قازاقستاندا قاي يپوتەكا باعدارلاماسى ءتيىمدى
وسىعان قاراپ-اق، يپوتەكاعا ءۇي العاندار نە ءۇي سالىپ جاتقانداردىڭ كوبەيىپ جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. ال ساراپشىلار ەلدەگى باسپانا باعاسى مەن ورتاشا جالاقىنىڭ الشاقتىعىن ەسكەرسەك، قازىرگى كەزدە تۇرعىن ءۇيدى يپوتەكا ارقىلى راسىمدەۋ دە وڭاي ەمەس ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى تولەم قابىلەتى تومەن كەزدە ازاماتتارعا يپوتەكا دا كومەكتەسە المايدى.
دەسەك تە، جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي، ولاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. وسىعان وراي، ەلىمىزدەگى يپوتەكا باعدارلامالارى جايلى ماتەريال دايىنداۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك يپوتەكا باعدارلامالارى ءتيىمدى مە؟ ولاردىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن مۇمكىندىكتەرى قانداي؟ كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار قانداي يپوتەكالىق باعدارلامالارعا قاتىسا الادى؟ 2 پايىزدىق يپوتەكانى كىم الا الادى؟ تولىعىراق قازاقپارات ساراپشىسىنىڭ ماتەريالىنان وقي الاسىزدار.
زاەمنىڭ (قارىزدىڭ) ەڭ تانىمال ءتۇرى قانداي؟
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ نەسيە نارىعىنداعى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان باعىتتاردىڭ ءبىرى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى (ت ق ج ج) شەڭبەرىندەگى نەسيەلەندىرۋ بولىپ وتىر. ونىڭ وپەراتورى - «وتباسى بانك». اتالعان بانكتىڭ بارىنە بەلگىلى ءونىمى - ارالىق زاەم (قارىز). وتباسى بانك بيىلعى 1- قازاننان باستاپ ارالىق تۇرعىن ءۇي زاەمدارىنا سارالانعان پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى قولدانادى. ياعني، ارالىق زاەم بويىنشا ستاۆكا جيناقتاۋ كەزەڭى مەن باعالاۋ كورسەتكىشىنىڭ بەلگىلەنگەن دياپازوندارىنا بايلانىستى بولماق.
ارالىق زاەم بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە دياپازونى جىلدىق 7 پايىزدان 11,5 پايىزعا دەيىن (جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرى 7,4 پايىز باستاپ) بولادى. وتباسى بانكتەگى جيناق شوتىنا بىردەن (دەپوزيتتە قاراجات جيناماي) تۇرعىن ءۇي قۇنىنىڭ 50 پايىزىن اۋدارعان كليەنت مولشەرلەمەسى 10 پايىزدان 11,5 پايىزعا دەيىنگى (ج ت س م 11,2 پايىز باستاپ) ارالىق زاەمعا ءوتىنىم بەرە الادى.
7 پايىزدان 8,5 پايىزعا دەيىنگى مولشەرلەمە بويىنشا ارالىق زاەم الۋ ءۇشىن بانك سالىمشىسى باسپانا قۇنىنىڭ 50 پايىزىن دەپوزيتكە سالىپ، باعالاۋ كورسەتكىشىن 5 كە دەيىن جەتكىزۋى كەرەك. بۇل مانگە جەتۋ ءۇشىن دەپوزيت تولىقتىرىلعان ساتتەن باستاپ 6 اي مەرزىم ءوتۋى قاجەت. سوندا زاەم بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە تومەندەيدى.
جالپى «وتباسى بانك» نەسيەنىڭ ءۇش ءتۇرىن ۇسىنادى: ارالىق نەسيە، تۇرعىن ءۇي نەسيەسى جانە الدىن الا نەسيە. ءبىز جوعارىدا ارالىق نەسيە جونىندە ايتىپ وتتىك. ەندى قالعاندارىنا توقتالايىق.
تۇرعىن ءۇي زاەمى - بانك سالىمشىسى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن قاجەتتى سومانىڭ كەمىندە 50 پايىزىن جيناۋى كەرەك. سونداي-اق دەپوزيتتىڭ اشىلۋ مەرزىمى 3 جىلدان كەم ەمەس بولۋى ءتيىس. سونداي-اق باعالاۋ كورسەتكىشى 16 عا، ياعني ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە جەتكەندە بەرىلەتىن زاەم ءتۇرى.
الدىن الا زاەم - بۇل «وتباسى بانكى» مەملەكەتتىك باعدارلامالار، ايماقتىق جانە جەكە باعدارلامالار، ياعني «اسكەري باسپانا»، «ءوز ءۇيىم»، جاستارعا ارنالعان باعدارلامالار اياسىندا عانا بەرەتىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ءتۇرى.
بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، 2021-جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ارالىق زاەم بانكتىڭ بارلىق كرەديتتىك پورتفەلىنىڭ 46 پايىزىن، الدىن الا زاەم 37 پايىزىن، ال تۇرعىن ءۇي قارىزدارى - 17 پايىزىن قۇراعان.
وتباسى بانكتىڭ يپوتەكا باعدارلامالارى
ەندى «وتباسى بانكى» ارقىلى قانداي مەملەكەتتىك باعدارلامالارمەن ءۇي الۋعا بولاتىنىن قاراستىرايىق.
نۇرلى جەر (5-20-25)
بۇل باعدارلاما ارقىلى تەك ءبىرىنشى نارىقتان 5 پايىز مولشەرلەمەمەن 25 جىلعا دەيىن ءۇي الۋعا بولادى. العاشقى جارنا ءۇي قۇنىنىڭ 20 پايىزىنان باستالادى. ەسكە سالايىق، باعدارلاماعا تەك اكىمدىكتە كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار قاتىسا الادى. بۇل رەتتە وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ سوڭعى 6 ايداعى تابىسى 3,7 ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن (2022-جىلى 133,2 مىڭ تەڭگە) اسپاۋى ءتيىس.
تازا ارلەنگەن تۇرعىن ءۇيدىڭ 1 شارشى مەترىن سالۋ (ساتىپ الۋ) جانە ساتۋ قۇنى:
- الماتى قالاسىندا − 240 مىڭ تەڭگەگە دەيىن؛
- استانا قالاسىندا جانە ونىڭ قالا ماڭى ايماعىندا - 220 مىڭ تەڭگەگە دەيىن؛
- شىمكەنت قالاسىندا جانە الماتى قالاسىنىڭ قالا ماڭى ايماعىندا − 200 مىڭ تەڭگەگە دەيىن؛
- اقتوبە، اتىراۋ، اقتاۋ، تۇركىستان قالالارىندا جانە قاراعاندى وبلىسىندا − 180 مىڭ تەڭگەگە دەيىن؛
- قالعان وڭىرلەردە − 160 مىڭ تەڭگەگە دەيىن؛
- جەكە ۇيلەر قۇرىلىسىنىڭ پيلوتتىق جوبالارى شەڭبەرىندە - 120 مىڭ تەڭگەگە دەيىن.
«باقىتتى وتباسى» (2-10-20)
بۇل باعدارلاما كەزەكتە تۇرعان كوپ بالالى وتباسىلار مەن مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىلارعا ارنالعان. باستاپقى جانە قايتالاما نارىقتان باسپانا ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بار.
بيىل اتالعان باعدارلاما بويىنشا 5 مىڭنان استام وتباسىعا نەسيە بەرۋ جوسپارلانعان.
ونىڭ باستى شارتتارىنا توقتالساق، سوڭعى التى ايدا وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە شاققانداعى تابىس ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 3,1 ەسەلەنگەن مولشەرىنەن اسپاۋى كەرەك. نەگىزگى تالاپتارى:
- باستاپقى جارنا - نەسيە سوماسىنىڭ 10 پايىزى؛
- جىلدىق مولشەرلەمە - 2 پايىز؛
- نەسيە مەرزىمى - 20 جىلعا دەيىن.
باعدارلاما اياسىندا جەرگىلىكتى اكىمدىك ارقىلى سالىنعان كرەديتتىك تۇرعىن ءۇيدى، جاڭا جانە قولدانىستاعى پاتەرلەردى، سونداي-اق جەر ءۇي دە ساتىپ الۋعا بولادى.
استانا، الماتى جانە قالا ماڭى اۋداندارىندا، شىمكەنت، اقتاۋ، اتىراۋ قالالارىندا نەسيەنىڭ ەڭ جوعارعى سوماسى - 15 ميلليون تەڭگە. ال قالعان وڭىرلەردە ەڭ كوبى 10 ميلليون تەڭگە كرەديت راسىمدەۋگە بولادى. ءوتىنىش بەرۋشى ءوزى باسپانا كەزەگىندە تۇرعان وڭىردەن عانا ءۇي ساتىپ الا الادى.
