بۇگىن قازاقتىڭ بىرنەشە ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ تۋعان كۇنى

107 جىل بۇرىن (1916-2001) عالىم، ابايتانۋدى عىلىمي نەگىزدەۋشى، شاكارىمتانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى، تەكستولوگ، سەمەيدە اباي مۇراجايىن ۇيىمداستىرۋشى، ۇستاز، اقىن، جازۋشى، دراماتۋرگ، ادەبي اۋدارماشى، قوعام قايراتكەرى قايىم مۇحامەدحان ۇلى مۇحامەدحانوۆ دۇنيەگە كەلگەن.

سەمەي قالاسىندا تۋعان. سەمەي پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن 1941 -جىلى بىتىرگەن. سودان كوپ جىل ادەبيەت ءپانىنىڭ ءمۇعالىمى، اباي مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارعان، «ابايدىڭ ادەبيەت مەكتەبى» تاقىرىبىنا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاعان (1951). ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان.

ادەبيەتكە 1930 -جىلدىڭ ورتا شەنىندە كەلگەن ول العاشقىدا ولەڭ-جىرلار، دراماتۋرگيا جانرىندا ءبىرقاتار شىعارمالار جازدى، تارجىمە جاساۋمەن دە كوبىرەك شۇعىلدان دى. ادەبيەت زەرتتەۋشى عالىم رەتىندە اباي مۇراسىنىڭ تەكستولوگيالىق زەرتتەۋلەرىنە مول ۇلەس قوستى. اباي توڭىرەگىندەگى اتاقتى انشىلەر: كوكباي، اقىلباي، ماعاۋيا تۋرالى، وتكەن زاماننىڭ كەيبىر مۇرالارى جايىندا زەرتتەۋلەر، كولەمدى ماقالالار جازدى. قايىم مۇحامەدحانوۆ عالىم، ابايتانۋدى عىلىمي نەگىزدەۋشى، ءارى العاشقى تەكستولوگى، ۇستاز، اقىن، جازۋشى، دراماتۋرگ. شاكارىم تانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى.

قازاق ك س ر گيمنىنىڭ اۆتورى، ك س ر و جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، ادەبي اۋدارماشى، سەمەيدە ابايدىڭ مۇراجايىن ۇيىمداستىرۋشى، قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سيلىعىنىڭ، جازۋشىلار وداعى سىيلىعىنىڭ، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ جانە حالىقارالىق اباي اكادەمياسىنىڭ (لوندون) التىن مەدالىنىڭ يەگەرى، پروفەسسور، ك س ر و جانە قازاقستان حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى؛ سەمەي قالاسىنىڭ، اياگوز، جاڭاسەمەي، اباي اۋداندارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى؛ جاريالانعان 800 دەن اسا عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى. «ابايدىڭ اقىن شاكىرتتەرى» اتتى ءتورت كىتاپتان تۇراتىن جيناق قۇراستىردى. «اباي» جۋرنالىنىڭ قايتا جارىق كورۋىنە كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. «تولقىن»، «مايداننان مايدانعا»، «ەر ءبىلىسباي» پەسالارىنىڭ اۆتورى. ازەربايجان دراماتۋرگى ۋ. گادجيبەكوۆتىڭ «ارشين مول الان»، تاتار جازۋشىسى ش. كامالدىڭ «قاجى اپەندى ۇيلەنەدى» پەسالارىن قازاقشالاعان. شىعارمالارى: اباي شىعارماشىلىقتىڭ تەكستولوگياسى. ا.، «قازاقستان»، 1959؛ كوميسسار عابباسوۆ. پەسالار. ا. ، «ونەر»، 1984.

1996 -جىلى «اباي» ەنسيكلوپەدياسىن شىعارۋداعى ەڭبەگى ءۇشىن ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. ك س ر و جانە قازاق ك س ر اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى. سەمەي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. ابايدىڭ دۇنيەجۇزىلىك اكادەمياسىنىڭ التىن مەدالىمەن ماراپاتتالعان.

88 جىل بۇرىن (1935-2011) قازاقتىڭ تاماشا اقىنى، قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، رەسپۋبليكالىق «تارلان»، حالىقارالىق «ازياس» (موڭعولشادان اۋدارعاندا «تالانت») سىيلىقتارىنىڭ يەگەرى قادىر عينايات ۇلى مىرزا-ءالى دۇنيەگە كەلگەن.

ورال وبلىسىنىڭ جىمپيتى كەنتىندە تۋعان. 1958 -جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن تامامداعان. ەڭبەك جولىن سول كەزدە جاڭادان اشىلعان بالالار جۋرنالى «بالدىرعاننان» باستاعان. 1962-1965 ج ج. «جۇلدىز» جۋرنالى رەداكسياسىندا پوەزيا جانە سىن ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، جاۋاپتى حاتشى، باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى، 1968-1973 ج ج. «جازۋشى» باسپاسىندا قازاق پوەزياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، كەيىن قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا پوەزيا سەكسياسىنىڭ كەڭەسشىسى بولعان.1993 -جىلدان «بالاۋسا» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى بولدى.

تۇڭعىش تۋىندىسى 1954 -جىلى «پيونەر» جۋرنالىندا جاريالاندى. سودان بەرگى ۋاقىت ىشىندە 40-تان استام جىر جيناقتارى مەن ادەبي- سىن، ءان ولەڭدەرى مەن پروزالىق كىتاپتارى: «كوكتەم» (1959)، «دانىشپان» (1961)، «ساباق»، «وي ورمانى» (1965)، «دالا ديدارى» (1966)، «بۇلبۇل باعى» (1967)، «اق وتاۋ» (1968)، «كۇمىس قوڭىراۋ»، (1970)، «دومبىرا» (ەكى كىتاپ، 1971 جانە 1974)، «كەش» (1973)، «جەرۇيىق» (1976)، «قورامساق»، «كوكپار»، «قىزىل كىتاپ»، «الاقان» (1981)، «ساز سيقىرى» (1982)، «كۇندەر-اي» (1984)، سونداي-اق توقسانىنشى جىلدارى تاڭدامالى شىعارمالارىنىڭ بەس تومدىعى، ال 2001 -جىلى «قازىعۇرت» باسپاسىنان 15 تومدىعى شىققان. بىرنەشە پەساسى ساحنادا قويىلعان. ەكى جۇزگە جۋىق ءان ماتىندەرىن جازىپ، «كۇندەر-اي» (1984) دەگەن اتپەن جەكە جيناق بولىپ شىقتى. كوپتەگەن ولەڭدەرى وقۋلىقتارعا ەنگەن. بالالارعا ارنالعان ولەڭ، جاڭىلتپاش، جۇمباق، مىسالدارمەن قازاق بالالار ادەبيەتىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ولار: «جاڭعالاقتار» (1960)، «دانىشپان» (1961)، «نويان قويان» (1962)، «الۋان پالۋان» (1963)، «ساباق» (1964).

ولەڭدەرى اعىلشىن، فرانسۋز، نەمىس، بولگار، ۆەنگر، فين ت. ب. كوپتەگەن شەتەل تىلدەرىنە اۋدارىلعان. ول وۆيدىڭ، رۋميدىڭ، گەينەنىڭ، گيۋگونىڭ، لەرمونتوۆتىڭ، ەسەنيننىڭ، راسۋل عامزاتوۆتىڭ، مەجەلايتيستىڭ، پەتيفيدىڭ ت. ب. جىرلارىن قازاق تىلىنە اۋدارعان. «ۇكىلى ۇزىندىلەر» (1996)، «عيبراتناما» (2001)، «جازمىش» (2001)، «ەڭىرەپ وتكەن ەرلەر-اي» (2001)، «ءيىرىم» (2004)، «شىرعالاڭ» (2004)، «الماس جەردە قالماس» (2004)، ت. ب. كوپتەگەن كىتاپتاردىڭ اۆتورى.

ورىس تىلىندە «ۇيقىسىز تۇندەر»، «اق وتاۋ»، «بۇلبۇل باعى»، «دالا ديدارى»، «ساباق»، «الاقان»، «دومبىرا»، وزبەك تىلىندە «الاقان»، ءازىربايجان تىلىندە «بۇلبۇل باعى»، مونعول تىلىندە «شىمىر جاڭعاق» سياقتى كىتاپتارى باسىلدى.

1966 -جىلى «وي ورمانى» جيناعى ءۇشىن قازاقستان لەنين كومسومولىنىڭ سىيلىعى بەرىلدى. 1980 -جىلى «جەرۇيىق» جىر كىتابى ءۇشىن قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءانۇرانى جاڭا ءماتىنى اۆتورلارىنىڭ ءبىرى. 2001 -جىلى تاۋەلسىز «تارلان» سىيلىعىن الدى. «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى (2005).

79 جىل بۇرىن (1944-1993) جازۋشى جاقسىلىق تۇمەنبايەۆ دۇنيەگە كەلگەن.

قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال اۋدانىندا تۋعان. قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. 1968-1975 -جىلدارى قىزىلوردا وبلىستىق «لەنين جولى» (قازىرگى «سىر بويى») گازەتىنىڭ قىزمەتكەرى بولعان. 1975 -جىلدان قازاق ك س ر مينيسترلەر كەڭەسى جانىنداعى قازتاگ اقپارات اگەنتتىگىندە باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى، رەسپۋبليكالىق «دەنساۋلىق» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتتەرىن اتقارعان.

العاشقى شىعارمالارى 1968 -جىلدان رەسپۋبليكالىق، وبلىستىق باسپا سوزدە، «جالىن» الماناحىندا جاريالانا باستادى. ونىڭ «قارداعى ىزدەر»، «قيماس قازىنا»، «مەن سۇيگەن قىز»، «تاس بوگەت»، «ماحاببات قورىعى»، «اقىرعى دەمىم بىتكەنشە» اتتى پوۆەستەرى مەن اڭگىمەلەرى جارىق كورگەن. كوركەم اۋدارما سالاسىندا ا. ليحانوۆتىڭ «شىرعالاڭ» رومانىن، باسقا دا اۆتورلاردىڭ پوۆەست، اڭگىمەلەرىن ءتارجىمالاعان. تۋعان جەرىندە مەكتەپكە، كوشەگە تۇمەنبايەۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن.

قازاق ك س ر جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.

75 جىل بۇرىن (1948-2018) قازاقستان رەسپۋبليكاسى جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، باق سالاسىنداعى پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ، باۋبەك بۇلقىشەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ەرجۇمان وتەش ۇلى سمايىل دۇنيەگە كەلدى.

الماتى وبلىسىندا تۋعان. قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن. ەڭبەك جولىن «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») گازەتىنىڭ ءتىلشىسى بولىپ باستاعان. 1979-1987 -جىلدارى - «لەنينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش») گازەتى رەداكتوردىڭ ورىنباسارى. 1987-2003 -جىلدارى - «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، رەداكتوردىڭ ورىنباسارى، باس رەداكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى، باس رەداكتورى. 2003-2010 -جىلدارى «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اشىق اكسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى، ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن اتقارعان.

قازاق ك س ر جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى