ءبىر ءاننىڭ قۇدىرەتى نۇرعيساعا جار ەتتى - ءداريعا تىلەنديەۆا
اتاعىنان ات ۇركەتىن ساڭلاق سازگەر، داۋلەتكەر كۇيشى، داڭقتى ديريجەردىڭ كوركەم فيلمدەر مەن ساحنالىق قويىلىمدارعا ءھام مۋلتفيلمدەرگە جازعان سىرلى سازدارىن ايتپاعاندا، 400 دەن استام ۇلت ۇيىپ تىڭدايتىن اسەم ءان جازىپتى. سوندىقتان دا بولار، ول اقتىق دەمى بىتكەنشە، قالىڭ ەلى - قازاعىنا ەركەلەپ كەتتى. قازىر حالىق سول ەركە ۇلىن ساعىنادى، ىزدەيدى. ەندى ونى تەك ءۇنى مەن بەينەسى جازىلعان تاسپالاردان عانا ەستيمىز، كورەمىز.
نۇرەكەڭنىڭ مىنەزى كەز كەلگەن اتبەگىگە جالىن ۇستاتا بەرمەيتىن اساۋ ات سەكىلدى ەدى. ال نۇرعيسا اعامىزبەن ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا وتىز جىلدان استام ۋاقىت بويى ءدام-تۇزى جاراسىپ تۇرعان ءداريعا جەڭگەمىز ونىڭ تىزگىنىن قولعا قالاي ءتۇسىردى ەكەن؟ وسى وي ءبىزدى قازاقستاننىڭ جانە ك س ر و-نىڭ حالىق ءارتيسى، حالىق قاهارمانى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ قىدىر دارىپ، باق قونعان قارا شاڭىراعىنا جەتەلەگەن ەدى.
«دالامداي دارقان ءپىر تۇلعام» دەپ ءپىر تۇتام
- نۇرعيسا اعامىزدىڭ «قۇلاقتان كىرىپ، بويدى الار» اتاقتى «اققۋ» كۇيى جۇرەكتەن شىققان تۋىندى ەكەنى بەلگىلى. ال ەندى وسى كۇيدىڭ اۆتورىمەن ءومىر ايدىنىندا قالاي جولىقتىڭىزدار؟
- مەن «جەر جانناتى - جەتىسۋ» وڭىرىندە تۋىپ، ءوستىم. تابيعاتى اسەم جەردە تۋعان ادامنىڭ ونەردەن الشاق بولۋى مۇمكىن ەمەس. سول سياقتى مەن دە بالا كەزىمنەن ءان سالىپ، كۇي تارتۋعا قۇمار ەدىم. مەنىڭ ونەرگە ءبىر تابان جاقىن جۇرۋىمە ومار اتام سەبەپكەر بولدى. ول كىسىنىڭ ءوز قولىمەن جاساپ العان كىشكەنە عانا قارا دومبىراسى بولاتىن. سونى ءىنىم تۇستىكباي ەكەۋمىز تالاسا-تارماسا تارتۋشى ەدىك. سونىڭ اسەرى بولار، مەكتەپتە كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ، مەرەكە-مەيرامداردا ساحناعا شىعىپ، ءان ايتىپ، كۇي تارتىپ ءجۇردىم. ول كەزدە ءشامشى قالداياقوۆ، ءابىلاحات ەسپايەۆ، نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ اندەرى كەڭىنەن تانىلىپ، ءجيى-ءجيى شىرقالىپ تۇراتىن.
