الەم ارالاپ جۇرگەن قازاقستاندىق جۇپ ساياحاتتى قالاي ادەتكە اينالدىرعاندارىن ايتتى
سودان بولار ساياحات دەگەندە سانادا شەكتەۋلەر كوبەيە تۇسەدى. الايدا الىس-جاقىن شەتەلگە ساپار جاساۋ تۋرالى ستەرەوتيپتەردى جوققا شىعارىپ، وتباسى بولىپ ساياحاتتاپ جۇرگەن جۇپتىڭ ءبىرى - جۋرناليستەر ەرنار المابەك پەن جازيرا بايدالى.
Massaget.kz ءتىلشىسى ساياحاتتى ومىرلىك ادەتىنە، جۇمىسىنا اينالدىرعان جۇپپەن سۇحباتتاسىپ، وتباسى رەتىندە الەم كورۋدىڭ ارتىقشىلىعىن، قازاق قوعامى، جاستار ساياحات تۋرالى قانداي ستەرەوتيپتەردەن باس تارتۋى كەرەك ەكەنىن سۇرادى.
«العاش 25 جاسىمدا ۇشاققا ءمىندىم»
بالا كەزدە قالىپتاسقان ادەت ومىرلىك باعدارىڭا، حوببيىڭە اينالۋى بەك مۇمكىن. ال بۇل ساياحات بولسا، ءتىپتى تاماشا. جۋرناليست ەرنار المابەك تە ساياحاتتاۋ ادەتىن مەكتەپ كەزىنەن قالىپتاستىرىپتى.
«ساياحاتتى بالا كۇنىمنەن باستادىم. العاشقى اسكەري دايىندىق دەگەن پاننەن نۇرلان اعايىم بالالاردى تاۋعا الىپ شىعاتىن. 5 نەمەسە 6-سىنىپتان باستاپ تاۋعا شىعا باستادىم. ساياحاتقا دەگەن قىزىعۋشىلىق سولاي وياندى. مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن قالاي ساياحاتتاۋعا بولادى دەگەن سۇراقتارعا ىزدەنە باستادىم. شىنى كەرەك، جولىن تابا الماي ءجۇردىم. 2015 -جىلى العاش رەت شەتەلگە شىقتىم. 25 جاسىمدا العاش ۇشاققا ءمىندىم. ىسساپارمەن تۇركياعا بارىپ كەلدىم»، - دەيدى ول.
«ساياحاتتاۋ ءۇشىن باي بولۋىڭ كەرەك». ستەرەوتيپ پە، شىندىق پا؟
قوعامدا ساياحات تۋرالى بىرنەشە تەرىس تۇسىنىك قالىپتاسقان. ارينە، ءبىرىنشىسى قارجى ماسەلەسىنە تىرەلەدى. الايدا ءبارى ءسىز بەن ءبىز ويلاعانداي بولماۋى دا مۇمكىن. ەڭ ءبىرىنشى ءتۇزۋ نيەت، سايلانعان جوسپار، ماقسات بولۋى قاجەت. ءارى قاراي ارەكەت پەن قابىلەت جاڭا ەسىكتەر اشۋى ابدەن مۇمكىن. ەرناردىڭ جاعدايىندا تۋرا سولاي بولعان.
«ساياحاتقا كوپ اقشا كەرەك دەپ ويلادىم. ساياحات دەگەن مىندەتتى تۇردە شەتەلگە بارۋ، ۇشاقپەن ۇشۋ دەپ ءتۇسىندىم. ساياحاتقا قاتىستى كوپ ستەرەوتيپ بار. ەڭ ءبىرىنشىسى - اقشا كوپ بولۋ كەرەك، باي بولۋىڭ كەرەك دەگەن. ساياحات ادەت سياقتى. ول ادەتتى دۇرىس قالىپتاستىرساڭ، وعان قۇرتىلاتىن اقشانى دا دۇرىستاپ ەسەپتەپ، دۇرىستاپ جۇمسايسىڭ. كوپ اقشا قۇرتىپ جاتىرمىن عوي دەگەن وي بولمايدى. نان جەگەن كەزدە، ءسۇت العان كەزدە «نانعا كوپ اقشا قۇرتىپ جاتىرمىن» دەپ ويلامايسىڭ عوي. ناندى تابۋىڭ كەرەك، تاباسىڭ. ساياحاتتى قاجەتتىلىككە اينالدىرۋ كەرەك. سول كەزدە ونىڭ اقشاسىن تابۋعا ۇمتىلاسىڭ»، - دەيدى ول.
