تاريحشى، قىتايتانۋشى تۇرسىنحان زاكەن ۇلىنىڭ ەرەن ەڭبەگى
كونفەرەنسياعا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى قۋانىش ەرعاليەۆ، ل. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ، «حابار» اگەنتتىگى ا ق باسقارما ءتوراعاسى بەرىك ءۋالي، «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ باس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى، ميمار سينان كوركەم ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءابدۋاقاپ قارا (تۇركيا)، سونىمەن قاتار مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى، عالىمدار مەن پروفەسسورلار، قالامگەرلەر مەن ب ا ق وكىلدەرى قاتىستى.
كونفەرەنسيا اياسىندا ە ۇ ۋ شىعىس تانۋ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى تۇرسىنحان زاكەن ۇلىنىڭ 3 جاڭا عىلىمي ەڭبەگىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بەلگىلى تاريحشىنىڭ «قىتاي تاريحناماسىنداعى قازاق تاريحى»، «كۇلتەگىن ەسكەرتكىشى: تاريحي- دەرەكتانۋلىق زەرتتەۋ». «كونە داۋىردەن بۇگىنگە دەيىنگى تۇركى تاريحىنىڭ قىتايشا دەرەكتەرى» كىتابى جارىققا شىقتى.
كۇردەلى زەرتتەۋلەردە تۇركولوگيا الەمىندەگى بەلگىلى زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭبەگى جانە قىتاي تىلىندەگى كونە دەرەكتەر قولدانىلعان.
«شاكىرتىم تۇرسىنحان زاكەن ۇلىنىڭ بۇل كىتابى «قىتاي تاريحشىسى قازاق تاريحى تۋرالى نە جازدى جانە قالاي جازدى؟ ونىڭ وتاندىق تاريحناما ءۇشىن بەرەرى نە؟ وتاندىق تاريحناماعا ساي كەلمەيتىن قانداي تۇستارى بار؟» دەگەن سۇراق توڭىرەگىندە زەرتتەپ، زەردەلەيدى جانە ونىڭ قىتايلىق تاريحنامالىق ءادىس- تاسىلدەرىنە، كوزقاراسىنا تالداۋ جاساپ، تۇسىنىك بەرەدى.
قىتاي عالىمىنىڭ ەڭبەگىندە قازاق تاريحىنىڭ حرونولوگيالىق جانە گەوگرافيالىق شەڭبەرى كەڭەيتىلىپ، مازمۇنى بايىتىلعان. اۆتور بۇل ەڭبەگىندە سۋ بيحايدىڭ قازاق تاريحى تۋرالى جاڭاشىل ويىن قۇپتاي وتىرىپ، ونىڭ كەيبىر تاريحنامالىق كوزقاراسىن تەرىستەيدى. سوندىقتان كىتاپتىڭ وتان تاريحىن زەرتتەۋگە تيگىزەر پايداسى مول. كىتاپ دەرەكتانۋشى- تاريحشى مامانداردىڭ، عىلىمي كوپشىلىكتىڭ قىتايلىق عالىمداردىڭ ەڭبەگىن سىني كوزبەن قابىلداپ، زەرتتەۋ جۇمىسىندا ءتيىمدى پايدالانۋىنا باعىت- باعدار بەرەدى، - دەيدى ە ۇ ۋ التاي تانۋ جانە تۇركولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى.
تۇرسىنحان زاكەن ۇلى «كۇلتەگىن ەسكەرتكىشى: تاريحي- دەرەكتانۋلىق زەرتتەۋ» ەڭبەگىندە كۇلتەگىن ءومىر سۇرگەن ءداۋىردى جانە ونىڭ تاريح ساحناسىنا قالاي شىققانىن، ىستەگەن ىستەرى مەن ارتىندا قالعان مۇراسىن، ەسكەرتكىشتىڭ ورناتىلۋىنىڭ تۇپكى ءمان-جايىن زەرتتەيدى. وتاندىق تۇركولوگياداعى بۇل ەڭبەكتىڭ باستى جاڭالىعى - كۇلتەگىن ەسكەرتكىشىندەگى كونە تۇرىكشە جانە قىتايشا ماتىندەردىڭ مازمۇنىن تاريحي-دەرەكتانۋ تۇرعىسىنان زەرتتەلۋى، ونداعى ءاربىر ۇعىمنىڭ تاريحي ءمان-ماعىناسىنىڭ، دەرەكتىك قۇندىلىعى مەن شىنايىلىعىنىڭ اشىلۋى.
aikyn.kz
