قوش بول، كورول - دۇنيە ءجۇزى پەلەنى جوقتاپ جاتىر
الەمدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى پەلەنىڭ ومىردەن وتكەنىن حابارلاپ، ونىڭ فۋتبول تاريحىنداعى ورنىن، قانداي ادام بولعانىن جاپپاي جازۋدا.
«برازيليا مەن ارگەنتينا اراسىنداعى بىتپەيتىن باسەكەلەستىككە قاراماستان، پەلەنىڭ تاريحتاعى ۇلى فۋتبولشىلاردىڭ ءبىرى ەكەندىگىنە ەشكىم كۇمان كەلتىرە المايدى، - دەپ جازادى ارگەنتينانىڭ Ole باسىلىمى. - كوپتەگەن ادامدار ءۇشىن ول ديەگو مارادونا مەن ليونەل مەسسيدەن دە جوعارى تۇر. ول «سانتوستا» جاس ءوسپىرىم كەزىندە ويناعاننان باستاپ برازيليا قۇراماسىندا تۇتاس ءبىر ءداۋىردى باستان كەشىردى».
«پەلەنىڭ شەبەرلىگى مەن قۇيىنداي جىلدامدىعى قاقپا الدىنداعى دالدىكپەن ەرەكشەلەنەتىن. ول ءوز برازيلياسىنىڭ ۇلتتىق باتىرى عانا ەمەس، كۇللى الەمنىڭ سپورتتىق قۇدايىنا اينالدى. الاڭنان تىس جەردە پەلە قوعامداعى ەڭ كەدەي ادامداردىڭ ومىرلىك جاعدايىن جاقسارتۋ قاجەتتىگىن ۇزبەي قايتالاۋمەن بولدى»، - BBC قازاناماسىندا وسىنداي باعا بەرىلگەن.
NY Times گازەتىنىڭ جازۋىنشا، «برازيليانىڭ ۇلتتىق باتىرى پەلە بۇكىل الەمدە جاعىمدى بولدى - كەدەيلەر اراسىندا تۋىپ- وسكەن ول بىرگە ساياحات جاساعان وتە باي ادامدار ىشىندە دە بەدەلدى ەدى. ونىڭ الاڭدا قالاي ويناعانىن كورگەندەردىڭ ءبارى ءپىر تۇتتى.
«پەلە - مەنىڭ تەوريامدى جوققا شىعارعانداردىڭ ءبىرى، - دەدى بىردە ەندي ۋورحول. - ونىڭ داڭقى 15 مينۋت ەمەس، 15 عاسىرعا سوزىلاتىن بولادى». پەلە جانكۇيەرلەرگە ءوزىنىڭ ءومىردى سۇيگىش مىنەزىمەن، ۇلتىنا، تايپاسىنا قاراماستان، دۇنيە جۇزىندەگى ادامداردى بىرىكتىرەتىن فۋتبولدىڭ كۇشىنە سەنەتىندىگىمەن ۇنايتىن».
«عاجايىپ پەلەنى كوزبە-كوز كورۋ ءۇشىن تەلەۆيدەنيە ءدال سول ۋاقىتتا ويلاپ شىعارىلعان بولاتىن، - دەپ جازادى Marca. - قارا-اق ءتۇستى تەلەديدار ارقىلى ادامدار 1958 -جىلى 15-ماۋسىمدا گەتەبورگتا قايتالانباس تۇلعا تۋعانىن كوردى. رەسەيلىك باپكەر كاچاليننىڭ: «مەن بۇگىن فۋتبول كوردىم دەپ سەنە الار ەمەسپىن. مەن مۇنداي ادەمى ويىندى بۇدان بۇرىن كورە الماعانىما تاڭمىن» دەگەن ءسوزى بولعان وقيعانى تولىق بەينەلەي المايتىن. ەدسون ارانتەس دۋ ناسيمەنتو ەسىمدى 17 جاسار جاس ءوسپىرىم شۆەتسياداعى الەم چەمپيوناتىندا الاڭعا شىققان كۇننەن باستاپ فۋتبول مۇلدە وزگەرىپ سالا بەردى. كورول ءار ويىندا عاجاپ ويناي ءبىلدى. ءار كەش جانكۇيەرلەرگە قۋانىش سىيلادى. بىتپەيتىن سيمفونيا! ول كوپكە ەڭ اسەر ەتە بىلەتىن، ەڭ جاڭاشىل كورولعا اينالدى».
