جەر سىلكىنىسىنىڭ حابارشىسى

استانا. قازاقپارات- بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، زوولوگيا پروفەسسورى پ.ماريكوۆسكيدىڭ قاراپايىم تىلىمەن جازىلعان كىتابى جاقىندا كەزدەيسوق قولىمىزعا ءتۇستى. ءبىر وقىعاننان تىلگە جەڭىل، ەستە تەز ساقتالاتىندايعىپ، جازىپ شىققان ەكەن.

جەر سىلكىنىسىنىڭ حابارشىسى

سول كىتاپتان الىنعان مىنا ءبىر قىزىق جايتتى وقىرمانمەن بولىسكەندى ءجون كوردىك:

«1978- جىلدىڭ 25 - ناۋرىزىندا الماتىدان 120 شاقىرىم جەردە جاتقان جالاڭاش سەلوسىندا جەر سىلكىندى. جەر سىلكىنەردە جانۋارلاردىڭ قانداي مىنەز تانىتاتىنىن كوپتەن بەرى زەرتتەپ جۇرگەندىكتەن، ويلانباستان جەتىپ باردىم. ول كەزدە مۇنداي نارسەلەر اشىق ايتىلمايتىن. ايتىلا قالعان جاعدايدىڭ وزىندە بيولوگيادان ەش حابارى جوق سەيسمولوگتاردىڭ كۇلكىسىنە قالاتىنسىڭ. ونىڭ ۇستىنە جاڭادان اشىلىپ جاتقان جاڭالىققا جابايىلىقپەن قارايتىن تۇسىنىك تە باسىم بولدى.

مەنىڭ كوز جەتكىزگەنىم، جەر سىلكىنىسى فيزيكالىق اۋىتقۋشىلىقتاردان بولادى ەكەن. ءبىراق بۇل جاڭالىقتان عالىمدار بەيحابار. سەيسمولوگيالىق ايماقتا ىندەگى جانۋارلار جاقىنداپ قالعان جەر ءدۇمپۋىنىڭ ينديكاتورى سەكىلدى. جەر سىلكىنگەن جەردەگى تۇرعىندار ماعان تاڭعالارلىق ءبىر وقيعانى ايتىپ بەردى. كۇزدە ياعني جەر سىلكىنەردەن التى اي بۇرىن سۋىرلاردىڭ ءبىرازى باسقا جاققا كوشىپ كەتكەن. ونى جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن اڭشىلار بىردەن بايقاعان.

قويشىلاردىڭ ايتۋى بويىنشا، جەر سىلكىنەردەن 12 ساعات بۇرىن سۋىرلاردىڭ بارلىعى ىندەرىنەن شىعىپ، شوقيىپ-شوقيىپ تۇرعان. ىشىندەگى ساق جۇرەتىندەرى مەن قورعانسىزدارى وتار قويدىڭ ىشىنەن پانا ىزدەگەن. ءتىپتى قورعان ىزدەپ جۇرگەن ەكى سۋىردى ءبىر قويشى تاياقپەن ۇرىپ ءولتىرىپتى. سوسىن بۇل بەكەر ەمەس ەكەنىن ءبىلىپ، اۋرۋ دەپ ويلادى ما، ءوز جايىنا كەتە بارعان...».

ب. مۇرات قىزى

دەرەككوز: «حالىق ءسوزى» گازەتى

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى