حاسان ءورالتايدىڭ شەرحان مۇرتازا تۋراسىندا ايتقانى
ماسەلەن، شەرحان مۇرتازا باس رەادكتور بولعاننان كەيىن، بۇرىنعىسىمەن سالىستىرعاندا «جۇلدىز» جۋرنالى مۇلدەم وزگەردى. ودان ول «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ باسىنا كەلدى. ول دا بۇرىنعىسىنان الدەقايدا جاقسارىپ باياعى كوممۋنيستىك دوگممادان ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋعا تىرىساتىن باعىتقا كوشتى. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ سول كەزدە بىزگە ۇناعانى سونشالىق، مەن ونىڭ جارناماسىن دا راديودان بەرگىزدىم («ازاتتىق» راديوسىنىڭ ەرەجەسى بويىنشا، ونداي جارناما جاساۋعا بولمايدى. ءبىراق مەنىڭ ۇلتشىلدىق سەزىمىم ول ەرەجەنى اتتاپ وتكەن-دى).
شەرحان مۇرتازا «سوسياليستىك قازاقستان» گازەتىنە باس رەداكتور بولىپ تاعايىندالىپ، ونىڭ اتىن «ەگەمەندى قازاقستانعا» اينالدىرعانعا دەيىن دە، گازەتتىڭ اتىنان باسقا بەت-بەينەسىن ەلەۋلى تۇردە قازاققا بۇرىپ ۇلگەرگەن-دى. الايدا ول كەزدە الماتىدان شىعاتىن باسقا گازەتتەردىڭ باعىتى باياعى قاسارىسقان بەتىمەن كەتۋدە بولاتىن. شەرحان مۇرتازا ءوزىنىڭ ۇلتجاندىلىق جىگەرىن قازاقستاننىڭ راديو-تەلەديدار ىستەرىنىڭ جالپى باستىعى بولعان كەزىندە دە انىق بايقاتتى. ونىڭ ول يگىلىكتى باعىتى ورىستار مەن «ورىستاسقان» قازاقتارعا جانە كەي شەتەلدىكتەرگە ۇناماعان-دى.
1992- جىلدىڭ اياعىندا جانە ودان كەيىن الماتىعا بارعانىمدا، الگى شالا قازاقتاردىڭ ءبىرقاتارى: «شەرحان مۇرتازا قازاقستان تەلەديدارىن ءولتىردى»، - دەپ شاعىمداي باستاعاندا:
- شەرحان سوۆەتتىك قازاقستاننىڭ ورىستاسقان تەلەديدارىن «ولتىرسە» تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قازاقتاسۋ باعىتىنا كوشكەن تەلەديدارىن قاز تۇرعىزۋعا تىرىسۋدا شىعار، - دەپ جاۋاپ قايتاردىم.
شەرحان مۇرتازانى مەنىمەن جەكە اڭگىمەسى كەزىندە ا ق ش-تىڭ الماتىداعى باس ەلشىسى ۋليام كورتني دە بىرنەشە رەت سىناپ، ماعان شەرحانعا قارسى «ازاتتىق» راديوسىنىڭ قازاقشا پروگراممالارىندا ماسەلە كوتەرىڭىز، - دەگەن ۇسىنىس ايتتى. ا ق ش ەلشىسى ونى سىناعاندا «تەلەديداردىڭ بارلىق پروگراممالارىن قازاقشاعا اينالدىرۋدا. سول ءۇشىن قازاقستان جۇرتشىلىعى قازاقستان تەلەديدارىنا قاراماي رەسەي تەلەديدارىنا قارايتىن بولدى»، - دەدى.
امەريكا ەلشىسىنىڭ: «شەرحان مۇرتازا بارلىق تەلەديدار پروگرامماسىن قازاقشاعا اينالدىرۋدا» دەگەنى مەنىم ءۇشىن قۋانىشتى حابار ەدى. سول ۇشىندە «ازاتتىق» راديوسى قازاق ءبولىمى پروگراممالارىندا ا ق ش ەلشىسى ايتقانداي شەرحان مۇرتازانى سىناتپادىم. كەرىسىنشە ونىڭ ۇلاستىرىپ وتىرعان باعىتىنىڭ دۇرىس ەكەنىن ايتتىردىم.
شەرحان مۇرتازانىڭ قاراعاندىداعى ءبىر «شالا قازاقتى» ورىنىنان الۋىنا بايلانىستى كوتەرىلگەن شۋ كەزىندە، ازات قوزعالىسىنىڭ ءتوراعاسى سابەتقازى اقاتايدى سويلەتىپ، «بۇل ىستە بارلىق قازاق شەرحان مۇرتازانىڭ جانىندا. ونىڭ باعىتىن قالتقىسىز قوستايدى»، - دەگەن ءسوزىن «ازاتتىق» راديوسىنان سان رەت قايتالاتىپ، جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنعانبىز.
(حاسان ءورالتاي. «ەلىماي-لاپ وتكەن ءومىر» 391-392 بەتتەر)