«ول ءوزىنىڭ مانسابىندا فۋتبول ونەرىن اسپانداتا ءبىلدى. ول دوپپەن نە ىستەيمىن دەسە، سونى ىستەدى، ول تاريحتا بۇرىن ەشكىم جەتپەگەن بيىككە جەتتى. فۋتبول الەمى كورولدى جوقتاپ جاتىر، ءبىراق ونىڭ مۇراسى وشپەك ەمەس» - بۇل El Espectador باسىلىمىنان الىندى.
برازيليانىڭ Globo سايتى باستاپقى بەتىن تەك پەلەگە ارناپ وزگەرتتى. ونداعى ماتەريالداردىڭ ءبارى پەلە تۋرالى.
«فۋتبول ءوزىنىڭ كورولىن جوعالتتى، - دەپ جازىلعان ماقالانىڭ بىرىندە. - ول وزىمەن بىرگە بالكىم، ەندى ەشكىم جاڭارتا المايتىن رەكوردتارىن الىپ كەتتى. ول - دۇنيە جۇزىندەگى جالعىز ءۇش مارتە الەم چەمپيونى. پەلە باتەڭكەسىز حالىقارالىق جۇلدىزعا اينالدى. سوسىن كينوجۇلدىز رەتىندە كورىندى، ءوزىنىڭ البومدارىن شىعارىپ، ءوزىنىڭ بەينەسىن كوپتەگەن ونىمدەردى ساتۋ ءۇشىن پايدالانا ءبىلدى. Tupiniquim پلاكاتىنداعى تاڭعاجايىپ بالا! ونىڭ ءومىرى مازاسىز بولدى، وكىنىش- كۇيىنىشى جانىنا از اسەر ەتكەن جوق. سوڭعى جىلدارى جەڭىمپازدىڭ اعزاسىن ونىڭ تانىنە جابىسقان اۋىر دەرت قاتتى السىرەتتى. ەڭ باستىسى، ول ادامدىعىن جوعالتقان جوق. ول تەك اۋرۋدى عانا جەڭە المادى. ول وزىنە ءۇشىنشى جاقتان سويلەيتىنىمەن دە ەرەكشەلەنەتىن. مىنە، بۇگىن ەدسون دۇنيەدەن وزدى. ءبىراق پەلە اڭىز رەتىندە ماڭگى ءومىر سۇرەتىن بولادى».
برازيليانىڭ باستى باسىلىمدارىنىڭ ءبىرى ESPN Brazil «پەلە ماڭگىلىك» دەگەن تاراۋ ارنادى.
«پەلە كەتتى. ەدسون ارانتەس دۋ ناسيمەنتو كەتتى. قىسقاشا ايتقاندا، بارلىق ۋاقىتتاعى ۇلى سپورتشى. فۋتبول كورولى - پەلە. دوپتى ۇستاۋ ونەرى جانكۇيەرلەردى تاڭعالدىرا الاتىن، سوعىستى توقتاتاتىن، فۋتبولدى ودان سايىن كەڭىنەن تاراتقان ادام ءوتتى ومىردەن. بۇكىل الەم ۇلى تۇلعانى جوقتاپ، كوز جاسىن تىيا الار ەمەس. قايعىعا بوككەن فۋتبول الەمى سپورت تاريحىندا وشپەس ءىز قالدىرعان ۇلى اداممەن قوشتاسۋدا. ەدسون كەتتى. پەلە - جوق. ءبىراق ول ماڭگىلىك»، دەپ تۇيەدى گازەت.
«دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ تانىمال سپورت ءتۇرى - فۋتبولدىڭ كورولى اتاعىن ءسوزسىز يەلەنگەن ۇلى ادام ومىردەن ءوتتى»، دەپ حابارلايدى Correio Braziliense.
«الەم فۋتبول تاريحىنداعى ەڭ ۇلى ادام پەلەنى جوعالتتى» - Umdoisesportes تاقىرىپتى وسىلاي قويعان.
«قوش بول، كورول!» دەگەن سوزدەر جالعاسا بەرمەك.
«سانتوس» فۋتبول كلۋبىنىڭ حابارلاۋىنشا، پەلەنىڭ ءمايىتىن 2-قاڭتار كۇنى تاڭدا اۋرۋحانادان الىپ شىعىپ، «ۆيلا بەلميرو» ستاديونىنا اپارادى. تابىتتى الاڭنىڭ ورتاسىنا ورنالاستىرادى. قوشتاسۋ شارالارى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 10.00-دە باستالىپ، كەلەسى كۇنگە دەيىن جالعاسادى. سوسىن تابىتتى سانتوس كوشەلەرىمەن الىپ ءجۇرىپ، وتباسى مۇشەلەرىن جەرلەۋگە ارنالعان ورىنعا قويادى.
