الاش تاقىرىبىن قازا بەرگىڭ كەلەدى
تاريحي تۋىندىدا ءمىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ قوعامدىق- ساياسي قىزمەتى، سول داۋىردە باستى ۇرانعا اينالعان «ويان، قازاق» شىعارماسى جارىققا شىققان كەزەڭ سۋرەتتەلەدى. وسىعان وراي كورەرمەندى بەيجاي قالدىرماعان سەريالدىڭ ءتۇسىرىلۋ بارىسى جايلى كينەماتوگرافيست ايساۋلە ابىلدامەن اڭگىمەلەستىك.
- «ءمىرجاقىپ» «ۇلت ۇستازىنىڭ» جالعاسى سەكىلدى. ءتۇسىرىلىم وڭاي بولدى ما؟
- بىردەن ايتايىن، ءتۇسىرىلىم وڭاي بولعان جوق. بيىل لوكاتسيالار اۋقىمدى، تىم ۇلكەن جانە «احمەت. ۇلت ۇستازىنا» قاراعاندا ەكى ەسە كوپ. ءمىرجاقىپ جولداسىم مۇراتتىڭ باستاپقى يدەياسىنان باستاپ سولاي «احمەت. ۇلت ۇستازىنىڭ» جالعاسى ىسپەتتەس بولعان. امەريكالىقتار سپين-وفف نە ينتەركۆەل دەپ ايتىپ جاتادى. ءبىرىنشى جوباداعى ەكىنشى پلان اكتەرلەرى سپين- وففتا العا شىعادى. ەندى ادامدا قانشاما يدەيا بار عوي جارىققا شىقپاي سونەتىن. وسى ءساتتى پايدالانىپ يدەيانى قولداعان، مۇمكىندىگىن بايقاعان Qazaqstan ۇلتتىق ارناسىنا ەرەكشە العىس ايتقىم كەلەدى.
- ءمىرجاقىپتىڭ ءومىر سۇرگەن ۋاقىتى قىم-قۋىت، قيىن ساتتەر ەدى. سەناري اۆتورلارى گۇلنار دۋلاتوۆانىڭ كىتابىنا كوبىرەك سۇيەنگەن سياقتى. تاعى قانداي زەرتتەۋشىلەر سەريالعا كومەك بەردى؟
- سەناري اۆتورلارى تەلەحيكايانىڭ سوڭىندا پايدالانىلعان 31 ادەبيەتتىڭ ءتىزىمىن بەردى. سول كىتاپتىڭ ءبارىن قولداندىق دەپ ايتا الامىن. ارينە، سەناري اۆتورلارى گۇلنار اپايدىڭ «شىندىق شىراعى» كىتابىن، ءتىپتى العاشقى ءمىرجاقىپتانۋشىلاردىڭ ءبىرى، اتامىزدىڭ سۇيەگىن سوناۋ كارەليادان ەلگە الىپ كەلگەن مارات ابسەمەت اعامىزدىڭ ءالى باسپاعا باسىلماعان قولجازبا كىتابىنا دەيىن الىپ وقىپ، ىشىندەگى قۇندى اقپاراتتاردى الدى. تاتار زەرتتەۋشىسى ۆيل گاليەۆتىڭ «ۇلتتى وياتقان كىتاپ» اتتى «ويان، قازاق!» كىتابىنىڭ جازىلۋ، تارالۋ، قۋعىندالۋ تاريحىن زەرتتەگەن ۇلكەن ەڭبەگى ايتارلىقتاي ازىق بولدى. تۇرسىن جۇرتبايدىڭ «ۇرانىم - الاش!»، دۇكەنباي دوسجاننىڭ «اباقتى»، قايسار ءالىمنىڭ گۇلنار اپاي تۋرالى «الاش قىزى»، بەرىك ءابدىعالي، قۇرمانعالي داركەنوۆتەردىڭ اشتىق، الاش اسكەرى جايلى زەرتتەۋلەرى، مامبەت قويگەلدىنىڭ «الاش قوزعالىسى» اتتى ۇلكەن ەڭبەگى بار، ونى دا تۇتاس قاراپ، كەرەكتى دەرەكتەردى الدىق.
- «احمەت. ۇلت ۇستازى» ءبىراز رەزونانس تۋدىردى. «ءمىرجاقىپتىڭ» بەتالىسى قانداي؟
- كينو الەمىندە ەكران كورسەتەدى دەگەن ۇعىم بار. جالپى، كينوگەرلەر كوپ سويلەمەيدى عوي، ءبىز ەندى جۋرناليستيكادان كينوعا كەلگەن سوڭ سوزشەڭ شىعارمىز (كۇلدى). بەتالىسىن ءبىز ەمەس، سىزدەر ايتىڭىزدار.