«30 جاسىمدا كولسايعا باردىم»
شەتەل، كوز تارتار جەرلەر، الەۋمەتتىك جەلىدەگى سۋرەتتەر. ارينە، ءبارى كەرەمەت. ءبىراق اتىراۋ مەن التاي اراسىندا تۇمسا تۇنىق تابيعات، تازا اۋا، ەرەكشە جەرلەر جەتەرلىك. ەرنار المابەك تە ءدال وسى پىكىردە. سوندىقتان ساياحاتقا شىققىسى كەلەتىندەردى ەڭ ءبىرىنشى تۋعان جەردەن باستاۋعا شاقىرادى.
«ەكىنشىدەن، كوپ ادام ساياحاتتاۋ مىندەتتى تۇردە شەتەلدى كورۋ دەپ ويلايدى. وسىعان قارسىمىن. ساياحاتتاۋ تۋعان جەرىڭدى ارالاۋدان باستالادى. جاسىم 30 عا تاياعان شاعىمدا 5 ەلدى كورگەنمىن، ءبىراق ءوزىمنىڭ اۋىلىمنىڭ جانىندا تۇرعان كولسايدى كورمەگەنمىن. 30 جاسىمدا عانا كوردىم. كەيبىر ادامدار سوناۋ الىس شەتەلدەردەن كولسايدى كورۋ ءۇشىن كەلەدى. ونداي مىسال قانشاما؟! الماتىدا تۇرىپ، مەدەۋگە بارماعاندار قانشاما؟! الماتىدا تۇرىپ، كوكتوبەگە شىقپايتىندار بار. الماتىنىڭ ماڭىندا ادەمى جەر كوپ. شارىن دەمەيىن، كوكجايلاۋعا شىقپاعان ادام كوپ. ۇلىتاۋدا تۇرىپ، جوشىنىڭ كەسەنەسىن كورمەگەندەر بار. استانادا تۇرىپ، كوكشەتاۋعا، بۋرابايعا بارماعاندار بار. شىعىس قازاقستاندا، وسكەمەندە تۇرىپ، كاتون- قاراعايدى كورمەگەندەر بار. ايتا بەرسەڭ كوپ. الىس شەتەلدى اڭساۋ مىندەت ەمەس. ساياحات دەگەن تۋعان جەردى ارالاۋدان باستالادى. تۋعان جەردىڭ كەرەمەتتەرىن تانىپ الساڭ، الىس شەتەل تۋرالى ويلانا بەر»، - دەيدى ەرنار المابەك.
بۇل ورايدا جۋرناليستكە دە تۋعان جەردىڭ ءار بۇرىشىن ارالاۋ جاڭا تىنىس سىيلاپتى. وسىلايشا، مۇمكىندىكتەر مەن ەسىكتەر ايقارا اشىلا تۇسكەن.
«2015 -جىلى كۇزدە مارعۇلان سەيسەمبايەۆپەن تانىستىم. ءبىر جوباسىندا ۆولونتەر بولدىم. ءبىراق جوبا جابىلىپ قالىپ، 2016 -جىلى Nomad Explorer دەگەن ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرا باستادى. ەڭ العاشقى ەكسپەديتسياسى ۇلىتاۋعا بولدى. «سۋرەتكە جاقسى تۇسىرەسىڭ عوي، سۋرەتكە ءتۇسىرىپ كەتسەڭ، قالاي بولادى، جول- تاماعىڭدى ءوزىم كوتەرەيىن» دەدى. ءسويتىپ، ەكسپەديتسيا قۇرامىندا ۇلىتاۋعا باردىم. ەڭ ارزان ساياحات سول بولدى. العاش رەت ءبىزدىڭ ەلدى دە ارالاۋعا بولادى ەكەن عوي، قازاقستاندا دا ادەمى جەرلەر كوپ ەكەن عوي دەگەن وي قالىپتاستىرعان ساياحات بولدى»، - دەيدى ول.
وسىلايشا، باتىستى دا، وڭتۇستىكتى دە، ورتالىقتى دا كورۋگە كەرەمەت مۇمكىندىك تۋعان.
