ادامزات تاريحى مىسىر پيراميداسىندا ساقتاۋلى ما؟
ءبىز ايتىپ وتىرعان بۇل ادام - ХХ عاسىردىڭ ۇلى جۇمباعى. ول تۋراسىندا ميلليونداعان تارالىممەن ونداعان كىتاپتار جارىققا شىققان. بۇل كورەگەن كىسى بولاشاقتى ءدال بولجاپ قانا قويماي، وتكەندى دە اينا-قاتەسىز ايتىپ بەرۋىمەن ەرەكشەلەنگەن. جانە بولجامدارى جۇرتتى كەرەمەت دالدىگىمەن تاڭعالدىرعان. ونىڭ سوڭىندا قالعان جازبالاردىڭ ۇشتەن ءبىرى اتلانتيدامەن تىعىز بايلانىستى. «جوعالعان اتالانتيدانى تەك مىسىر پيراميدالارىنان ىزدەۋ كەرەك» دەپ كەتىپتى جارىقتىق. زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، ەدگار كەيسي پلاتوننىڭ اتلانتيدا جايلى جازبالارىنان حابارسىز بولعان دەلىنەدى. سونداي-اق اتلانتيدا جايلى باسقا دا دەرەك كوزدەرىن بىلمەگەن. سوندىقتان ونى جۇرتتى تاڭعالدىرۋ ءۇشىن اتلانتيدا جايلى فانتاستيكالىق قيالعا ەرىك بەرگەن ادام دەۋگە ەش نەگىز جوق.
اتلانت مۇحيتىنا باتىپ كەتكەن الىپ ارال - اتلانتيدا تۇرعىندارى ءوز زامانىندا ءبىز ارمانداپ جۇرگەن وركەنيەتتىڭ ۇشار شىڭىنا جەتكەن دەلىنەدى. بىرتە-بىرتە بىلىمىنە داندايسىعان ادامدار كوكتەگى قۇدايدى ۇمىتىپ، قاهارلانعان جاراتۋشى يە ەستە جوق ەسكى زاماندا الىپ ارالدى مۇحيت سۋىنا قارىق قىلعان دەيدى.
ەدگار كەيسيدىڭ دالەلدەۋىنشە، قازىرگى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ادامزات بالاسى سول جوعالعان اتلانتيدادان امان شىققانداردان تارالعان.
ال مىسىرداعى پيراميدادا اتلانتيدانىڭ تاريحى سارى مايداي ساقتاۋلى تۇر دەيدى ول. ياعني اتلانتيدانىڭ تاريحى مەن وركەنيەتى جايلى قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرى مىسىرعا الىنىپ كەلىنىپ، سفينكستىڭ وڭ تابانى مەن ءنىل وزەنىنىڭ ورتاسىندا جاتقان شاعىن پيراميدا ىشىنە جاسىرىلعان. كەيسي حەوپس پيراميداسىنداعى قولجازبا زالىنان اتلانتتىقتارعا ءتان التىن مەن باعالى بۇيىمدار، مۋزىكالىق اسپاپتار، ماتالار، ءدارى-دارمەكتەر مەن حيرۋرگيالىق اسپاپتار سەكىلدى كوپتەگەن باعالى زاتتار تابىلاتىنىن دا ايتىپ كەتكەن.
ە.كەيسي سونداي-اق امەريكادان اتلانتتىقتاردىڭ شەجىرەسى ساقتاۋلى يشتار قۇدايىنىڭ حرامى تابىلاتىنىن بولجاپ كەتكەن. كورىپكەلدىڭ ايتۋىنشا، اتلانتتىقتار بۇل جەرگە كەزىندە الىپ كەمەلەر مەن ۇشقىر ۇشاقتارمەن جەتىپتى. ال حەوپس پيراميداسى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 10490 جانە 10390- جىلداردىڭ اراسىندا سالىنعان كورىنەدى.
كەيسي اتلانتتىقتارعا قاتىستى بارلىق قۇندى اقپارات حەوپس پيراميداسىنان، ادام باستى، ارىستان دەنەلى سفينكستىڭ الدىڭعى وڭ اياعى نۇسقاپ جاتقان جەردەن تابىلاتىنىن ايتىپ كەتكەن. ادامزات تاريحىن تابانىنىڭ استىنا باسىپ، ءمىز باقپاي كۇزەتىپ تۇرعان سفينكستىڭ جۇمباعىن شەشۋ بۇگىنگى عالىمداردىڭ قولىنان ءدال-ءازىر كەلەر ەمەس.