ال مەن نۇرەكەڭنىڭ اندەرىن جانىما جاقىن كورەتىنمىن. سوندىقتان دا بولار، ءبىر مەيرامدا ونىڭ «كەڭ دالام» ءانىن بايانعا قوسىلىپ ورىندادىم. وسى تالپىنىس مەنى الماتىعا جەتەلەدى. مەكتەپ قابىرعاسىنان تۇلەپ ۇشقان سوڭ، ءبىر جىل اۋىلدا پيونەرلەر جەتەكشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. كەلەسى جىلى الماتىداعى قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا قۇجاتتارىمدى تاپسىردىم. وكىنىشكە قاراي، ەمتيحاننان وتكەنىممەن، بايقاۋدان قۇلاپ قالدىم. ەلگە قايتۋعا زاۋقىم سوقپادى. ويتكەنى اتا-اناما سالماق سالعىم كەلمەدى. «ءوز كۇنىمدى ءوزىم كورەيىن» دەپ ۇيعاردىم. ءسويتىپ، جوبالاۋ ينستيتۋتىنا جۇمىسقا تۇرىپ، ەل قاتارلى ەڭبەك ەتە باستادىم.
ءبىر كۇنى قۇربىلارىم شاكەن ايمانوۆتىڭ كينوستۋدياعا جاستاردى قابىلداپ جاتقانىن ايتتى. «باعىمدى سىناپ كورەيىن» دەپ، مەن دە باردىم. ابايدىڭ ولەڭدەرىن ناشىنە كەلتىرىپ وقىپ بەردىم. «باق شابا ما، باپ شابا ما؟» دەگەن - وسى. باعىم جانىپ، وقۋعا ءتۇستىم. «ساباقتى ينە ساتىمەن» دەگەندەي، ماعان ستۋديادان جۇمىس تا تابىلا كەتتى. ءسويتىپ، سول ستۋديادا ءارى وقيمىن، ءارى جۇمىس ىستەيمىن. ءبىر كۇنى بەلگىلى رەجيسسەر ابدوللا قارساقبايەۆ مەن وتىراتىن بولمەگە كىرىپ كەلدى. ونىڭ «مەنىڭ اتىم قوجا» فيلمىن ءتۇسىرىپ جۇرگەن كەزى ەدى. ءۇشقوڭىرعا بارۋ ءۇشىن كولىك كەرەك ەكەن. جانىندا قۇلاعى قالقيعان ءبىر ادام بار. ول ماعان قاراپ: «قارىنداستىڭ اتى كىم ەكەن؟» دەدى. مەن نازار اۋدارماستان: «ءداريعا» دەي سالدىم. «اتىڭ دا، ءوزىڭ دە ادەمى ەكەنسىڭ» دەپ قولپاشتاپ قويدى. بۇل - مەنىڭ نۇرەكەڭمەن بولعان ەڭ العاشقى كەزدەسۋىم ەدى.
- اڭگىمەڭىز ءبىر رومانعا جۇك بولارلىقتاي اسەرلى ەكەن. ءارى قاراي نە بولدى؟
- بىردە بالتىق جاعالاۋىنان ءبىر توپ ونەرپازدار قوناققا كەلدى. ولاردى باسشىمىز كامال سمايلوۆ اعامىز باستاپ، بەلگىلى رەجيسسەرلەر سۇلتان قوجىقوۆ پەن ابدوللا قارساقبايەۆ اعامىز قوستاپ، كۇتىپ الدىق. مەدەۋ شاتقالىندا كيىز ءۇي تىگىپ، سىي-قۇرمەت كورسەتتىك. نۇرەكەڭ ارا-اراسىندا كۇي تارتىپ، بار ونەرىن ورتاعا سالىپ، قوناقتاردىڭ قۇرمەتىنە بولەندى. ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا قوناقتار دا، كۇتۋشىلەر دە تاراي باستادى. سوڭىندا ءۇيدى جىعۋعا قالعان ءبىر قاريا، مەن جانە نۇرەكەڭ ۇشەۋمىز عانا قالىپپىز.