«Nomad Explorer 2016-2019 -جىلدار ارالىعىندا 4 ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىردى. ۇلىتاۋعا، ودان كەيىن ماڭعىستاۋعا، التايعا، وڭتۇستىك قازاقستانعا باردىق. ءسويتىپ، 4 ايماقتى ارالادىق. Nomad Explorer كوپ ساياحاتشىمەن تانىستىردى، ساياحاتقا دەگەن كوزقاراسىم وزگەردى. ساياحاتتى جاقسى كورىپ قالدىم. ساياحاتتايتىن وتە جاقسى ادەت قالىپتاستى. ادامدارمەن تانىسىپ، ولار مەنى جان جاققا شاقىرا باستادى. «التىن ەمەلگە بارىپ كەلەيىك، شارىنعا شىعىپ كەلەيىك، تاۋعا بارايىق» دەگەن دۇنيەلەر كوبەيە باستادى. سولارمەن بىرگە ساياحاتقا شىعىپ ءجۇردىم. Nomad Explorer- مەن التايعا بارعان كەزدە 2018 -جىلى YouTube-ارنا اشۋ تۋرالى وي كەلدى. ول كەزدە ءبىراز جەردى ارالاپ تاستاعان ەدىم. سونىمەن التايعا بارعان كەزدە GoPro دەگەن كامەرا ساتىپ الىپ، ۆيدەوبلوگ ءتۇسىرىپ شىقتىم»، - دەدى العاشقى اسەرى تۋرالى ەرنار المابەك.
ساياحاتقا شىققان ساتتەن باستاپ اياقتالعانعا دەيىن ءاربىر ساتتەن اسەر الۋعا بولادى. ساپار سونىمەن ءماندى، سونىمەن قىزىق.
«جول مۇراتى - جەتۋ دەپ كوپ ادام بارۋدى، سوسىن قايتۋدى ويلاپ تۇرادى. جولدان ءلاززات الۋ دا ساياحاتقا جاتادى»، - دەيدى جۋرناليست تە.
ايتا كەتەيىك، تۋعان جەردىڭ تابيعاتىن جارنامالاپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى جۋرناليست ەرنار المابەك الماتى وبلىسىنىڭ كوپشىلىك بىلمەيتىن كورىكتى جەرلەرىن جاريالاپ، حالىق اراسىندا قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان.
View this post on Instagram
شەتەلگە ساپارلار لەگى
- ماسكەۋ نەسىمەن ەستە قالدى؟
- ماسكەۋگە ەكى رەت بارعانمىن، قاتتى ۇنادى، ونىڭ ۇستىنە جاڭادان شەتەلگە شىعىپ جۇرگەندىكتەن، شەتەلدە كورگەن ۇلكەن قالالاردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان، سول كەزدە جاقسى اسەر قالدىردى. مەتروسى، قالانىڭ ۇلكەندىگى ەستە قالدى.
- جۇپ رەتىندەگى العاشقى ساپار: دۋباي نەسىمەن ەستە قالدى؟
- جازيرا ەكەۋمىز ساياحاتقا شىعىپ، ۆيدەوبلوگقا كىرىسكەن ءسات 2019 -جىلى بولدى. وتباسى بولىپ، دۋبايعا باردىق. دۋبايعا بارعان كەزدە ۆيدەوبلوگ تۇسىرەيىك دەپ جازيراعا ۇسىندىم. «بولاشاقتى شەتەلدى ارالايمىز» دەپ وسىنداي فورماتتى ۇسىندىم. ول قابىلدادى. 2019 -جىلى دۋبايدا العاشقى بىرگە ۆيدەوبلوگىمىزدى تۇسىردىك. دۋباي - جازيرا ەكەۋمىز بىرگە بارعان العاشقى شەتەل. ول كەزدە جوسپارلاۋدى، شەتەلدە قالاي قىدىرۋدى بىلمەيمىز. سوندىقتان قينالعان تۇستارىمىز دا بار. اقشا جاعىنان كوپ قۇرتىپ قويعان جەرلەرىمىز بار. كەي كۇندەرىمىز قۇر قوناقۇيدە جاتىپ، بەكەر ءوتىپ كەتتى. سونىمەن ەستە قالدى.
«سۋ بەتىندەگى»اۋىل«، قولتىراۋىن ەتىن جەگىم كەلدى»
- تايلاند ساپارى نەسىمەن ەستە قالدى؟
- تايلاندتا جۇرگەن كەزدە كوپاني دەگەن اۋىلىندا مەدبيكەنى كەزدەستىرىپ قالدىق. قازاقشا سويلەپ تۇرعان كەزدە بىردەن ءبىزدى تانىدى. سول كىسى «اۋرۋحانادا مەدبيكە بولىپ جۇمىس ىستەيمىن، اقشامدى جينايمىن، جىلىنا كەمىندە ءبىر رەت ساياحاتتاۋعا تىرىسامىن» دەيدى. «قوسىمشا جۇمىس الاسىز با؟» دەپ سۇرادىق. «جوق، قارجىلىق ساۋاتتى مەڭگەرگەنمىن. ساياحاتقا دەپ ارنايى اقشا جيناپ وتىرامىن. پاتەراقىمدى دا، نەسيەمدى دە تولەۋگە جەتەدى، بۇكىل اقشا ءوز ورنىنا كەتەدى، سول كەزدە ساياحاتقا اقشا جينالادى» دەيدى. ۆيدەوبلوگتا كورسەتەمىز.
تايلاند ءوزىمىز ءۇشىن جاقسى جوسپارلانعان ساپارلارىمىزدىڭ ءبىرى بولدى. ەكى قالاسىن كوردىك، ارالىندا بولدىق. ءوزىمىز جەپ كورمەگەن تاعامداردى جەپ كوردىك. سارىشايان، سەگىزاياق جەدىم. قولتىراۋىن ەتىن جەگىم كەلدى، تابا المادىق. تايلاند قاتتى ۇنادى، سۋدىڭ بەتىندەگى اۋىلدا بولدىق. ول جەردە دە ادامدارمەن سويلەسىپ، كۇشتى اسەر الدىق.
View this post on Instagram
بۇحارادا كەزدەستىرگەن اجەنىڭ باتاسى
- وزبەكستان ساپارىنىڭ قىزىعى قانداي؟
- وزبەكستانعا دا ەكى رەت باردىم. ەكىنشىسى قاتتى ەستە قالدى. ويتكەنى ءوزىمىز كولىكپەن ارالادىق. وزبەكتەردەن ۇيرەنەتىن دۇنيە كوپ، ولار تۋريزم جاعىنان الدەقايدا العا شىعىپ كەتكەن. دامىعان، قوناقجاي حالىق. مۋزەيلەرىن تۋريستەرگە ىڭعايلاپ جاساپ قويعان. وزدەرىنىڭ تاريحىنا قۇرمەتپەن قارايدى.
بۇحارا قالاسىندا كوشەدە كەلە جاتقان كەزدە اجە كەزدەسىپ قالدى. «قازاقسىڭدار ما» دەپ سۇرادى. «ءيا» دەپ جاۋاپ بەردىك. كەيىن اجە قولىن جايىپ، باتا بەردى. «دۇنيە تۇرعانشا تۇرىڭدار» دەدى. سول وقيعا قاتتى ەستە قالدى. وزبەكستان دەسە، سول وقيعا ەسكە تۇسەدى. ەكىنشى كەزەكتە حيۋادا كەزدەستىرگەن بالالار ەسكە تۇسەدى. ول حيۋانىڭ ۇستاحاناسىندا جۇمىس ىستەيتىن بالالار ەكەن. ءبىر بارعاندا اساتاياق جاساپ وتىر ەكەن. ۇشەۋى كەرەمەت جاۋاپ بەردى. وتە ەڭبەكقور بالالار ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى «قانشا بالاڭ بار؟» دەدى. «ەكى قىزىمىز» بار دەدىك. «ۇل بار ما؟» دەدى. «ۇل جوق» دەدىك. سولاردىڭ ءبىرى ماعان قاراپ، «ارەكەت ەتۋ كەرەك» دەدى. سونداي ءبىر قىزىق وقيعالار بولعان.
