رەسپۋبليكا قاھارماندارى: مۇعالىم دميتري روماشەنكو قازاق تىلىنەن اۋقىمدى جوبا اشقىسى كەلەدى
بۇگىندە ول قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى. رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي قازاقپارات اگەنتتىگى «رەسپۋبليكا قاھارماندارى» اتتى جوبا باستاعان ەدىك. مەملەكەتتىك تىلگە مەيلىنشە ءمان بەرىپ جۇرگەن قاراپايىم كەيىپكەرىمىزدى وسى قاھارماندار قاتارىنا تۇرۋعا لايىق دەپ سانادىق.
دميتري روماشەنكو 1993 -جىلى قوستاناي وبلىسى فەدوروۆ اۋدانى فەدوروۆكا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدى اۋىلدا بالا كۇنىندە باستاعان. بۇگىندە قوستاناي قالاسىنداعى م. گوركي اتىنداعى گيمنازيادا ۇستازدىق ەتەدى.
«ءاۋ باستان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولعىم كەلدى. ءبىراق، ۇ ب ت تاپسىراتىن كەزدە وسى جاعىنان حابارسىز بولدىم عوي دەيمىن، الدە تاڭداۋ ءپانى قاتارىندا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى بولمادى ما ەكەن، ايتەۋىر ەسىمدە جوق. سوندىقتان اعىلشىن ءتىلىن تاڭداۋعا تۋرا كەلدى. دەگەنمەن قازاق تىلىنە دەگەن ىنتام جويىلعان ەمەس. وسىلايشا 1-كۋرستىڭ ەكىنشى سەمەسترىندە اعىلشىننان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى توبىنا اۋىستىم»، - دەدى د. روماشەنكو.
دميتري ءۇشىن مەكتەپ قابىرعاسىنداعى قازاق ءتىلى ساباعى ازدىق ەتكەن. سوندىقتان بوس ۋاقىتىندا ءوز بەتىمەن ءتىل ۇيرەنۋدى باستايدى.
«ارينە، بالا كۇنىمدە بولاشاعىم قازاق تىلىمەن بايلانىستى بولاتىنىن بىلمەدىم. قازاق ءتىلى، اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ اسا قيىنعا سوقپادى. مەن ءۇشىن قيىن ءپان ماتەماتيكا بولدى. قازاق ءتىلىن بىردەن ۇناتتىم، ۇستازىما مىڭ العىس، ۇنەمى مەنى ىنتالاندىراتىن. جوعارى سىنىپتاردا قازاق تىلىنەن وليمپيادا، بايقاۋلارعا قاتىسا باستادىم. اۋداندىق جارىستىڭ جەڭىمپازى اتاندىم. سىيلىق رەتىندە ۇستەل شامى مەن 1000 تەڭگە العانىم ءالى ەسىمدە. اۋىل بالاسىنا ودان ارتىق نە كەرەك؟ ءتىل ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتام ودان سايىن ارتا ءتۇستى»، - دەيدى ول.
ۋاقىت وتە كەلە دميتري قازاق ءتىلى بويىنشا ايتۋلى جارىستارعا، بايقاۋلارعا قاتىسا باستايدى.
«ءتىل شامشىراقتارى» اتتى بايقاۋعا قاتىستىم، ءبىراق دايىندىقسىز باردىم. سونىڭ ءوزى ماعان جاقسى تاجىريبە بولدى. جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن ماعان ەرەكشە كوزگە ءتۇسۋ كەرەك ەكەنىن دە سول تۇستا ءتۇسىندىم. وسىلايشا ماعان قازاق تىلىندە ولەڭ شىعارۋ تۋرالى يدەيا كەلدى. ءالى ەسىمدە، سارايدا كارتوپ ارشىپ وتىرىپ ولەڭ شىعاردىم. كەيىن ۇستازىما كورسەتىپ، ول كىسى ءبىراز تۇزەتۋ ەنگىزدى. سول ولەڭمەن وبلىستىق جارىسقا بارىپ، 3-ورىن يەلەندىم. سىياقىعا 27 مىڭ تەڭگە بەردى، مەن ول اقشاعا ۇيالى تەلەفون ساتىپ الدىم. ودان بولەك، قازاق ءتىلى بويىنشا پاندىك وليمپيادالارعا قاتىستىم. سودان سوڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولامىن دەگەن ناقتى شەشىم قابىلدادىم» - دەدى د. روماشەنكو.
سونداي-اق، قوستانايلىق جەرلەسىمىز ءتىل ۇيرەنۋدە اتا-اتاسىنىڭ قولداۋ كورسەتكەنىن ايتتى. اسىرەسە اناسى كومەكتەسكەن.
«اتا-اناما راقمەت! ءتىل ۇيرەنۋىمە جاعداي جاساپ، مەنى ۇنەمى قولدادى. كەزىندە مەندە شاعىن عانا قازاقشا- ورىسشا سوزدىك بولعان ەدى. سول ارقىلى وڭاي سوزدەردەن باستاپ اۋدارىپ، وزدىگىمنەن ۇيرەندىم. ۋاقىت وتە كەلە سويلەم قۇراۋ، جالعاۋ، جىكتەۋدى مەڭگەردىم. ءتىل ۇيرەنۋدەگى جەكە پراكتيكام وسىنداي»، - دەيدى قازاق ءتىلىنىڭ مۇعالىمى.
