كەرەك بولادى.
«پرەزيدەنتتىڭ ەرەكشە نازارىنىڭ كومەگىمەن قارجى ورگەكتار ندارى، ۇكىمەت پەن وزگە دە سالالىق مينيسترلىكتەر ارقىلى 2024-2026 -جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتكە قوسىمشا قارجى تارتامىز دەپ ۇمىتتەنەمىز. جالپى، الداعى 2-3 جىلدا بيۋدجەتتى تولىقتىرۋ قيىن بولادى»، - دەگەن بولاتىن ەلوردا اكىمى جەڭىس قاسىمبەك 3-شىلدەدە وتكەن قالالىق ءماسليحات وتىرىسىندا.
اۆتور:
داۋلەت ىزتىلەۋ