مەن ءبىر جارتاستىڭ باسىنا بارىپ جايعاستىم. نۇرەكەڭ كۇمبىرلەتىپ كۇي تارتتى، اعىنان جارىلىپ اڭگىمە ايتتى. ءبىر كەزدە نۇرەكەڭ ەرەكشە ءبىر كۇيگە بولەنىپ، ىڭىلداپ، ءبىر اۋەندى قايتالاي بەردى. ءسويتتى دە: «قارىنداسىم، ومىرگە تاماشا ءبىر ءان كەلدى. مەن بۇل ءاندى ساعان ارنايمىن، - دەدى دە قايىرماسىن بىرنەشە رەت قايتالاي بەردى. - كۋا بول، جۇلدىز، كۋا بول، ايىم، كۋا بول، الاتاۋىم. مەنىڭ ماحابباتىم مەن اپپاق سەزىمىمنىڭ كۋاسى بول، جارىق اي، اشىق اسپان!» دەپ، ماعان سول جەردە ءسوز ايتىپ، كوڭىل ءبىلدىردى. مىنە، سول ءبىر ءاننىڭ قۇدىرەتى مەنى نۇرەكەڭە جار ەتتى.
- نۇرەكەڭنىڭ شابىتى ءبىر انمەنەن توقتاپ قالماعان بولار...
- دۇرىس ايتاسىز، جاڭاعى ايتقان «كۋا بول» ءانىنىڭ ءسوزىن بەلگىلى اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ جازدى. ال ودان كەيىن تاعى دا ماعان ارنالعان «اق قۇسىم» ءانىنىڭ ءماتىنىن باكىر ءتاجىبايەۆ جازىپ ەدى. «كوڭىلدى بيكەش» دەگەن كۇيدى دە ماعان ارناعان بولاتىن.
ول اقىلدى تەنتەك ەدى
- نۇرەكەڭنىڭ مىنەزى اساۋ تەڭىزدەي بولعانعا ۇقسايدى. بۋىرقانعان ساتتەردە ول «تولقىندى» قالاي باسار ەدىڭىز؟
- ءبىز نۇرەكەڭ ەكەۋمىز وتاۋ قۇرعان كەزدە، ول 44 تە، ال مەن بار-جوعى 19 جاستا ەدىم. بىلايشا ايتقاندا، ۋىلجىپ، پىسىپ تۇرعان كەزىم عوي. ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا تۇرعان سوڭ، ونىڭ ۋىعى دا، كەرەگەسى دە بەكەم بولۋى كەرەك. ال وعان ۇيتقى بولاتىن ايەل دەپ بىلەمىن. «اقىلدى ايەل تۇرمىسقا «باقىتتى بولامىن» دەپ ەمەس، «باقىتتى ەتەمىن» دەپ شىعادى» دەگەن ءسوز بار عوي. سول ايتقانداي، مەن نۇرەكەڭدى باقىتتى ەتۋگە تىرىستىم. نۇرەكەڭنىڭ مىنەزى شاتاقتاۋ بولعانى راس. اشۋى كەلگەندە، قىرىپ جىبەرە جازدايتىن. العاشقى كەزدە، داۋىس كوتەرىپ سويلەسە، جىلاپ قالاتىنمىن. كەيىن ونىمنىڭ دۇرىس ەمەس ەكەنىن ءتۇسىندىم. ويتكەنى ول ەلى ەركەلەتكەن ەر-ازامات ەمەس پە؟! ال قازاق ايەلدەرى ەر-ازاماتىن سىيلاعان. ونىڭ ۇستىنە، جاسى ۇلكەن. سوندىقتان ونىڭ بارلىق ەركەلىكتەرىن كوتەرىپ باقتىم. قانشا ۇرىسسا دا قارسى ءسوز ايتپادىم. ءبىراق ول اقىلدى تەنتەك ەدى. «جاقسى ادامنىڭ اشۋى شايى ورامال كەپكەنشە» دەگەن ءسوز نۇرەكەڭە ارنالعان دەسە دە بولادى.
- ول قانداي جار، قانداي اكە بولدى؟
- جاسى ەداۋىر ۇلكەن بولعاندىقتان، ول ماعان ءارى اكە، ءارى اعا، ءارى جار بولا ءبىلدى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىلىم الدىم، جۇمىس تا ىستەدىم، كينوعا دا ءتۇستىم. «التى جاسار الپامىستا» قاليحاننىڭ اناسىن، «قۇلاگەردە» اقاننىڭ سۇيگەن قىزىن، «قوشتاسقىم كەلمەيدى» فيلمىندە مىلقاۋ قىزدىڭ اناسىن، «ەركەنجەدە» توعىز ۇلدىڭ شەشەسىن سومدادىم.
- ءسىزدىڭ سازگەرلىك تە قاسيەتىڭىزدىڭ بارىن بىلەمىز. وسى ۋاقىتقا دەيىن قانشا ءان جازدىڭىز؟
- ەگەر جاڭىلىسپاسام، كۇنى بۇگىنگە دەيىن 142 ءان شىعارىپپىن. سونىڭ توقسانى مۇقاعالي ماقاتايەۆتىڭ سوزدەرىنە جازىلعان. بىردە تۇمانباي مولداعاليەۆ قاينىما «قۇربىما» دەگەن انىمە ءماتىن جازىپ بەرۋىن سۇرادىم. سوندا ول «سىنىقتان باسقانىڭ ءبارى جۇعادى» دەگەن، مەنىڭ ۇلى اعامنىڭ جانىندا 30 جىل ءجۇرىپ، سازگەرلىكتى جۇقتىرعان ەكەنسىز عوي» دەپ كۇلگەنى بار ەدى. سول ايتقانداي، نۇرەكەڭنەن جۇققان قاسيەتتىڭ بارى راس. ول ماعان، جوعارىدا ايتقانىمداي، ەكى ءان، ءبىر كۇي ارناسا، مەن وعان «قايران، مەنىڭ نۇرەكەم!» كۇيىن، «نۇرەكەم مەنىڭ، نۇرەكەم» ءانىن جازدىم.
- قارىزىڭىزدان قۇتىلعان ەكەنسىز عوي.
- سولاي دەسە دە بولادى. بۇل ءازىل ءۇشىن ايتىپ وتىرعانىم عوي. ايتپەسە، مەن نۇرەكەڭە ماڭگى قارىزدارمىن.
- ءدىن-زۋحرا اكە جولىن قۋىپ، نۇرەكەڭنىڭ ءوزى قۇرعان «وتىرار سازى» وركەسترىندە ديريجەرلىك ەتىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. ونىڭ ونەر سالاسىنا تۇسۋىنە اكەسىنىڭ ىقپالى بولعان شىعار...
- اكەسىنىڭ كوزىنىڭ اعى دا، قاراسى دا - ءدىن-زۋحرا بولدى. ونى قولىنان تاستاماي، ايالاپ، ماپەلەپ ءوسىردى. ىلعي دا: «مەنىڭ قىزىمنىڭ اقىلى كوپ» دەپ، اينالىپ، تولعانىپ وتىراتىن. سوندىقتان با، قىزىمنىڭ مىنەزى اكەسىنە تارتقان. العان بەتىنەن قايتپايدى. كەزىندە اكەسى وعان ارناپ «ارمان» اتتى كۇي شىعارعان بولاتىن. نۇرەكەڭ ومىردەن وزعان سوڭ، ءدىن-زۋحرا وعان ارناپ، «ورىندالماعان ارمان» دەگەن كۇي شىعاردى. قازىر ول شىعارماشىلىق ىزدەنىس ۇستىندە. تاڭنىڭ اتىسى، كۇننىڭ باتىسى ءبىر تىنبايدى. قىزىنا قاراۋعا شاماسى جوق. سوسىن دايانا نەمەرەمە مەن قارايمىن. «نەمەرە بالدان ءتاتتى» دەگەن ءسوز راس ەكەن. مەنىڭ بالام دا، بالىم دا - سول.
...
- اڭگىمەڭىزگە راقمەت.
سۇحباتتاسقان ەرماحان شايحى ۇلى
دەرەككوز: «ايقىن» گازەتى. 2011-جىل
