زەرتتەۋ: ۇلى بار اتا-انالاردىڭ ميى ەرتە قارتايادى
استانا. قازاقپارات - عالىمدار 2022-جىلدىڭ سوڭىندا 14 جىل بويى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان زەرتتەۋدى قورىتىندىلادى.
ولار بۇل زەرتتەۋدەن اتا-انا ميىنىڭ كوگنيتيۆتى قابىلەتتەرىنىڭ السىرەۋى مەن بالالار جىنىسىنىڭ اراسىنان بايلانىس تاپقان.
بۇل ۋاقىت ارالىعىندا پراگاداعى كارلوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانە نيۋ-يوركتەگى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى بالاسى بار 13222 اتا-انانى (ولاردىڭ ىشىندە %61,6 - ايەلدەر) زەرتتەدى. %82,3 قاتىسۋشىلاردىڭ ەڭ بولماعاندا ءبىر ۇلى بولعان. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى Journal of Psychiatric Research جۋرنالىنا جاريالانعان.
زەرتتەۋگە قاتىسۋشى اتا-انالارعا زەيىن قويۋ جانە ەستە ساقتاۋ سەكىلدى فاكتورلار كىرەتىن كوگنيتيۆتى قابىلەتتەردى باعالاۋعا ارنالعان تەستتەر ۇسىنىلدى. بالالاردىڭ وسۋىنە قاراي جاڭا تەستتەر ۇسىنىلىپ وتىردى.
زەرتتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا، ۇل بالالار ءوسىرىپ وتىرعان ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ ناتيجەلەرى ناشار بولىپ شىققان. بىرنەشە ۇلدىڭ بولۋى تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا ودان دا ناشار اسەر ەتكەن. قازىرگى ساتتە عالىمدار ونىڭ سەبەبىن ناقتى انىقتاعان جوق، الايدا بۇل بايلانىستىڭ بارى انىق. ولار سونداي-اق بولاشاقتا اتا-اناسىندا دەمەنتسيانىڭ دامۋ مۇمكىندىگىنە بالا جىنىسى اسەر ەتۋ مۇمكىن دەپ بولجادى.
زەرتتەۋگە ا ق ش تۇرعىندارى قاتىستى. ولاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ جاسى زەرتتەۋ اياقتالعان كەزدە 50 دەن اسقان. اتا-انالاردىڭ قابىلەتتەرىن تەكسەرۋ ءۇشىن دەمەنتسيا دەڭگەيىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ستاندارتتى تەستتەر ۇسىنىلعان. مىسالى، 100 دەن 7 ءنى الىپ، ودان شىققان ساننان تاعى دا 7 ءنى الىپ، وسىلايشا كەرى قاراي ساناۋ. تەستتىڭ تاعى ءبىر ءتۇرى: 10 زات ەسىمدى تىڭداپ، بىردەن ەستە قالعانىن ايتۋ، سوسىن ءسال ۋاقىتتان سوڭ ەستە قالعانىن ايتۋ.
«ءبىزدىڭ زەرتتەۋ تەك قىزدارى بار اتا-انالارعا قاراعاندا بىرنەشە ۇلدارى بار اتا-انالاردىڭ كوگنيتيۆتى فۋنكتسيالارىنىڭ تومەندەۋى جىلدامىراق جۇرەتىنىن كورسەتتى»، - دەپ قورىتىندىلادى عالىمدار.