تاريحى تەرەڭ، قۇپياعا تولى جەر شىعىس قازاقستانداعى شەكەلمەس ءمۇيىسى تۋرالى نە بىلەمىز - فوتو

ول اتاقتى قيىن كەرىش شاتقالىنان 20 شاقىرىمداي قاشىقتىقتا ورىن تەپكەن. جاقىندا قازاقپارات ءتىلشىسى سۇلۋلىعىنا شەك كەلمەيتىن شەكەلمەسكە بارىپ قايتقان ەدى.

شەكەلمەسكە كەلسەڭىز تاۋدى دا، كولدى دە، ءشولدى دە كورەسىز. سان الۋان ءتۇستى بويىنا سىڭىرگەن ادىرلار كوزدىڭ جاۋىن الادى. گەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جەرگە ميلليونداعان جىل بۇرىن مەتەوريت قۇلاپ، تاۋ جىنىسى جىلجىپ كەتكەن.

بۇل ەلىمىزدەگى قۇپياعا تولى جەرلەردىڭ ءبىرى سانالادى. ءمۇيىس تەڭىز دەڭگەيىنەن 516,9 مەتر بيىكتىكتە تۇر. ءتۇرلى پىشىندەگى سازدى جانە قۇمدى تاۋلاردىڭ ار جاعىندا زايسان كولى جاتىر.

شەكەلمەس كۇرشىم اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. اۋدان ورتالىعىنان وڭتۇستىك- شىعىسقا قاراي 95 شاقىرىمداي جولدى ارتقا تاستاپ، قيىن كەرىش شاتقالىنان ارى وتەسىز. سودان سوڭ تاعى 20 شاقىرىمدى ەڭسەرۋىڭىز كەرەك. ءبىراق جول ناشار بولعاندىقتان استى بيىك كولىكپەن شىققانىڭىز ءجون.

ءمۇيىس ماڭىندا ءبىرقازان مەن سۋقۇزعىن مەكەندەيدى. قاتارى سيرەپ، قۇرىپ كەتۋ ءقاۋپى ءتونىپ تۇرعان تارعاق، دۋاداق، قاراباۋىر بۇلدىرىق سىندى قاناتتىلار دا كەزدەسەدى.

بىزبەن بىرگە كەلگەن بەلگىلى تاريحشى، عالىم بوريس شەرباكوۆتىڭ ايتۋىنشا، 1650 -جىلدارى جۇت بولىپ، اشتىقتىڭ ازابىن تارتقان موڭعولدار وسىندا كەلىپ قىستاپتى. زايساننىڭ بالىعىن اۋلاپ، كۇن كورگەن.

«كولگە «زايسان» دەپ ات قويعان دا سولار. ماعىناسى - بەكزات، مارتەبەلى، مەيىربان دەگەندى بىلدىرەدى. ال وسىعان دەيىن كولدىڭ 7-8 شاقتى اتاۋى بولعان. زايساندا بالىقتىڭ 20-دان اسا ءتۇرى، ءتىپتى شايان دا بار»، - دەيدى ول.

اسەم جەرلەردى ىزدەپ، ادەمى سۋرەتكە تۇسكىسى كەلەتىندەر وسىندا ويلانباي كەلۋى كەرەك. سەبەبى شەكەلمەستىڭ قاي شەتىنە تۇرا قالساڭىز دا كەرەمەت كادر شىعادى.

تاۋ مەن تاستى ارالاپ، ادىرلاردىڭ اراسىندا ادىمداپ، ۇمىتىلماس اسەر الدىق. مۇرىنعا قۇم مەن ءشوپتىڭ ءيىسى، قۇلاققا كول تولقىنىنىڭ دىبىسى كەلەدى. سامال جەل بەتتى جەلپيدى.

قايتۋعا ىڭعايلانعان تۇستا بوريس شەرباكوۆ:

«شەكەلمەسكە نەگىزى تۇستەن كەيىن كەلۋ كەرەك. مۇندا كۇننىڭ باتقانى ەرەكشە كورىنەدى. ءتۇرلى تۇستەر كولگە ەنىپ، كوز قۇمارىن قاندىرادى»، - دەدى.

شەكەلمەسكە تابانىمدى تاعى ءبىر تيدىرەرمىن دەپ ويلادىم ىشتەي. سەبەبى ءبىر كەلىپ-كەتەتىن جەر ەمەس ەكەن. شەكەلمەستە كۇننىڭ ۇياسىنا قالاي باتاتىنىن ءوز كوزىڭمەن كورسە عوي، شىركىن!

اۆتور:

تالعاتجان مۇحامەتبەك ۇلى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى