حالىق كۇيشىسى كالەك قۇماقاي ۇلى بوتاقارا
كالەك قۇماقاي ۇلى بوتاقارا سىبىزعى كۇيشىلىك مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى. بوتاقارا - تىنىبەك - سارىك - ەسىلباي - وتەمىس - ساسان - شامعىن - قۇماقاي - كالەك بولىپ، ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسقان سىبىزعىشىلار اۋلەتىنەن شىققان داۋلەسكەر كۇيشى.
ايگىلى سىبىزعىشى قۇماقاي ۇلى كالەك 1930 -جىلى 25-مامىردا قازىرگى بايان-ولگەي ايماعى جەرىندەگى ساقساي وزەنى بويىندا، تاۋتەكە قىزىل دەگەن جەردە، تانىمال كۇيشى قۇماقايدىڭ وتباسىندا ءۇشىنشى بالا بولىپ دۇنيەگە كەلەدى. بۇل ولكە قازىرگى كۇنى بايان-ولگي ايماعىنىڭ التاي سۇمىنى جەرى ەكەن.
ەس بىلە اكەسى قۇماقايدىڭ سىبىزعى كۇيىن قۇلاق قۇرىشىن قاندىرا تىڭداپ، زەردەسىنە ءتۇيىپ وسەدى. العاش ساۋاتىن اكەسىنەن ەسكىشە وقىپ اشادى. اكەسىمەن بىرگە كىشكەنتاي كەزىنەن ويىن- تويلارعا بارىپ، ەل ىشىندەگى ونەردىڭ تۇنىعىنا قانىپ وسەدى. سەگىز جاسىنان باستاپ سىبىزعىنى تولىق يگەرگەن ول ون جاسىنان حالىق الدىندا ونەر كورسەتىپ، «سىبىزعىشى بالا» اتانادى. 1944-1949 -جىلدارى اكەسى قۇماقاي مەن اعاسى مۇسا پارتيزانعا اتتانىپ، جاسوسپىرىم كالەك ۋاقىتشا وتباسىنىڭ باستى تىرەگىنە اينالادى.
كالەك كۇيشى مال باعا ءجۇرىپ سىبىزعىسىن تارتۋدى جەتىلدىرىپ، ونەرىن شىڭداي تۇسەدى. سونىمەن قاتار ول اعاسى، اتاقتى كۇيشى، اڭشى جيرەنشەدەن اڭشىلىق ونەردىڭ دە قىر-سىرىن ۇيرەنەدى. 1950 -جىلى مولقى رۋلى قايسار قىزى ساقىپپەن باس قوسىپ، وتباسىن قۇرادى.
1955 -جىلى مامىر ايىندا اكەسى قۇماقاي ومىردەن وتەدى. ايگىلى سىبىزعىشى ساساننان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان قارا شاڭىراقتىڭ يەسى بولىپ قالعان كالەك كۇيشى اعالارىمەن بىرگە مال باعۋ كاسىبىمەن شۇعىلدانا ءجۇرىپ، ەل ىشىندەگى سىبىزعىشى قاريالاردىڭ اڭگىمەلەرىن تىڭداپ، سىبىزعى تارتۋ مانەرلەرىنە ۇيرەنىپ، ماشىقتانا بەرەدى.
1957 -جىلى ورتا ءبىلىم تۋرالى اتتەستات العاننان كەيىن، بۇدان ءارى ونەر ءورىسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن 1958 -جىلى كالەك قۇماقاي ۇلى وتباسىمەن ولگەي قالاسىنا كوشىپ كەلەدى. وسى كەزەڭدە بايان-ولگي ايماعىنداعى ونەرپازدار كلۋبى مۋزىكالىق دراما تەاترى بولىپ ۇلعايتىلىپ قۇرىلۋ ءۇشىن ەل ىشىندەگى ونەرلى ادامدارعا سۇراۋ سالىپ، سىناق جۇرگىزەدى. وسى كەزدە كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ تالانت دەڭگەيىنەن حابارى بار تەاتر ۇجىمى باسشىلارى قاتارىنا شاقىرادى.
وسىلايشا ول تەاترعا ءارتىس بولۋعا كەلىسىمىن بەرىپ، ەندىگى كەزەڭدەگى بۇكىل ءومىر جولى ساحنامەن بايلانىستى بولدى. ءسويتىپ 28 جاسىندا، 1958 -جىلى بايان-ولگەي ايماقتىق مۋزىكالدى دراما تەاترىنىڭ حالىق اسپاپتار ورەكسترىنە سىبىزعىشى بولىپ قابىلدانادى. وسى جىلدارى تەاتر ءارتىسى احمەتبەك پەن كالەكتىڭ سىبىزعى مەن دومبىراداعى كۇي دۋەتى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ، اتاق- داڭقى اسپانداي تۇسەدى. كالەك قۇماقاي ۇلى كوپتەگەن كۇيلەر شىعارعان كومپوزيتور بولىپ قالىپتاسادى. ءار جىلدارى «الىستاعى ارمان»، «باقىت قۇشاعىندا»، «التىن زاڭ»، «جايلاۋدا»، «بوزداعىم»، «جايما- شۋاق» ت. ب. كۇيلەرىن شىعارادى.