وزبەكستانعا كولىكپەن ساياحات: تاشكەنت، بۇحارا، حيۋا، سامارقان
«كىشكەنتايىنان شاراپ ءىشىپ ۇيرەنەدى»
- گرۋزيادا نە تاڭسىق كورىندى؟
- گرۋزيا ساپارىنا بارعان ادام مىندەتتى تۇردە ءبىرىنشى ءتبيليسيدى كورۋى كەرەك. استاناسى، ەڭ ۇلكەن قالاسى. ءبىز قاتتى تاڭعالعان دۇنيە - شاراپ ىشەتىندەرى. بارلىعى شاراپ ىشەدى. كىشكەنتايىنان ۇيرەنەدى ەكەن. تاڭعى استا دا، تۇسكى استا دا شاراپ ءىشىپ وتىرادى. سوعان قاتتى تاڭعالدىق. ءوزىمىز ءبىر شەتىنەن قينالدىق. سوڭىنا قاراي شارشاپ كەتتىك، سۋ- شاي سۇرادىق.
گۇرجىستانعا ساياحات: تۋريست ءبىلۋى ءتيىس دەرەكتەر
ەڭ ارزان، ەڭ قىمبات: قاي ەلدەر ساياحاتتاۋعا بولادى؟
«كەيبىر ەلدەرىمىزدىڭ اقشاسىن سەرىكتەستەرىمىز وتەپ بەرەدى، سوندىقتان ايتۋ قيىنداۋ. ءوز قالتامىزدان شىعارعان كەزدە وزبەكستان ەڭ ارزانعا ءتۇستى. ول جەردە 200 مىڭ تەڭگە كەتتى. ءوز كولىگىمىزبەن بارىپ، 8 كۇن ارالادىق. سامارقاند، حيۋا، بۇحارا، تاشكەنت دەگەن ءتورت قالاسىن كوردىك. جانارماي، تاماق، قوناق ءۇي، مۋزەيلەرگە كىرۋ قۇنى وسى 200 مىڭ تەڭگەنىڭ ىشىندە. ەسەپتەپ باردىق، سول ەسەبىمىز بويىنشا تۋرا شىقتى. ەڭ قىمباتقا شىققان ەل ءۇندىستان شىعار. اۋە بيلەتتەرىن قوسپايتىن بولساق، ويتكەنى ونى اۋە كومپانياسى تولەدى. ال ەلدى ارالاۋعا 600 مىڭ تەڭگە كەتتى»، - دەيدى جازيرا بايدالى.
جۇپ رەتىندە شەتەلگە شىعۋدىڭ قيىندىعى قانداي؟
«ساياحاتتا ازىرگە قيىندىق جوق. نەگىزگى سالماق اكە-شەشەمىزگە تۇسەدى. ەكى قىزىمىزعا قاراپ قالادى. ول كىسىلەردىڭ مىندەتى، جۇمىسى كوبەيەدى. بالانى بالاباقشادان الىپ كەتۋ، مەكتەپكە اپارۋ، ساباعىن قاراۋ دەگەن سياقتى ءبىزدىڭ مىندەتتەردى وزدەرىنە الادى»، - دەيدى جۋرناليست جازيرا بايدالى.
جۇپ رەتىندە شەتەلگە شىعۋدىڭ ارتىقشىلىعى نەدە؟
«وتباسى رەتىندە ساياحاتتاۋدىڭ ارتىقشىلىعى كوپ. ەڭ ءبىرىنشى - جۇپ رەتىندە قالىپتاسۋىڭ. ساياحات دەگەن - بىرنەشە كىتاپتى وقۋمەن تەڭ. ءبىر جەرگە بارساڭ وزگەرىپ كەلەسىڭ. ال جالعىز ساياحاتتاساڭ، ءوزىڭ وزگەرەسىڭ. جۇبىڭ وزگەرمەيدى. سەن ون شاقتى كىتاپ وقىپ تاستاعانسىڭ، جۇبىڭ سول دەڭگەيىندە قالىپ قويعان. ۋاقىت وتە، 3-4 ساياحاتتان كەيىن ول قاتتى بايقالادى. اڭگىمەلەرىڭ دە ساي كەلمەيدى. سوندىقتان وتباسىمەن ساياحاتتاۋدىڭ ەڭ ارتىق تۇسى سول - الەمدى بىرگە تانيتىنىڭ»، - دەيدى جازيرا.
