الەمدەگى ەڭ اقىلدى ادامدى بىلەسىز بە؟
ونىڭ كۇيەۋى روبەرت يارۆيك جاساندى جۇرەكتىڭ العاشقى ۇلگىسىن جاساعان. بۇل جۇپ سونىمەن قاتار «نيۋ-يوركتىڭ ەڭ اقىلدى جۇبى» اتانعان.
IQ دەگەنىمىز نە؟
IQ اعىلشىن ءتىلىنىڭ «intelligence quotient» - ادامنىڭ وقۋ، ءتۇسىنۋ، اقپاراتپەن جۇمىس ىستەۋ جانە ءتيىمدى ادىستەردى قولدانۋ قابىلەتىن ولشەيدى. IQ تەستىلەرى بالدىق جۇيە ارقىلى باعالانادى جانە دۇنيە جۇزىندەگى ادامداردىڭ شامامەن 68 پايىزىنىڭ IQ دەڭگەيى 85 پەن 115 ارالىعىندا. IQ دەڭگەيى 70 تەن تومەن نەمەسە 130 دان جوعارى ادامدار وتە از كەزدەسەدى.
جوعارى IQ بولۋى باسقالارعا قاراعاندا اقىلدى بولۋ دەگەندى بىلدىرەدى. IQ دەڭگەيى ەڭ جوعارى ادامدار قاتارىنا البەرت ەينشتەين - 160-190، ناتان لەوپولد – 210، ناديا كامۋكوۆا – 210، ۋيليام سيديس - 250 كىرەدى. ولاردىڭ قاتارىندا گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا رەسمي تۇردە ەنگەن مەريلين ۆوس ساۆانت تا بار.
مەريلين ۆوس ساۆانت دەگەن كىم؟
مەريلين ساۆانت مەريلين ماچ 1946-جىلى 11- تامىزدا ميسسۋري شتاتىنىڭ سەنت-لۋيس قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول كومىرشىلەردىڭ قاراپايىم وتباسىنان شىققان، ال ونىڭ اتا-اناسى گەرمانيا مەن يتاليادان كەلگەن يمميگرانتتار بولاتىن. ساۆانتتىڭ تامىرىندا يتاليان، چەحوسلوۆاكيا، نەمىس جانە اۋتريالىق قان بار. ول فيزيك جانە فيلوسوف ەرنست ماچتىڭ الىس ۇرپاعى. اكەسىنىڭ اتى دجوزەف ماچ، ال اناسى مارينا ۆوس ساۆانت.
مەريليننىڭ ينتەللەكتىسى IQ تەستىنىڭ 2 ءتۇرى ارقىلى تەكسەرىلدى. سولاردىڭ ءبىرى - 10 جاسىندا اۋىزشا سويلەۋ قابىلەتىن انىقتاۋ ءۇشىن ستەنفورد بينەت تەستى.
ەكىنشى سىناق - Hoeflin Mega Test. ۆۋندەركيند ەكى سىناقتا دا وتە جوعارى 228 بال جيناپ، 1986-جىلى رەسمي تۇردە گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا پلانەتاداعى ەڭ اقىلدى ادام رەتىندە ەندى. بۇل قاراپايىم ادامنان 2 ەسە جوعارى بال. ساۆانتتىڭ ۇپايى كىشىلەر مەن ەرەسەكتەر اراسىندا ەڭ جوعارى بال جيناعان. ارينە، IQ تەستى ەڭ جوعارى سايديس. ءبىراق ول 1944-جىلى 46 جاسىندا قايتىس بولعان.
IQ تەستىنە قاتىستى داۋ 1990-جىلى گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا تەستىلەۋدى توقتاتۋعا اكەلدى، ال ساۆانت رەكوردقا يە بولعان سوڭعى ادام رەتىندە قالدى.
