قازاقستاندىق عالىمدار بۋدانداستىرىلعان تۇيەنى زەرتتەي باستادى
قازاقستاندىق عالىمداردىڭ زەرتتەۋى بۇل جانۋارلاردىڭ گەنەتيكالىق قۇرىلىمىن زامانعا ساي تۇسىندىرۋدەگى ەلەۋلى ۇلەسى بولىپ وتىر. عىلىمي ادەبيەتتەردە ءبىر وركەشتى جانە ەكى وركەشتى تۇيەلەرگە گەنەتيكالىق سيپاتتامالار جەتكىلىكتى تۇردە بەرىلگەن. دەگەنمەن، كوپتەگەن ەرەكشەلىكتەرى جاعىنان ەنەلەرىنەن جوعارى تۇراتىن بۇل جانۋارلاردىڭ بۋدانداستىرىلعان تۇرلەرى ازىرگە عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەلگەن ەمەس. ءدال وسى ولقىلىقتى قازاق زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ەڭبەگى تولتىرماق.
تۇيە - تەك اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەت، ءسۇت، ءجۇن وندىرۋدە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار تۋريزمدە، سپورتتىق جارىستاردا، لوگيستيكادا پايدالانۋعا ىڭعايلى ءارى ءتوزىمدى جانۋار. تۇيە شارۋاشىلىعى قاتاڭ ءشولدى كليماتتا حالىقتى جۇنگە، سۇتكە جانە ەتكە تولىق قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ەڭ تابىستى سالالارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
ءبىر وركەشتى تۇيەلەر ارابيا شولدەرىندە، ال ەكى وركەشتى تۇيەلەر ازيانى مەكەندەيدى. بۇل تۇرلەردىڭ حروموسومالارىنىڭ جيىنتىعى بىردەي (2n = 74)، سوندىقتان ولاردى وسىرۋگە جانە بۋدانداستىرۋعا بولادى. ءبىر وركەشتى جانە قوس وركەشتى تۇيەلەردى شاعىلىستىرۋ تاياۋ شىعىس پەن ورتالىق ازيادا ەجەلدەن بۇلشىق ەتتى، ساۋدا كەرۋەندەرىندە جۇك تاسىمالداۋعا جانە اسكەري ماقساتقا ءتوزىمدى تۇيە الۋ ءۇشىن قولدانىلعان.
تۇيەنى بۋدانداستىرۋ قازىرگى ۋاقىتتا ەكى ەلدە: تۇركيا مەن قازاقستاندا كەڭىنەن قولدانىلادى.
قازاقستاندىق عالىمدار العاش رەت ءبىر وركەشتى، ەكى وركەشتى جانە جابايى تۇيەلەردىڭ WGS دەرەكتەرىمەن سالىستىرا وتىرىپ، قازاقستاننىڭ الماتى وبلىسىندا وسىرىلگەن بەس بۋدان تۇيەنىڭ تۇتاس گەنومدىق سەكۆەنيرلەۋ دەرەكتەرىن ۇسىندى. زەرتتەلەتىن توپتاردا بارلىعى 43552164 ءبىر نۋكلەوتيدتى پوليمورفيزم تابىلدى. وسى SNP لەردى ودان ءارى سالىستىرۋ پوپۋلياتسيالار اراسىنداعى جەكە SNP تەردىڭ مىنانداي ساندارىن كورسەتتى: گيبريدتى تۇيەلەر (3271083)، جابايى تۇيەلەر (2515591)، باكترياندار (1244694) جانە درومەدارلار (531224). زەرتتەلەتىن جانۋارلاردىڭ گەنەتيكالىق قۇرىلىمى سيپاتتالىپ، ولاردىڭ گەنەتيكالىق قاشىقتىعىن باعالاۋ ءۇشىن فيلوگەنەتيكالىق اعاش قۇراستىرىلادى. زەرتتەلەتىن بۋداندار فيلوگەنەتيكالىق اعاشتىڭ جاقىن بۇتاعىندا بولعاندىقتان، گەنەتيكالىق جاعىنان ءبىر وركەشتى تۇيەلەرگە جاقىن ەكەنى انىقتالدى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرى وسى سۇتقورەكتىنىڭ گەنەتيكالىق قورىن ودان ءارى زەرتتەۋگە، سونداي- اق وسى رەسۋرستاردى ساقتاۋعا ىقپال ەتەدى. عالىمدار بۇل ناتيجەلەردىڭ ارتىنداعى تۇجىرىمدامالاردى جاقسىراق ءتۇسىنۋ ءۇشىن زەرتتەۋلەردىڭ قوسىمشا تەكسەرۋدى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن زەرتتەلەتىن جانۋارلاردىڭ سانىن كوبەيتىپ، وسى باعىتتا كوبىرەك زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت.