«كۇندەلىكتى ومىردە شاي ءىشىپ وتىرىپ قانا سويلەسۋگە ۋاقىتىڭ بولۋى مۇمكىن، بالا-شاعا، جۇمىسىڭ بار. ساياحات ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. ۇزاق ۋاقىت بىرگە بولعاندىقتان، بىرنارسەنى تالقىلايسىڭ، پىكىرتالاسقا تۇسەسىڭ، جۇبىڭمەن اراڭ جاقىنداي تۇسەدى. كۇندى، ساپاردى بىرگە جوسپارلاۋ دا ادامدى جاقىنداستىرادى. ارتىق-كەم تۇستارىڭدى ءبىلىپ وتىراسىڭ»، - دەيدى جۋرناليست.
«قىلمىسكەردىڭ سۋرەتىن ءىلىپ قويعانداي جوسپارلايمىز»
«ساياحاتتى الدىن الا جوسپارلايمىز. اقشا جينايمىز. ساياحات دەگەن - ۇلكەن جوسپارلاۋدى قاجەت ەتەتىن دۇنيە. ونىڭ ۇستىنە ۆيدەوبلوگ تۇسىرەتىن بولعاندىقتان، باسقا ساياحاتشىلاردان وزگەشەلەۋ. دەمالۋدان بۇرىن جۇمىس ىستەۋگە بارامىز»، - دەيدى ول.
ادەتتە ساياحات قالاي جوسپارلانادى؟
الدىن الا ايلاپ تۇرىپ جوسپارلايمىن؛
بۇكىل كارتاسىن سىزامىن، جوسپارىن جازامىن؛
قايدا بارامىز، نە كورەمىز، قاي جەرگە بارعان دۇرىس دەگەن 5-6 جەردى جازىپ، سونىڭ ىشىنەن رەيتينگ بويىنشا تاڭدايمىن؛
سودان كەيىن ءبىر-بىرىنە جاقىندارىن تاڭدايمىن، ول جەرگە جاقىن ورنالاسقان قوناق ءۇي ىزدەيمىن؛
تاكسيلەردىڭ باعاسىن بىلەمىن؛
جەرگىلىكتى دۇنيەنىڭ ءبارىن زەرتتەيمىن؛
«قاي جەرگە جاياۋ بارۋعا بولادى، قاي جەرگە اۆتوبۋسپەن بارۋعا بولادى، قاي جەرگە كىرۋ قۇنى قانشا دەگەن سياقتى دۇنيەلەردى كارتامەن قاراپ وتىرامىن. ف ب ر-دا قىلمىسكەردىڭ سۋرەتىن ءىلىپ قويىپ، جىپتەرمەن بايلانىستىرىپ وتىرادى عوي. بىزدە دە شامامەن ساياحات الدىندا جوسپارلاۋ سحەماسى وسىنداي بولادى. ال جازيرا ۇيىمداستىرۋ جاعىنا كوڭىل بولەدى. دەمەۋشى تابۋ، كيىم، ۆيدەبلوگ شىعاتىن ۋاقىت - سولاردى جوسپارلايدى. قىسقاسى، جۇمىستى ەكىگە ءبولىپ العانبىز»، - دەپ تۇيىندەدى ەرنار المابەك.
ساياحاتتى ادەتكە اينالدىرۋ مۇمكىن بە؟
«اقشا جيناپ، ءبىر شىعىپ كورسەڭىز، ول ادەتكە اينالادى. ادەتكە اينالسا، توقتامايسىزدار. شەتەل دەپ تۇراسىزدار. ويتكەنى شەتەلدى تانۋدىڭ پايدالى تۇسى كوپ. بىرەۋدىڭ اۋزىنان ەستىگەنشە، ءوزىڭ بارىپ كورگەنىڭ جاقسى عوي. تاماعىن جەپ كورگەن، ءوزىڭ بارىپ سويلەسىپ كورگەنگە جەتەتىن ەشتەڭە جوق. الەمدى ءار الۋان ەتىپ جاراتقان. ءار ۇلتتىڭ ءوز وزگەشەلىگى بار. ءتىلى وزگەشە، تاماعى وزگەشە، مادەنيەتى وزگەشە. سونى تانىساڭ، بىلسەڭ، سەزىنسەڭ، كەرەمەت اسەر سىيلايدى. سول ارقىلى ومىرگە دەگەن، جۇمىس ىستەۋگە دەگەن قۇلشىنىسىڭ ارتادى»، - دەيدى جازيرا بايدالى.