«اسكەري باسپانا»
بۇل يپوتەكالىق باعدارلاما اسكەري قىزمەتشىلەرگە، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە جانە ارنايى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاتىستى.
باعدارلامانىڭ نەگىزگى شارتتارى مىنالار:
- نەسيە مولشەرلەمەسى - 8 پايىز (ج ت س م 8,3 پايىزدان باستاپ)، كەيىننەن نەسيە مولشەرلەمەسى 3,5 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى؛
- باستاپقى جارنا - 15 پايىز؛
- نەسيەنىڭ ماكسيمالدى سوماسى - 45 ميلليون تەڭگە.
قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن قالاسىندا ءۇي ساتىپ الۋعا بولادى.
«جاس وتباسى» باعدارلاماسى
بۇل - جاس وتباسىلارعا ارنالعان باعدارلاما. ءۇيدى باستاپقى جانە قايتالاما نارىقتان دا الۋعا مۇمكنىدىك بار. سونداي-اق نەسيەنى جەر ساتىپ الۋعا، ءۇي سالۋعا نەمەسە بار ءۇيدى جوندەۋگە پايدالانۋعا بولادى.
وعان زاڭدى تۇردە نەكەگە تۇرعانىنا 5 جىلدان اسپاعان وتباسىلار قاتىسا الادى. ول ءۇشىن ەرلى-زايىپتىلاردىڭ بىرەۋى نە ەكەۋى دە وتباسى بانكىندە دەپوزيت اشىپ، كەمى ءبىر جىل قاراجات جيناۋى قاجەت. سونداي-اق نەسيە راسىمدەۋ ۋاقىتىنا دەيىن اتالعان دەپوزيتكە ساتىپ الاتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ 50 پايىزىن جيناپ، باعالاۋ كورسەتكىشىن 5 ۇپايعا جەتكىزۋ قاجەت. جۇبايلاردىڭ جاس مولشەرىنە شەكتەۋ جوق.
- مولشەرلەمە: جىلدىق 6 پايىز (ج ت س م 6,3 پايىزدان باستاپ)؛
- نەسيە سوماسى: 100 ميلليون تەڭگەگە دەيىن؛
- نەسيە مەرزىمى: 6 دان 9 جىلعا دەيىن؛
- كەپىل زات: ساتىپ الىنعالى جاتقان جىلجىمايتىن مۇلىك.
ايتا كەتەيىك، 2 جىل وتكەن سوڭ جىلدىق مولشەرلەمە 5 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى (ج ت س م 5,2 پايىزدان باستاپ).
«ءوز ءۇيىم»
بۇعان يپوتەكاعا ءوتىنىش بەرگەن كەزدە 500 مىڭ تەڭگەدەن كەم ەمەس اقشا جيناعان «وتباسى بانكىنىڭ» بارلىق سالىمشىسى قول جەتكىزە الادى.
- باستاپقى جارنا - 50 پايىزدان؛
- نەسيە مەرزىمى - 25 جىلعا دەيىن؛
- سىياقى مولشەرلەمەسى - 3,5 پايىزدان 5 پايىزعا دەيىن؛
- نەسيە سوماسى - 90 ميلليون تەڭگەگە دەيىن.
بۇل جاڭا سالىنعان ۇيدەن پاتەردى نارىق قۇنىنان تومەن باعادا بەرۋگە باعىتتالعان وتباسى بانكىنىڭ جەكە باعدارلاماسى. باعالار نارىقتاعى ءۇي قۇنىنان تومەن. سونىمەن قوسا سالىمشىنىڭ اتىندا باسقا ءۇيدىڭ بار-جوقتىعى جانە قانشا ءۇي ساتىپ الايىن دەپ جاتقانى ماڭىزدى ەمەس. ءۇي ساتىپ الىناتىن جەردە تىركەۋدە تۇرۋ مىندەتتى ەمەس.
«الاتاۋ جاستارى»
«الاتاۋ جاستارى» باعدارلاماسى الماتى وبلىسىنىڭ جاستارىنا ارنالعان. الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى جاستاردى وڭىرگە تارتۋ ءۇشىن قولعا العان.
