قىتاي كوپ ەلمەن ۆيزاسىز رەجيم ورناتا بەرمەيدى - ايگۇل قۇسپان
«وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى مەن قىتاي باسشىسىنىڭ ءوزارا قارىم- قاتىناسى وتە جاقسى. قىتاي تاراپى پروتوكولدى قاتتى ۇستاناتىن ەل. ولار مەملەكەت باسشىسى قاسىم- جومارت توقايەۆتى جوعارى دەڭگەيدە قارسى الدى. ەڭ جوعارى پروتوكول راسىمدەرىن جاساپ، كۇتىپ الدى»، - دەپ پىكىر ءبىلدىردى ايگۇل قۇسپان.
ونىڭ پايىمىنشا، قىتاي ورتالىق ازيا ايماعىنداعى ەلدەردى بولمەي، ءبىرتۇتاس، باۋىرلاس حالىقتار رەتىندە قارايدى.
«ورتالىق ازيا - قىتاي» فورۋمىنا توقتالساق، جالپى قىتاي ءبىزدى بولەك- بولەك قاراستىرمايدى. ول ورتالىق ازيانى ءبىرتۇتاس ايماق، باۋىرلاس حالىقتار رەتىندە قارايدى. ول ءبىز ءۇشىن ءتيىمدى. ويتكەنى، ءبىز دە كورشىلەس ەلدەرمەن اراداعى قارىم- قاتىناستاردى دامىتۋعا مۇددەلىمىز، دامىتىپ تا جاتىرمىز. سوندىقتان الپاۋىت ەلدەردىڭ ءبىزدى بولمەي، ورتالىق ازيانى ءبىرتۇتاس ەل رەتىندە قاراستىرعانى جانە ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋگە نيەتتى ەكەنى قۋانتادى»، - دەپ توقتالدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ايگۇل قۇسپان قىتايلىق ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن ەلدەگى جۇك تاسىمالدايتىن بالامالى دالىزدەردى دامىتۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
«بۇل ورايدا ءبىزدىڭ باستى مۇددەمىز - ترانزيت پەن كولىك- لوگيستيكاسىن دامىتۋ. ءبىز تەڭىزگە شىعا المايمىز. ءبىزدىڭ جالعىز تەڭىز - كاسپي. بۇرىن ءبىزدىڭ ەلدەگى دالىزدەر رەسەيگە باعىتتالاتىن. ەندى ءبىز بالامالى مارشرۋتتاردى دامىتۋىمىز كەرەك. وعان كوپ ينۆەستيتسيا قاجەت. ماسەلەن، قۇرىق پەن اقتاۋ پورتتارىن دامىتىپ، سول ارقىلى ازەربايجان ءارى قاراي قارا تەڭىز، تۇركياعا جىبەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءدالىزدى دامىتۋعا ينۆەستيتسيا كەرەك. ال قىتاي وعان مۇددەلى بولسا، وندا ول ءبىز ءۇشىن وتە پايدالى بولار ەدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات.
ا. قۇسپان پاندەميادان كەيىن تۇرالاپ قالعان ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا- ساتتىقتى دامىتۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«قىتاي - وتە دامىعان ەل. ءبىزدىڭ ەلگە دەگەن ۇستانىمى مەن كوزقاراسى جاقسى. پاندەميادان كەيىن ءبىز ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا- ساتتىقتى دامىتۋىمىز كەرەك. ىندەت تاراعان كەزەڭدە بارلىعى توقتاپ قالدى. شەكارادا قانشاما جۇك كولىكتەرى تۇرىپ قالدى، بيزنەس وكىلدەرىنىڭ كاسىبى توقتاپ قالدى. قازىر بارلىق باعىتتاعى قارىم- قاتىناس جاڭعىرىپ جاتىر»، - دەيدى ايگۇل قۇسپان.
بۇل ورايدا دەپۋتات ەكى ەل باسشىلارى قول قويعان ۆيزاسىز رەجيم ورناتۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
«مەملەكەت باسشى قاسىم- جومارت توقايەۆ پەن قىتاي ءتوراعاسىنىڭ كەزدەسۋىندە ءبىرقاتار كەلىسىمگە قول قويىلدى. مىسالى، ۆيزاسىز رەجيمنىڭ مەرزىمىن سوزۋ بويىنشا ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. ياعني، بۇرىن 14 كۇن بولسا، ەندى ول 30 كۇن بولادى. ايتا كەتەتىنى، بۇرىن تەك قىتايلىق ازاماتتاردىڭ قازاقستاندا 14 كۇن ۆيزاسىز بولۋىنا رۇقسات ەتىلەتىن. ەندى قازاقستاندىقتار دا بۇل ەلگە بارا الادى. مۇنىڭ بارلىعى بارىپ تۇرۋعا، بيزنەس جاساۋعا، قانداستاردىڭ تۋىستارىن كورۋىنە، جالپى ءتۋريزمدى دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتەدى.
قىتاي كوپ مەملەكەتتەرمەن ۆيزاسىز رەجيم ورناتپايدى. ماسەلەن، قىتاي وڭتۇستىك كورەيا مەن جاپونياعا مۇنداي رەجيمجاساعان جوق» ، - دەپ تۇيىندەدى ماجىلىسمەن.