كورىپكەل حەوپس پيراميداسىنداعى سارى مايداي ساقتاۋلى تۇرعان اقپارات ادامزاتتىڭ جاراتىلعاننان باستاپ بۇكىل تاريحىن ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ 2000- جىلىنا دەيىن قامتيتىنىن ايتىپتى. پيراميدانىڭ ىشىندە ماتەماتيكالىق جانە استرونوميالىق كۇردەلى ەسەپتەۋلەر جاسىرۋلى ەكەن. جەردىڭ ءوز ءورىسىن قاشان اياقتايتىنى، ءسويتىپ، باسقا ورىسكە شىعاتىنى، سول جىلدان باستاپ جەر بەتىندە ۇلى وزگەرىستەر باستالاتىنى سەكىلدى ءىلىم-بىلىمدەر جۇمباقتاپ جاسىرىلعان.
جالپى، كەيسي اتلانتيدانىڭ تاريحىن ءۇش كەزەڭگە بولگەن: شامامەن ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 50 مىڭ جىل جانە ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 28 مىڭ جىل جانە ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 10500 بەن 10000- جىلدار اراسى. كەزىندە ۇشقىر ۇشاق ۇشىرىپ، اسا جوعارى جىلدامدىقتاعى پويىزدار جۇرگىزگەن، ەلەكتر جارىعىن ەركىن پايدالانعان اتلانتيدا تۇرعىندارى ءوزارا الاپات سوعىستىڭ كەسىرىنەن قۇرلىقپەن بىرگە جويىلىپ كەتكەن.
جالپى، حەوپس پيراميداسىن كىمدەر جانە قاشان، قالاي سالعانى عالىمداردى ءالى كۇنگە تولعاندىرىپ كەلەدى. بىرەۋلەر سۇلەيمەن پايعامبارعا باعىنعان جىندار سالعان دەسە، بىرەۋلەر عارىشتان كەلگەندەردەن قالعان بەلگى دەسەدى.
عالىمداردىڭ دالەلدەۋىنشە، اتلانتيدا تۇرعىندارى، ياعني ەجەلگى اتلانتتىقتار ەرەكشە الىپ دەنەلى، رابايسىز ۇزىن بويلى بولعان. ەڭ العاشقى پيراميدالاردى وسى الىپتار سالعان دەگەن جورامال بار. كەيبىر فيزيك عالىمداردىڭ ويىنشا، اتموسفەرالىق قىسىم مىڭداعان جىلدار بۇرىن قازىرگىدەن 8-9 ەسە ارتىق بولعان، ال اعاشتاردىڭ بويى 1 شاقىرىمعا دەيىن وسكەن. ال اتلانت ادامداردىڭ بويى 18 مەترگە جەتكەن. مۇنىڭ ءبارى تابيعاتتىڭ جايلى كەزىندە بولعان، كەيىن تابيعات وزگەرىسكە تۇسكەن دەلىنەدى. ەجەلگى جازبالاردا: «بۇل الىپتاردىڭ بويىنىڭ ۇزىن بولعانى سونداي، قازىرگى ەڭ بويى بيىك ادامنىڭ ءوزى، ونىڭ قاسىندا تۇرسا، تىزەسىنە ەرەڭ جەتەر ەدى. ولاردىڭ ءارقايسىسى كادىمگى ەلۋ ادامنىڭ تاماعىن ىشكەن» دەگەن سوزدەر ساقتالعان.
قاسيەتتى قۇران كارىمدە نۇح پايعامبار الىپ كەمە جاساپ جاتقاندا، «ەڭ بيىك پالمادان دا ۇزىن» الىپتار كۇلىپ: «توپان سۋ بىزگە ەشتەڭە ىستەي المايدى. ءبىز وتە ۇزىنبىز. قانداي وزەن بولسا دا كەشىپ جۇرە بەرەمىز» دەگەنى ايتىلادى. ءبارىبىر ولار توپان سۋعا قارىق بولعان.
اڭىز-اڭگىمەلەردەگى ەرتەدە ءومىر سۇرگەن الىپ ادامدار: گرەك اڭىزىنداعى گەراكلدى، بولماسا «قاڭباق شال» ەرتەگىسىندەگى جالعىز كوزدى ءداۋدى الايىق. مىسال كەلتىرە بەرسەك، تولىپ جاتىر. ال وسى ەرتەگى-اڭىزدارداعى الىپ ادامدار شىنىمەن دە جەر بەتىندە بولۋى مۇمكىن ەكەنىن قازىرگى دامىعان عىلىم زاتتاي ايعاقتار ارقىلى دالەلدەپ تە وتىر.
ەگيپەتتەگى حافرا پەرعاۋىننىڭ حرامىنا سالماعى 500 توننا تارتاتىن تاس قالانعان. ال گرەكيادا قابىرعاسىنىڭ قالىڭدىعى 20 مەترگە جەتەتىن، ال قالانعان ءار تاستىڭ سالماعى 125 توننا تارتاتىن تيرينف قابىرعاسى ساقتالعان. ال پاسحي ارالىنداعى بيىكتىگى 8 مەتردەن اساتىن، سالماعى 50 توننانى قۇرايتىن 500 تاس مۇسىندەر قايدان كەلگەن؟ ولاردىڭ بارلىعى دا الىستان تاسىپ اكەلىنگەن بە؟ مۇنداي الىپ تاستاردى الىپتار كوتەرمەسە، كىم كوتەرە الماق؟ مۇنى ءبىر دەپ قويىڭىز.
رەسەيلىك عالىمدار قاي ءبىر جىلى سيريا، ليۆان، ەگيپەتتى ارالاپ ءجۇرىپ، تاسقا تۇسكەن الىپ ادامنىڭ تابانىنىڭ ءىزىن (90 س م) تاپقانىن جاريا ەتتى. وقىمىستىلاردىڭ ويىنشا، الىپ ادامنىڭ اياعىنىڭ ءىزى وسىلاي بولعاندا، ونىڭ سالماعى 3،5-5 توننانى، ال بويى 6،5-10 مەتردى قۇراعان دەپ بولجاۋعا بولادى.
ەگەر الىپ ادامدار جەر بەتىندە شىنىمەن ءومىر سۇرسە، وندا دينوزاۆردىڭ سۇيەگىن تاۋىپ جاتقان عالىمدار الىپ ادامنىڭ سۇيەگىن نەگە تاپپايدى؟ دۇرىس سۇراق. بۇل سۇراققا وقىمىستىلار ەرتەدەگى الىپتار ولگەندەردىڭ سۇيەگىن جەر قوينىنا بەرمەگەنىمەن بايلانىستىرادى. سول زاماندا-اق وزىق تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن ولار سۇيەكتەردى ورتەپ، كۇلىن عانا قالدىرعان. دەگەنمەن الىپ ادامنىڭ سۇيەگى تابىلمادى ەمەس، تابىلدى عوي!
قۇران كارىمدە اللا تاعالا جويىپ جىبەرگەن اد قاۋىمى تۋرالى ايتىلادى. اد قاۋىمىنىڭ ادامدارى زور دەنەلى، وتە الىپ كۇشتىڭ يەلەرى بولعان. وزدەرىن ەڭ كۇشتى ساناپ، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن قىلىقتار ىستەي باستاعان. سوندىقتان دا جەر بەتىنەن جويىلعان.
2006- جىلى جازدا ساۋد ارابياسىندا ۇزىندىعى 10 مەترگە جەتەتىن ادام سۇيەگى تابىلعان. ارحەولوگتار مەن يسلام وقىمىستىلارىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل سۇيەك قۇراندا ايتىلاتىن اد قاۋىمىنان قالعان قالدىق بولسا كەرەك. 1991- جىلى امەريكالىق ارحەولوگتار عارىشتان سپۋتنيكتىك باقىلاۋ ارقىلى الىپ سۇيەك تابىلعان جەردەن اد قاۋىمىنىڭ ءۇي-جايلارىنىڭ قالدىقتارىن تاپقان.
1996- جىلى ءۇندىستاندا بويى 4 مەتر، كەۋدە سۇيەگى ءبىر مەتردى قۇرايتىن الىپ ادامنىڭ سۇيەگى تابىلدى. ونى ۇندىلەر ەرتەدەگى قۇدايلارعا قارسى شىققاندىقتان، شيۆا قۇدايى جويىپ جىبەرگەن الىپتاردىڭ تۇقىمى دەپ سانايدى. قىتايدان دا الىپ ادام سۇيەگىنىڭ قالدىقتارى تابىلدى. ونداعى ادام باس سۇيەگى مەن تىستەرىنىڭ كوپتىگىنە قاراپ، قىتايلىق الىپتىڭ بويى 3-3،5 مەتر، ال سالماعى 400 كەلىنى قۇراعان دەپ بولجانادى. سونداي-اق ارحەولوگتار سالماعى ون كەلىگە دەيىن جەتەتىن ايبالتالار مەن پىشاقتار تاپقان. تاسقا اينالعان ادام ءتىسى تابىلىپ، ونىڭ بيىكتىگى 67 س م بولعان. ءتىسىنىڭ ءوزى وسىنداي بولعاندا، ونىڭ بويى كەمىندە 7 مەتر بولعان. ءتىستىڭ جاسىن عالىمدار توعىز ميلليون جىل دەپ وتىر. ال 1936- جىلى نەمىس عالىمدارى ورتالىق افريكادان الىپ ادامداردىڭ 12 سۇيەگىن تاپقان. سۇيەكتەردىڭ بارىنىڭ ۇزىندىعى 3 جارىم مەتردىڭ ار جاق، بەر جاعى بولعان.
2002- جىلى تۋنيس ارحەولوگيالىق ينستيتۋتىنىڭ وقىمىستىلارى بويى 2 مەتر 30 س م بولاتىن الىپ ايەلدىڭ ءبىزدىڭ داۋىرىمىزدەن بۇرىنعى تاس ساركوفاگتا ساقتاۋلى سۇيەگىن تاپتى.
ال تاجىكستاندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار بويىنىڭ ۇزىندىعى ەكى جارىم مەتردەن استام ادام سۇيەگىن كەزدەيسوق تاۋىپ العان. ەتپەتىنەن جاتقانىنا قاراعاندا، ونىڭ ارنايى جەرلەنبەگەنى جانە سوعىستا ولگەنى بولجانىپ وتىر. ونىڭ جاسىن عالىمدار ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 2،5 مىڭ جىل بۇرىنعى قولا داۋىرىنە اپارىپ تاستادى.
ءدىني اڭىزداردا ادام اتا مەن حاۋا انانىڭ الىپ ادامدار بولعانى ايتىلادى. ادام اتا 900 جىل ءومىر سۇرگەن دەلىنەدى. ال شىعىس ازيا ەلدەرىندە ساقتالعان «بۋددانىڭ 60 ەرەكشەلىگى مەن 32 قىرى» دەگەن جازبادا، ونىڭ دەنە ءبىتىمىنىڭ وتە الىپ بولعانى ايتىلادى.
داماسكىدەن ونشا قاشىق ەمەس جەردە ادام اتا مەن حاۋا انانىڭ ۇلى ءابىلدىڭ مولاسى بار. اراب ەلدەرىنەن ءالى كۇنگە دەيىن كوپتەگەن ادامدار وندا ءتاۋ ەتۋگە كەلىپ تۇراتىن كورىنەدى. ول مولانى يسلام اعىمىنىڭ «درۋزدار» دەپ اتالاتىن وكىلدەرى 300 جىلدان اسا ۋاقىت بويى كۇزەتىپ كەلەدى. وزدەرى ارامەي ءتىلىنىڭ سيريالىق ديالەكتىسىندە، ياعني يسا پايعامباردىڭ ءتىرى كەزىندەگى تىلدە سويلەيدى. ءابىلدىڭ گرانيتتەن جاسالعان مولاسىنىڭ ۇزىندىعى 5 مەتر 71 س م جانە ەنى 1 مەتر 80 س م. مۇنداي الىپ مولالاردىڭ تالايىن كەزىندە مۇسىلماندار بۋلدوزەرمەن بۇزىپ تاستاعان.
وسىعان قاراعاندا مىسىر پيراميدالارىن اتلانتتىق الىپ ادامدار سالعانى راس تا بولار. اتلانتيدا تاريحىنىڭ شەجىرەسى سول پيراميدالاردا ساقتاۋلى ەكەندىگى جايلى ەدگار كەيسيدىڭ بولجامدارىندا دا نەگىز بار سياقتى. ول قۇپيانىڭ اشىلۋى تەك ۇلى مارتەبەلى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە ەكەنى انىق.
تورەعالي تاشەنوۆ
«ايقىن» گازەتى. 2012