پەلەگە فۋتبول الەمىندەگى بەلگىلى تۇلعالار دا قوشتاسۋ ءسوزىن ارناۋدا.
«پەلەمەن بىرگە فۋتبول ەڭ ادەمى اڭىزىن جوعالتادى. كورول ولمەيتىندەي كورىنەتىن. ول قانشاما ۇرپاقتىڭ بويىندا فۋتبولعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى قالىپتاستىردى. بالا كەزدە ءبارى دە پەلە بولعىسى كەلەتىن. 10-شى نومىرمەن ويناعان ول تەحنيكالىق شەبەرلىگىن، باتىلدىعىن ءوز كوماندالارى ءۇشىن جۇمساي ءبىلدى. اسىرەسە، ءۇش رەت (1958، 1962، 1970) ءوزى قۇرامىندا الەم چەمپيونى اتانعان برازيليا ءۇشىن ەشتەڭەنى ايانعان جوق. پەلە - ادەمىلىك پەن تيىمدىلىكتىڭ كورىنىسى. ونىڭ تالانتى مەن جاساعان جارقىن ىستەرى ءبىزدىڭ جادىمىزدا ءاردايىم قالادى. ونىڭ وتباسىنا، تۋىسقاندارىنا جانە برازيليا حالقىنا شىنايى كوڭىل ايتامىن. كورول كورول بولىپ قالادى»، دەدى ويىنشى رەتىندە دە، باپكەر رەتىندە دە الەم چەمپيونى اتانعان فرانسيا قۇراماسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ديدە دەشام.
بۇعان قوسىلماۋ مۇمكىن ەمەس. قوش بول، كورول!
ەدسون ارا́نتيس دۋ ناسيمەنتۋ 1940 -جىلدىڭ 23-قازانىندا برازيليادا دۇنيەگە كەلگەن. ول جانكۇيەرلەرگە پەلە دەگەن لاقاپ ەسىمىمەن بەلگىلى بولدى.
پەلە - ءۇش مارتە الەم چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ العان جالعىز فۋتبولشى.
ول فۋتبولداعى العاشقى قادامىن 1956 -جىلى برازيليانىڭ «سانتوس» كومانداسىندا باستاپ، وندا 1974 -جىلعا دەيىن دوپ تەپتى.
ال 1975-1977 -جىلدارى ا ق ش-تىڭ «نيۋ-يورك كوسموس» كلۋبىندا وينادى. ەكى كوماندا ساپىندا 560 كەزدەسۋدە قارسىلاستار قاقپاسىن 541 مارتە ءدال كوزدەدى.
ال برازيليا ۇلتتىق قۇراماسى ساپىندا 1957-1971 -جىلدارى 92 ويىندا 77 گولدىڭ اۆتورى اتاندى.
اتاقتى فۋتبولشى ۇزاق ۋاقىت بويى ونكولوگيامەن كۇرەسىپ كەلدى. اتالعان اۋرۋ ونىڭ اعزاسىنان 2021 -جىلدىڭ كۇزىندە انىقتالعان. بيىلعى جىلدىڭ 29 قاراشاسىندا ول اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى. ەسكە سالا كەتەيىك، بۇدان بۇرىن ايگىلى فۋتبولشى پەلەنىڭ 82 جاسىندا ومىردەن وتكەنىن جازعان بولاتىنبىز.
برازيليادا پەلەنىڭ قايتىس بولۋىنا بايلانىستى ءۇش كۇندىك ازا تۇتۋ جاريالاندى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ داڭقتى فۋتبولشىنىڭ قايتىس بولۋىنا بايلانىستى برازيليا پرەزيدەنتى جاير بولسونارۋعا كوڭىل ايتۋ جەدەلحاتىن جولدادى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، پەلە ءارقاشان فۋتبولعا دەگەن ادالدىقتىڭ سيمۆولى ءارى جانكۇيەرلەردىڭ سۇيىكتى فۋتبولشىسى بولدى جانە سولاي بولىپ قالا بەرەدى. سونداي-اق ول سپورتتىڭ وسى ءتۇرىن ەڭ جوعارى دەڭگەيگە كوتەردى.
اۆتور
عايساعالي سەيتاق