باعدارلامانىڭ شارتتارى:
- جالپى بيۋجەت — 600 ميلليون تەڭگەگە دەيىن؛
- قارىزدىڭ ەڭ جوعارعى سوماسى — 10 ميلليون. تەڭگەگە دەيىن (ەگەر جىلجىمايتىن مۇلىكتىڭ قۇنى 10 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن بولسا، وندا ايىرماشىلىقتى ءوز قاراجاتىنان تولەۋگە بولادى)؛
- پايىزدىق مولشەرلەمە — 5 پايىز؛
- باستاپقى جارنا: باعدارلاماعا قاتىسۋشى باستاپقى تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ السا، وندا ول ءۇشىن باستاپقى جارنا 0 پايىزدى قۇرايدى. نارىقتاعى ەكىنشى دەڭگەيدەگى پاتەر نەمەسە جەكە ءۇي ساتىپ الىنسا، وندا باستاپقى جارنا 10 پايىزدى قۇرايدى؛
- قارىزدىڭ ەڭ ۇزاق مەرزىمى — 19 جىل.
ونىڭ تالاپتارى:
- باعدارلاماعا 35 جاسقا دەيىنگى جاستار قاتىسا الادى؛
- باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ الماتى وبلىسىنداعى رەسمي ەڭبەك ءوتىلى كەم دەگەندە ءبىر جىل بولۋى ءتيىس. ول مىندەتتى تۇردە زەينەتاقى جارنالارى بويىنشا راستالۋى كەرەك؛
- باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ الماتى وبلىسىندا كەم دەگەندە ءبىر جىلدىق تۇراقتى تىركەۋى بولۋى كەرەك؛
- باعدارلاماعا قاتىسۋشى مەن ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اتىندا سوڭعى 5 جىل ىشىندە ءۇيى بولماۋى كەرەك.
ەسكە سالايىق، جاڭا تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا قاتىسۋ ءۇشىن وتىنىمدەردى قابىلداۋ 2022-جىلعى 1- قاراشادا باستالعان بولاتىن. ول ءبىر ايعا سوزىلادى. اتالعان باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار وبلىستىق اكىمدىكتىڭ ىشكى ساياسات باسقارماسىنا ءوتىنىش بەرۋى كەرەك.
«7-20-25» باعدارلاماسى
بۇل يپوتەكا باعدارلاماسى حالىق اراسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە.
باستاپقى جارنا پاتەر قۇنىنىڭ 20 پايىزىن قۇرايدى، تولەم مەرزىمى 25 جىلعا دەيىن، مولشەرلەمەسى 7 پايىزدى قۇرايدى. تۇرعىن ءۇيدى تەك باستاپقى نارىقتا ساتىپ الۋعا بولادى.
- استانا، الماتى جانە ولاردىڭ قالا ماڭىنداعى اۋداندارى، اقتاۋ، اتىراۋ جانە شىمكەنت قالالارى ءۇشىن تۇرعىن ءۇيدىڭ ەڭ جوعارى قۇنى - 25 ميلليون تەڭگە؛
- قاراعاندى، تۇركىستان ءۇشىن - 20 ميلليون تەڭگە؛
- باسقا وڭىرلەر ءۇشىن - 15 ميلليون تەڭگە.
2022-جىلدىڭ قازانىنداعى دەرەك بويىنشا، بۇل باعدارلاماعا بولىنگەن 1 تريلليون تەڭگەنىڭ 732,8 ميلليارد تەڭگەسىنە 56144 نەسيە بەرىلگەن. بولجام بويىنشا، قاراجات 2023-جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ سوڭىندا تولىق يگەرىلەدى دەپ جوسپارلانعان.
كوممەرتسيالىق يپوتەكالىق باعدارلامالار بويىنشا ۇسىنىستار
ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر (ە د ب) وزدەرىنىڭ يپوتەكالىق ونىمدەرىن ۇسىنادى. ولاردىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 13 پايىزدان 23 پايىزعا دەيىن، جىلدىق ءتيىمدى پايىزدىق مولشەرلەمەسى 14,1 پايىزدان باستالادى.
«جاستارعا ارنالعان يپوتەكا باعدارلاماسى كەرەك»
بۇعان دەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ قاراعاندى وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا جاستارعا ارنالعان يپوتەكالىق باعدارلامانىڭ بيۋجەتىن كوبەيتىپ، جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنىڭ سانىن ارتتىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتقان ەدى. ول وڭىردەگى يپوتەكالىق باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگىنە توقتالىپ، مۇنداي ءتاسىلدى ەلدىڭ باسقا جەرلەرىندە دە قولعا الۋ كەرەگىن جەتكىزدى.
«ايماقتا جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا باعدارلاماسى بار. جاستار باستاپقى جارنا رەتىندە باسپانا قۇنىنىڭ 10 پايىزىن سالىپ، 19 جىلعا يپوتەكالىق نەسيە الۋىنا بولادى. جىلىنا 5 پايىزدىق وسىممەن 20 ميلليون تەڭگەگە دەيىن بەرىلەدى. بۇل يپوتەكانى مۇعالىمدەر، دارىگەرلەر، مادەنيەت، سپورت جانە الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى، جۋرناليستەر جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى الا الادى. بيىل 75 نەسيە بەرىلگەن. ەندى باعدارلامانىڭ بيۋجەتىن كوبەيتىپ، جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنىڭ سانىن ارتتىرا ءتۇسۋ قاجەت. بۇل - جەرگىلىكتى جاس وتباسىلاردى، جاس مامانداردى قولداۋعا ارنالعان ءتيىمدى ءادىس. ولار باسقا ايماقتارعا كوشپەي، تۋعان جەرىندە ەڭبەك ەتۋگە جاقسى مۇمكىندىك الادى. مۇنداي ءتاسىلدى وزگە وبلىستار دا قولدانۋى كەرەك»، - دەدى پرەزيدەنت.
جالپى ەسكە سالا كەتەيىك، جاستارعا ارنالعان جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا الماتى مەن استانا قالاسىندا دا بار. «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى استانا قالاسى اكىمدىگى، ال «الماتى جاستارى» باعدارلاماسى وڭتۇستىك استانا اكىمدىگى مەن وتباسى بانكتىڭ بىرلەسكەن جوباسى.
ەكى جوبانىڭ دا نەگىزگى شارتتارى بىردەي، ولار:
- قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى - 18 ميلليون تەڭگەگە دەيىن؛
- باستاپقى جارنا - 10 پايىز؛
- پايىزدىق مولشەرلەمە - 5 پايىز (ج ت س م 5,2 پايىزدان باستاپ)
- نەسيەنىڭ ەڭ كوپ مەرزىمى - 25 جىلعا دەيىن.
باعدارلامالارعا 35 جاسقا تولماعان، ءتۇرلى سالادا جۇمىس ىستەيتىن جاستار قاتىسا الادى.
جاڭا يپوتەكالىق باعدارلاما ىسكە قوسىلماق
بۇعان دەيىن ق ر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ ورنىنا ۇسىنىلعان يپوتەكا تۋرالى بۇيرىقتى «اشىق ن ق ا» پورتالىندا قوعام تالقىلاۋىنا ۇسىنعان ەدى. سودان سوڭ ولار پايىزدىق مولشەرلەمەنى قايتا وزگەرتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
اتالعان مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە، ق ر ۇلتتىق بانكىنىڭ بازالىق مولشەرلەمەنى ۇلعايتۋى يپوتەكالىق كرەديتتەۋگە كەرى اسەرىن تيگىزەتىنىن ەسكەرىپ، سونىمەن بىرگە «اشىق ن ق ا» پورتالىنداعى تالقىلاۋلاردان سوڭ، ۆەدومستۆو قازىرگى ۋاقىتتا يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزدارى بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ جىلدىق 8 پايىزنا دەيىن سۋبسيديالاۋدى ۇسىنعان. بۇل رەتتە سۋبسيديالاۋدىڭ سىياقى مولشەرلەمەسى 20 پايىزدان اسپايتىن جانە ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق مولشەرلەمەسىنەن 5 پايىزدان اسپايتىن ە د ب- ءنىڭ (ەكىنشى دەڭگەيلى بانك) يپوتەكالىق باعدارلامالارىنا قولدانىلماق.
ياعني، اتالعان يپوتەكا وسى نۇسقا بويىنشا قولدانىسقا ەنگەن جاعدايدا، نەسيە الۋشى تولەيتىن پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ كولەمى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەن قانداي يپوتەكالىق ءونىم راسىمدەلگەنىنە بايلانىستى بولماق. مىسالى، بانك ۇسىنعان يپوتەكانىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 17 پايىز بولسا، ونىڭ 8 پايىزىن 10 جىل كولەمىندە مەملەكەت وتەپ وتىرادى. ال نەسيە الۋشى يپوتەكاسىن 10 جىل بويىندا 9 پايىزبەن وتەپ وتىرادى.