- پروديۋسەر كۇندەلىگىنەن وقىپ ءجۇرمىز: قارجىلىق قيىندىقتار، ءتۇسىرىلىم كەزىندەگى سەرگەلدەڭدەر سىزدەرگە اۋىرلىق تۋدىرمادى ما؟
- ارينە، اۋىرلىق تۋدىردى. ءبىراق، ونى ايتىپ، تالقىلاۋدان شارشاپ كەتتىك، شىنى كەرەك. تابيعاتىمدا شاعىم ايتا بەرەتىن پەسسيميستىك قاسيەت جوق ەدى، بىلتىر امالدىڭ جوعىنان ايتىلدى. ءبىراق، سونى ايتۋدىڭ ءوزى كوپ ەنەرگيانى الىپ قويادى ەكەن. سوندىقتان بيىل بۇل تاقىرىپتى قاۋزاۋدان كادىمگىدەي رەسمي تۇردە باس تارتىپ ءجۇرمىن.
- الاش ارداقتىلارىنا ارناپ سەريال ەمەس، فيلم ءتۇسىرۋ ويلارىڭىزدا بار ما؟
- الاش تاقىرىبىنا ءبىر كىرگەن ادام اينالىپ شىعا الماي قالادى. مۇمكىن، وسى تاقىرىپ ءبىزدىڭ وشكەلى جۇرگەن ىشكى ۇلتتىق كودتارىمىزدى باساتىن شىعار. مۇمكىن، بۇل ءبىزدىڭ سول كىسىلەرگە دەگەن جينالىپ قالعان ساعىنىش سەزىمىمىز بولار. ايتەۋىر، سول تاقىرىپتى قازا بەرگىڭ كەلەدى، الاش ارىستارى تۋرالى اڭگىمەنى تىڭداي بەرگىڭ كەلەدى، سوندىقتان «گەنەرال بولۋدى ارماندامايتىن سولداتتىڭ» بولمايتىنى سەكىلدى ۇلكەن فيلم ءتۇسىرۋدى ويلامايتىن كينوگەر بولۋى مۇمكىن ەمەس. ءبىز دە اقىرىنداپ فيلم يندۋسترياسىنا اياق باسۋدى ويلاپ ءجۇرمىز.
- تەلەارنا تاپسىرىسى بولعاننان كەيىن كەيبىر شەكتەۋلەر بولعان جوق پا؟
- ءبىزدىڭ قانىمىزعا سىڭگەن ادەت پە، كەڭەس يدەولوگياسى سالىپ بەرگەن سوقپاق پا، ايتەۋىر كوپ جاعدايدا ءبىر جاۋ تاۋىپ الىپ الىسىپ جۇرگەندى جاقسى كورەمىز عوي. مۇنداي ۇلتتىق يدەولوگيامىزدى نىقتايتىن ىستەردە ءبارىمىزدىڭ بىرىگىپ، ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن شىققان قول بولىپ ارەكەت ەتۋىمىز اسا ماڭىزدى. بيىل Qazaqstan ۇلتتىق ارناسى دا وسى رەتتە بىزگە ءبىراز سەپتەستى دەي الامىن. ورىنسىز تەكسەرىپ، شەكسىز شەكتەۋلەر ايتىپ مازامىزدى العان جوق. كەيبىر ماسەلەلەرگە بايلانىستى سۇراقتار تۋىندادى، ءبىراق ونى ءوزارا حات الماسۋ، كەلىسسوز جۇرگىزۋ ارقىلى شەشىپ وتىردىق. ەلىمىزدىڭ باس ارناسىنا اينالعان ۇلتتىق ارنامەن سونداي دەموكراتيالىق، زيالى ىسكەرلىك بايلانىس قۇرا العانىمىزعا قۋانامىن.
- مۇحتار، احمەت، ءمىرجاقىپ. كەلەسى كەزەك كىمدىكى؟
- اباي، مۇحتار، قايىم، احمەت، عازىمبەك، ءمىرجاقىپ، گۇلنار دەڭىز (كۇلدى). ءبىز MurAi Production اتتى وتە شاعىن جەكە كومپانيامىز عوي. قاي تاراپتان قانداي تاپسىرىس تۇسەدى جانە ول قالاي كوڭىلىمىزگە قونادى - سول باعىتتا كەلىسىپ جۇمىس ىستەپ، ەڭبەك ەتەمىز. پروديۋسەر، سەناريست، «وسكار» سىيلىعىن العان ءبىرىنشى مەكسيكالىق رەجيسسەر الەحاندرو گونسالەس ينيارريتۋ: «كينو ءتۇسىرۋ ساعان كوپ نارسە بەرەدى، الايدا سەنىڭ ومىرىڭنەن دە كوپ دۇنيەنى الىپ قويادى»، - دەپتى. سول سەكىلدى مۇرات ەكەۋىمىزدىڭ وتباسىلىق ومىرىمىزدە دە كوپ دۇنيەگە ورىن بولماي قالىپ جاتادى. بيىل، مىنە 3 جىل دەمالىسسىز جۇمىس ىستەپ كەلەمىز، جىلدا ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى جازدا بولعاندىقتان، بالا-شاعامىزبەن جازعى دەمالىستى بىرگە دۇرىس وتكىزە الماي ءجۇرمىز. اتا-انا رەتىندە ول دا تولعاندىرادى. سوندىقتان كەلەر جىلدىڭ جوباسى تۋرالى ناقتى ەشتەڭە ايتا المايمىن. بۇيىرعانىن كورەمىز.
- اڭگىمەڭىزگە راقمەت!
سۇحباتتاسقان
ايىم بەكتۇر
ايقىن گازەتى