ۇستاز ءتىل ۇيرەنۋدە قيىندىق بولعانىن جوققا شىعارمايدى. دەگەنمەن دميتري ارمانىنا ادال بولدى.
«1-كۋرستا ورىس توبىنان قازاق توبىنا اۋىسقاندا باسىندا قيىنعا سوقتى. ياعني قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدەن بولەك، باسقا دا پاندەردى قازاقشا وقۋ كەرەكپىن. ونىڭ ۇستىنە بارلىق ءدارىس تازا قازاق تىلىندە وقىلدى. كەيبىر جايتتاردى تۇسىنە تۇرىپ، ءبىراق ءوز ويىمدى قازاقشا جەتكىزە المايتىنمىن. بىردەن ەستە ساقتاۋ اۋىر بولدى. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدى ورتا جولدان تاستاۋ ويىما كەلگەن ەمەس. كەرىسىنشە ۋاقىت وتكەن سايىن ءتىلدى تەرەڭ مەڭگەرە باستادىم. ەڭ باستىسى اينالاڭداعىلار ساعان تۇسىنىستىكپەن قاراسا، بۇل دا قۇبا قۇپ ەكەن»، - دەدى ءتىل جاناشىرى.
وقۋ بىتىرگەن سوڭ جاس ۇستاز ءوز اۋىلىنا بارىپ ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. تۋعان جەرىندە تاجىريبە جيناپ، كەيىن وبلىس ورتالىعى قوستانايعا اۋىسادى. ءسويتىپ، قالاداعى ەڭ بەدەلدى مەكتەپتىڭ بىرىنە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى. ال تاياۋدا دميتري مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى.
بۇگىندە دميتري سەرگەيەۆيچ الەۋمەتتىك جەلى، ونىڭ ىشىندە تيك-توك ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋدى ناسيحاتتاپ، جەكە تاجيريبەسىمەن ءبولىسىپ ءجۇر.
«قوستانايداعى «دوستىق» ۇيىندە «سيتۋاتسيالىق قازاق ءتىلى» اتتى تەگىن كۋرس ۇيىمداستىرىلادى. مەن سول كۋرستى جۇرگىزەمىن. باسىندا كەلۋشىلەر از بولدى. سوسىن ءتىل كۋرسى تۋرالى تيك- توكتا ۆيدەو ءتۇسىرىپ، جاريالادىم. جاقسى قارالىم بولدى. سودان الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى نەگە ءتىل ۇيرەتپەسكە دەگەن وي كەلدى. بۇگىندە مەن ءۇشىن مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋ ماڭىزدى ءىس. ونىڭ ۇستىنە مەن ءارى ۇستازبىن عوي»، - دەپ ءبولىستى د روماشەنكو.
سونىمەن قاتار مامان مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ بويىنشا كەدەرگىلەردىڭ بار ەكەنىنە دە توقتالدى.
«الدىمەن ءتىل ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتانىڭ تومەندىگى. بۇل بالانىڭ وتباسىنا تىكەلەي بايلانىستى. بالا ءۇشىن ءتىل ۇيرەنۋدە اتا- انانىڭ قولداۋى اۋاداي قاجەت. مىسالى، مەن اتا- انامنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ۇيرەندىم. دەسەكتە ۇلتىم ۋكراين، ال وتباسىم ورىس ءتىلدى. مەن شاكىرتتەرىمە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ ءار ازاماتتىڭ مىندەتى، پارىزى دەپ ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىن. مويىنداۋ كەرەك مەكتەپ باعدارلاماسى بويىنشا كەيبىر قيىنشىلىقتار بار. ءبىراق بالانى دۇرىس ىنتالاندىرا بىلسە ەش كەدەرگى جوق. بالا جاڭا دۇنيەنى ەسىنە تەز ساقتايدى»، - دەيدى ول.
دميتري روماشەنكو الداعى ۋاقىتتا قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ بويىنشا كەڭ اۋقىمدى كۋرس اشۋدى جوسپارلاۋدا.
«مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋ كۋرسى تەگىن بولادى. قازاق ءتىلىن ۇيرەنەم دەگەن كەز كەلگەن ادامعا قولجەتىمدى بولۋ ءۇشىن كۋرس ونلاين وتەدى دەپ جوسپارلايمىن. ءتىل ۇيرەنۋدە الدىمەن قاراپايىم نارسەدەن باستاعان ءجون. تەوريا مەن گرامماتيكادان بۇرىن اۋىزەكى تىلدەسۋدى قالىپتاستىرعان دۇرىس. قازاق ءتىلىنىڭ بازاسىن مەڭگەرگەن ادامعا ودان ءارى تەرەڭ ۇيرەنۋ قيىنعا سوقپايدى»، - دەدى قوستانايلىق ۇستاز.