سونداي-اق، مينيسترلىك اتالعان باعدارلاما بويىنشا پايىز سۋبسيدياسى 10 جىلعا عانا تولەنەتىنىن ايتىپ وتىر. ياعني، يپوتەكا مەرزىمى مىسالى 15 جىل بولسا، مەملەكەت سۋبسيدياسى ون جىل بەرىلەدى، ال قالعان بەس جىلىن نەسيە الۋشى تولىق كولەمدە ءوزى تولەيدى.
نەسيە نارىعىنداعى يپوتەكانىڭ ۇلەسى 20 پايىزعا جۋىقتادى
Ranking.kz مالىمەتىنشە، بيىلعى تامىز ايىنا قاراي ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ يپوتەكالىق نەسيەلەر پورتفەلى ءبىر ايدا 3,3 پايىزعا ارتىپ، 4 تريلليون تەڭگەگە جەتكەن. بۇل رەتتە جىلدىق ءوسىم 47,9 پايىزدى قۇراعان.
سونىمەن قاتار نەسيە نارىعىنداعى يپوتەكانىڭ ۇلەسى دە ارتىپ كەلەدى. بەس جىل بۇرىن نەبارى 8 پايىزعا جۋىق بولسا، قازىرگى تاڭدا شامامەن 20 پايىزعا جەتتى.
جالپى العاندا، 2,4 ميلليون قازاقستاندىق نەمەسە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى حالقىنىڭ 26 پايىزى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىنە قاتىسادى.
«يپوتەكا پايىزىنىڭ از بولۋى ماسەلەنى شەشپەيدى»
جالپى ەلىمىزدە يپوتەكالىق باعدارلامالار سانى از ەمەس. دەگەنمەن ولاردىڭ كوپشىلىگى، ياعني ءتيىمدى شارتتارى بار باعدارلامالار بەلگىلى ءبىر الەۋمەتتىك توپقا ارنالعان. ونى جوعارىدا ءبىز اتاپ وتكەن يپوتەكالاردىڭ تىزىمىنەن دە بايقاۋعا بولادى. سوندىقتان دا كەيبىر ساراپشىلار باسپانا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن از پايىزبەن يپوتەكا باعدارلامالارى كەرەك ەكەنىن ايتادى. الايدا ساراپشى ايبار ولجايدىڭ سوزىنشە، يپوتەكا پايىزىنىڭ از بولۋى دا ماسەلەنى شەشپەيدى. ويتكەنى تۇرعىن ءۇي باعاسىنىڭ ءوزى وتە قىمبات.
«كەلىسىمشارتتاردىڭ 70-80 پايىزى باستاپقى يپوتەكالىق باعدارلامالاردىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسادى. يپوتەكا - سۇرانىستى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان فاكتوردىڭ ءبىرى. ويتكەنى ازاماتتاردىڭ تولەم قابىلەتى تومەن كەزدە وعان يپوتەكا دا كومەكتەسە المايدى. سەبەبى بىزدە تۇرعىن ءۇي باعاسىنىڭ ءوزى وتە قىمبات. يپوتەكا پايىزى دا، العاشقى جارنا دا كوپ ءرول وينامايدى. مىسالى، ءبولىپ تولەۋدى 0 پايىزبەن بەرەتىن بولسا دا، ءۇيدىڭ ءوز باعاسى قىمبات بولعاندىقتان، اي سايىن ونى تولەپ وتىرۋ قىمباتقا شىعادى. بىزدەگى پاتەرلەردىڭ باعاسىن 120 ايعا ءبولىپ كورىڭىز، سوندا پايىزسىز-اق اي سايىنعى تولەيتىن تولەمنىڭ كوپ ەكەنىن كورەسىز»، - دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
سوندىقتان دا ول ءبىرىنشى كەزەكتە جالاقى مەن تۇرعىن ءۇي باعاسى اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋ ءۇشىن ەكى ماسەلەگە نازار اۋدارۋ كەرەگىن، ونىڭ ىشىندە ورتاشا جالاقىنى ارتتىرۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
جالپى قورىتىندىلاي كەلە، ماقالامىزدا يپوتەكالىق باعدارلامالاردىڭ بارلىعىن بولماسا دا، ازاماتتار ءۇشىن ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن جوبالاردى قامتۋعا تىرىستىق. دەگەنمەن قازىرگى كەزدە يپوتەكا ارقىلى دا تۇرعىن ۇيگە يە بولۋ وڭاي ەمەس ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان دا ۇكىمەت حالىققا قولجەتىمدى بولاتىن باعدارلامالاردى ۇسىنىپ، حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋمەن جۇمىستانۋى قاجەت.