تەك مىنانى ۇمىتپاڭىز...
«قاي ەلگە بارساڭ دا، بۇل وتە ماڭىزدى. بىرىنشىدەن، ءبارىن الدىن الا جوسپارلاۋ. قايدا باراسىڭ، نە كورەسىڭ، نە جەيسىڭ، قايدا تۇراسىڭ دەگەن دۇنيەلەردى جوسپارلاعاندا، سونىڭ ءبارىن قاعازعا ءتۇسىرىپ، ساعات، مينۋتىنا دەيىن جازىپ قويۋ كەرەك. ياعني، ءبىز ساعات 8:00-دە - اۋەجايدان تۇسەمىز، 9:30-دا - جۇگىمىزدى الامىز، تىركەۋدەن وتەمىز، تاكسي شاقىرامىز. 10:15-تە - قوناقۇيگە بارامىز دەگەن سەكىلدى. سوسىن سول جوسپاردى بىرنەشە تۋىسىڭا جىبەرىپ قويۋ كەرەك. ەڭ باستى قاعيدا - سول جوسپاردان اۋىتقىماۋ كەرەك. اۋىتقىعان جاعدايدا ونى دا تۋىستارعا ەسكەرتىپ وتىرعان ءجون. سوسىن تۋىستارمەن كۇندە بايلانىستا بولۋ. مەن ءدال وسىلاي ىستەيمىن. سوسىن اپكەمە بىرنەشە دوسىمنىڭ ءنومىرىن قالدىرىپ كەتەمىن»، - دەيدى ەرنار المابەك.
«مۇنىڭ ءبارى نە ءۇشىن قاجەت؟ ينتەرنەتتەن وقىپ جۇرگەن شىعارسىزدار، كەيدە ءبىزدىڭ ەلدىڭ ازاماتتارى شەتەلگە بارىپ ءتۇرلى جاعدايلارعا تاپ بولىپ جاتادى. بىرەۋ قۇلدىققا تۇسەدى، بىرەۋ اقشاسىن جوعالتىپ الادى دەگەندەي. بۇل وسىنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن، ماسەلە تۋىنداي قالسا، سونى تەزىرەك شەشۋ ءۇشىن قاجەت. ارينە، ساياحاتتاۋ قىزىق، كۇشتى. ءبىراق ونىڭ قاۋىپتى تۇستارى دا بار. ونى جوققا شىعارۋعا بولمايدى. بارىنشا ساق بولعان ابزال»، - دەپ تۇيىندەدى اڭگىمەسىن جۋرناليست.
ايتا كەتەيىك، بىلتىر اكتريسا انەل بەرماعامبەتوۆا تايلاندقا جۇمىسقا شاقىرىلىپ، كەيىن «ەڭبەك قۇلدىعىنا» تۇسكەنىن مالىمدەگەن ەدى. سونداي-اق، الماتىدا گەرمانيا ازاماتىن 200 مىڭ تەڭگەگە جەتكىزگەن تاكسي جۇرگىزۋشىسى تاعى دا تۋريستەردى الداعان بولىپ شىقتى. سوندىقتان وزگە ەلگە ساياحات الدىندا كوزسىز ەرلىككە بارۋدىڭ قاجەتى جوعىن دا ەسكەرىڭىز، «ساقتانساڭ ساقتايدى».
بيىل ماۋسىمدا بەس كۇن جۇمىس ىستەيتىن قازاقستاندىقتار 26، 27 -ماۋسىم جۇمىس ىستەپ، 28-ماۋسىم دەمالادى، 29، 30-ماۋسىم قايتا جۇمىس ىستەيدى. التى كۇن جۇمىس ىستەيتىندەر ءۇشىن 26، 27-ماۋسىم جۇمىس كۇنى بولسا، 28-ماۋسىم دەمالىپ، 29، 30-ماۋسىم جانە 1-شىلدە قايتا جۇمىس ىستەيدى.
ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن زاڭگەر ازاماتتار جاقىن ارادا ەڭبەك دەمالىسىن الىپ، تاعى دا دەمالىسقى شىققىسى كەلسە، الايدا جۇمىس بەرۋشى تاراپ كەلىسپەسە، نە ىستەۋگە بولاتىنىن ايتقانى حابارلانعان ەدى.