قوعامنان الشاق قالعان بالا
ونىڭ بالالىق شاعى كادىمگى بالالار سياقتى وتكەنىن، اتا-اناسى ساۆانتقا ەرەكشە كوڭىل بولمەگەنىن ايتادى. ساۆانتتىڭ اتا-اناسى ونىڭ تالانتىن جاريا ەتپەۋ جانە كوممەرتسيالىق ماقساتتا وزگەلەر پايدالانۋدان قورعاۋ ءۇشىن ونى كوپشىلىك نازارىنان تىس قالدىرعان.
ول تەك جاراتىلىستانۋ مەن ماتەماتيكانى جاقسى مەڭگەرىپ قانا قويعان جوق، سونىمەن قاتار جازۋ قابىلەتى دە جاقسى بولدى. جاس ءوسپىرىم كەزىندە ول جەرگىلىكتى گازەتتەرگە ۇنەمى ماقالالار جاريالاپ تۇرعان.
ساۆانت Meramec Community College-دە وقىپ، كەيىن سەنت-لۋيستەگى ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىندە فيلوسوفيا بويىنشا ءبىلىمىن جالعاستىرعان. الايدا ەكى جىلدان كەيىن وتباسىنىڭ بيزنەسىن جۇرگىزۋگە كومەكتەسۋ ءۇشىن كوللەدجدى تاستاپ كەتكەن. وسىدان كەيىن قۇندى قاعازدار، جىلجىمايتىن مۇلىك جانە ينۆەستيتسيالار سالاسىندا ەڭبەك جولىن باستاعان. الايدا ءارقاشان جازۋشى بولۋدى ارمانداعان. 5 جىلدان كەيىن ول ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتىپ، جازۋمەن اينالىسا باستاعان. ۆوس ساۆانت لاقاپ اتىمەن روماندار، اڭگىمەلەر، ساياسي ساتيرالار جازىپ، جۋرنالدار مەن گازەتتەرگە بەتتەر دايىنداعان.
ونىڭ كۇيەۋى روبەرت يارۆيك جاساندى جۇرەكتىڭ العاشقى ۇلگىسىن جاساعان. New York Magazine باسىلىمدارىنىڭ بىرىندە بۇل جۇپ «نيۋ-يوركتىڭ ەڭ اقىلدى جۇبى» دەپ اتالدى. ساۆانت قازىر نيۋ-يورك جۋرنالىندا قىزمەت ەتەدى.
«ءبىز قوعامنان العان يگىلىكتەردى قايتارۋىمىز كەرەك»
ساۆانت «لوگيكالىق ويلاۋدىڭ كۇشى: ويلاۋ ونەرىندەگى جەڭىل ساباقتار» اتتى كىتاپ جازدى. بۇل كىتاپتا اۆتور: «ءبىز ميىمىزدىڭ 10 پايىزىن عانا پايدالانامىز. قازىرگى ناقتى ەسەپتەۋلەردى بىلمەيمىن. مۇمكىن 5-15 پايىز. ءبىراق موتيۆاتسيا بولسا، ادام كوپ نارسەگە قابىلەتتى»، - دەپ جازدى.
ال 2002-جىلعى «ءوسۋ: امەريكالىق كلاسسيكالىق بالالىق شاق» كىتابى وتباسىلارعا كولىككە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋدەن باستاپ، 3 پەن 18 جاس ارالىعىنداعى بالالارعا ارنالعان مانساپ تاڭداۋى مەن ءىس-ارەكەتىنە دەيىنگى بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا پراكتيكالىق كەڭەس بەرەدى.
كەيىنگى جىلدارى ساۆانت جاساندى ينتەللەكت (AI) ادام ينتەللەكتىن باسىپ وزعانىنا كوبىرەك قىزىعۋشىلىق تانىتتى. 2020-جىلى The New York Times گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا ول جاساندى ينتەللەكت بىرنەشە ونجىلدىقتا «سۋپەرينتەللەكتكە» قول جەتكىزە الادى، بۇل ادامزات ءۇشىن اۋىر زارداپتارعا اكەلەتىنىن ايتتى.
massaget.kz
