عالىمدار ەگدە جاستاعى ادامداردان نەگە ءبىرتۇرلى ءيىس شىعاتىنىن انىقتادى
ولاردىڭ بارلىعى دارىلىك شوپتەردىڭ قوسپاسىنان تۇراتىن پارفيۋمەريا تۇتىناتىنداي كورىنەدى.
جالپى، بۇل ءيىستى سيپاتتاۋ وتە قيىن، ءبىراق كوپتەگەن ادام ول ءيىستىڭ قانداي ەكەنىن بىلەدى. عالىمدار دا بۇل قۇبىلىسقا باس قاتىرىپ، وسى «كارىلىك» ءيىستىڭ كوزىن انىقتاۋعا تىرىسىپتى. 2001-جىلى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ بارىسىندا ولار وعان جاۋاپتى حيميالىق ەلەمەنتتى تابا الدى. جيىرما جىل ىشىندە باسقا زەرتتەۋشىلەر بۇل تۇجىرىمعا بىردە-ءبىر قارسى ارگۋمەنت تابا الماعان.
21- عاسىردىڭ باسىندا جۇرگىزىلگەن ەكسپەريمەنت بارىسىندا انىقتالعانداي، ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ۇستىنەن ولاردىڭ دەنەسى بولەتىن حيميالىق زاتتاردىڭ ءيىسى شىعادى.
جاپوندىق زەرتتەۋشىلەر جۇرگىزگەن ەكسپەريمەنتتىڭ ءمانى مىنادا: ولار 26 مەن 75 جاس ارالىعىنداعى ەرىكتىلەرگە ءۇش ءتۇن بويى دەنەلەرىنەن يىستەردى سىڭىرەتىن كويلەك كيۋدى ۇسىندى. وسىدان كەيىن عىلىمي جۇمىستىڭ اۆتورلارى جينالعان مولەكۋلالاردى شىعارىپ، ماسس-سپەكترومەتر - ولاردىڭ كونتسەنتراتسياسىن انىقتاي الاتىن اپپارات ارقىلى زاتتەكتەردى تانىدى.
زاتتەكتەردىڭ قوسپاسى
بارلىق كيىمنەن عالىمدار زاتتاردىڭ كۇردەلى قوسپاسىن تاپتى. ولاردىڭ كونتسەنتراتسياسى شامامەن بىردەي بولدى، دەمەك ەگدە جاستاعى ادامدار جاستارعا قاراعاندا قاتتى ساسىمايدى. ءبىراق زەرتتەۋشىلەر قىزىقتى بىردەڭە تاپتى - 40 جاستان اسقان ادامداردىڭ كيىمىندە الدەگيد 2-نونەنال بار. ءارى ادام جاسى ۇلعايعان سايىن بۇل زاتتەك كوبەيە بەرگەن.
سونداي-اق، الدەگيد 2-نونەنال تەرمەن بىرگە بولىنبەيتىنى بەلگىلى بولدى. جاسى ۇلكەن ادامداردىڭ تەرىسى قانىقپاعان ومەگا-7 ماي قىشقىلدارىن شىعارادى، ولار اۋادا ىدىرايدى، سودان كەيىن 2-نونەنالعا اينالادى.
ەكسپەريمەنتكە 22 ادامنان تۇراتىن شاعىن توپ قاتىسقانىنا قاراماستان، عالىمداردىڭ تۇجىرىمدارىنىڭ دۇرىستىعىنا قاتىستى سۇراق جوق — زەرتتەۋشىلەردىڭ باسقا توپتارى ولاردى جوققا شىعارا المادى.
عالىمدار ەگدە جاستاعى ادامداردان شىققان ءيىستى «مايلى ءشوپ» دەپ سيپاتتايدى. ءبىراق ءاربىر قارتايعان ادامنىڭ ۇستىنەن وسى ءيىس شىعاتىن بولادى دەگەن زاڭدىلىق جوق. ەكسپەريمەنت بارىسىندا كەيبىر ەرىكتىلەردىڭ كيىمىندە 2-نونەنالدىڭ كونتسەنتراتسياسى تومەن بولعانى سونشالىق، ماسس-سپەكترومەتر ونى ارەڭ انىقتاعان. دەمەك، قارتتىقتىڭ ءيىسى بارلىق ادامدا بولا بەرمەيدى. ءبىراق بۇعان نە اسەر ەتەتىنىن ەشكىم بىلمەيدى — ونىڭ پايدا بولۋ سەبەبى ءالى زەرتتەلمەگەن.
بولجامدار بار
نەلىكتەن ەگدە جاستاعى ادامدار دارىلىك شوپتەرمەن اڭقي باستايدى — بۇل عالىمدارعا بەلگىسىز، ءبىراق بىرنەشە قىزىقتى بولجامدار بار. كەيبىر عالىمدار بۇل ءيىس بىزگە الىس اتا-بابالارىمىزدان بەرىلگەن دەپ سانايدى. ءبىراق دەنە بولەتىن بۇل ەلەمەنت نە ءۇشىن قاجەت، ول جاعى بەلگىسىز. قارتايعان اعزا ومەگا-7 قىشقىلىن كوبىرەك بولەدى دەگەن نۇسقا شىنايىعا جاقىن. الايدا، مۇنىڭ سەبەبى تاعى دا بەلگىسىز بولىپ قالىپ وتىر.
ايتا كەتۋ كەرەك، كەيبىر جاعدايلاردا ادامنان باسقا جاعىمسىز ءيىس ءبولىنۋى مۇمكىن. بۇل نەگىزىنەن كوليت، ديسبيوز، قانت ديابەتى، ماي بەزدەرىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەمەۋى جانە ءتىس اۋرۋلارى سياقتى ءارتۇرلى اۋرۋلارمەن بايلانىستى. سونداي-اق، جاعىمسىز ءيىس كەيبىر ءدارى-دارمەكتەردى قابىلداۋمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن - ولار قانعا سىڭەدى جانە مۇشەلەردە جينالىپ، سودان كەيىن باياۋ شىعارىلادى. سونىمەن قاتار، ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ءوزىن-ءوزى كۇتۋى قيىنداي تۇسەتىنىن ەسكەرگەن ءجون. ناتيجەسىندە يىستەر ناشار گيگيەنانىڭ سالدارى بولۋى مۇمكىن.
kaz.globalnews.kz
