جۇمىرتقا ءبىرىنشى پايدا بولدى ما، تاۋىق پا؟ عالىمدار بۇل سۇراققا نۇكتە قويدى
ۇلى بريتانياداعى بريستول ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەر تۋرالى عىلىمدار مەكتەبىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى ءبىرىنشى جۇمىرتقا نەمەسە تاۋىق پايدا بولعانىن انىقتاۋدى شەشەدى. بۇل جايلى پىكىرتالاس عاسىرلار بويى جالعاسىپ كەلەدى. بۇل تاقىرىپتى، ءتىپتى، ەجەلگى گرەك فيلوسوفتارى دا تالقىلاعانى تۋرالى اقپارات ساقتالعان.
عالىمداردىڭ زەرتتەۋى «Nature Ecology and Evolution» عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى. ساراپشىلار توبى جۇمىرتقا سالۋشى جانە تىرىدەي تۋاتىنعا جاتاتىن 51 قازبا جانە 29 ءتىرى ءتۇردى زەرتتەدى.
تاۋىقتىڭ ەڭ ارعى تۇقىمداسى باۋىرىمەن جورعالاۋشىلار ەكەنى بەلگىلى بولدى، ولار دينوزاۆرلار پايدا بولعانعا دەيىن ميلليونداعان جىلدار بۇرىن ءومىر سۇرگەن. جانە بۇل باۋىرىمەن جورعالاۋشىلار جۇمىرتقا سالماعان.
«امنيوتتاردىڭ پايدا بولۋىنا دەيىن (امنيوننىڭ (جۇمىرتقانىڭ ىشىندەگى قورعانىش قابىق) ىشىندە ۇرىق نەمەسە قۇرساقىشىلىك دامۋدان وتەتىن ومىرتقالىلار توبى) بالىق قاناتتارىنان اياق-قولدارىن دامىتقان العاشقى ءتورتاياقتىلار نەگىزىنەن قوسمەكەندىلەر بولدى. ولار باقالار مەن سالاماندرالار سياقتى، ياعني قازىرگى قوسمەكەندىلەر سەكىلدى قورەكتەۋ ءۇشىن جانە كوبەيۋ ءۇشىن سۋدا نەمەسە سۋدىڭ اينالاسىندا ءومىر سۇرۋگە ءماجبۇر بولدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى بريستول ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەر تۋرالى عىلىمدار مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى مايكل بەنتون.
امنيوتتار 320 ميلليون جىل بۇرىن پايدا بولعان كەزدە، ولار سۋ وتكىزبەيتىن تەرى مەن باسقا باقىلاۋ قۇرالدارىن دامىتۋ ارقىلى سۋدان شىعا الدى. ءبىراق امنيوتيكالىق جۇمىرتقا دامىپ كەلە جاتقان باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ جىلى كليماتتا كەۋىپ كەتۋدەن قورعايتىن كىلتى بولدى جانە اتا-انالارعا سۋدان الىستاپ، جەردى زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەردى.
ياعني، العاشىندا تاۋىق (نەمەسە باۋىرىمەن جورعالاۋشى) بولعان، سودان كەيىن جۇمىرتقا پايدا بولدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، باۋىرىمەن جورعالاۋشىلار ەۆوليۋتسيا جولىمەن بىرتە-بىرتە دامىپ، قۇستارعا اينالدى، سودان كەيىن ولار جۇمىرتقا سالۋدى ۇيرەندى.
«امنيوتتاردان باسقا سۇتقورەكتىلەر مەن باۋىرىمەن جورعالاۋشىلار پايدا بولدى. ولار - دينوزاۆرلار، كەسىرتكەلەر، قولتىراۋىندار، قۇستار. ولاردىڭ ورتاق ارعى تۇقىمداسى تىرىدەي تۋىلدى»، - دەپ قورىتىندىلادى ماماندار.