تەاتر قابىرعاسىندا كالەك قۇماقاي ۇلى قاتارلى جاس تالانتتار مۋزىكا الەمى، ونىڭ جازىلۋى ت. ب. تولىقتاي ماعلۇماتتاردى ۇيرەنەدى. ۇلانباتىردان سەرەندورج ۇستاز، قازاقستاننان قابيبوللا تاستانوۆ قاتارلى ادامدار ارنايى ساباق بەرەدى. العاشقى ۇلت اسپاپتار وركەسترىن قۇرۋعا نەگىزىنەن قازاقستاندىق ماماندار جەتەكشىلىك جاسايدى. كالەك قۇماقاي ۇلى ورەكستردە داۋىلپاز اسپابىندا ويناسا، سىبىزعىدا جەكە ورىنداۋشى بولىپ ونەر كورسەتە باستايدى. ارىپتەس دوسى احمەت ىبىراي ۇلى ەكەۋىنىڭ دومبىرا- سىبىزعى جۇبى وسى كەزەڭدە قالىپتاستى. «بالجىڭگەر»، «وي تولقىنى» قاتارلى كۇيلەردى قوسىلا ورىنداپ، حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعادى.
1960 -جىلى بايان-ولگي ايماعى قۇرىلۋىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ەل استاناسى ۇلانباتىردا بايان-ولگي ايماعى مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ ونكۇندىگى وتەدى. وسى ۇلكەن ءىس- شاراعا كەلگەن ۇلكەن دەلەگاتسيا قۇرامىندا كالەك قۇماقاي ۇلى دا بولادى. احمەت ىبىراي ۇلى ەكەۋىنىڭ دۋەت ورىنداۋىنداعى حالىق كۇيلەرى «ورەلى كەر»، «بوكەن جارعاق»، «ەرتىستىڭ تولقىنى» كۇيلەرى كورەرمەندەردىڭ ۇلكەن ىقىلاسىنا يە بولادى. كالەك قۇماقاي ۇلى موڭعوليا مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالادى.
1960 -جىلى بايان-ولگي ايماعىندا راديوحابار تاراتاتىن راديوستانتسيا پايداعا بەرىلەدى. راديوحابار تاراتىلا باستاعاننان بەرگى الپىس ەكى جىل ىشىندە «سازدى سالەم» باعدارلاماسى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلە جاتىر. وسى باعدارلاماعا تاپسىرىس جاساۋشىلار كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ سىبىزعىدا ورىندايتىن كۇيلەرىن قويىپ بەرۋگە كوبىرەك وتىنەتىندىگى ايتىلادى. قازىرگى كۇنى دە وسى تاپسىرىس ءجيى قايتالاناتىن قالپىندا.
كالەك قۇماقاي ۇلى بايان-ولگي ايماعىنىڭ مۋزىكالدى-دراما تەاترى ساپىندا ايماقتىڭ ون ەكى سۇمىنىنا، موڭعوليانىڭ 18 ايماعى مەن قالالارىنا، سونداي-اق كەڭەس وداعىنىڭ كورشىلەس تىۆا ا س س ر-ىنە، تاۋلى التاي اۆتونوميالى اۋدانىنا، التاي ولكەسىنە بىرنەشە اي بويىنا گاسترولدىك ساپارمەن ءجۇرىپ ونەر كورسەتەدى.
كالەك قۇماقاي ۇلى سىبىزعىدا عانا ەمەس، كورشىلەس حالىقتاردىڭ توۆچۋۋر، سۋۋر، قومۋزىندا دا، سونداي-اق ۇلتتىق شاڭقوبىز، اساتاياق، اسپاپتارىندا ويناپ، ونەر كورسەتكەن.
1967 -جىلى وسىنداي گاسترولدىك ساپارىنىڭ بىرىندە تاۋلى التايدىڭ ورتالىعى گورنو-التايسك قالاسىندا عىلىمي زەرتتەۋ ماقساتىندا قازاقستاننان جۇرگەن ايگىلى اسپاپتانۋشى عالىم بولات سارىبايەۆپەن كەزدەسەدى.
بولات سارىبايەۆ ءوزىنىڭ «قازاقتىڭ مۋزىكالىق اسپاپتارى» اتتى كىتابىندا موڭعول حالىق رەسپۋبليكاسىنان جۇرگەن ونەر ۇجىمىمەن كەزدەسكەنىن، وندا بەلگىلى سىبىزعىشى كالەك كومەكەيەۆ پەن دومبىراشى احمەت ىبىرايەۆپەن جولىققانىن، ولاردىڭ بىرلەسىپ ورىنداعان حالىق كۇيلەرى «ءاربيان قوڭىر»، «كەربەز قىز»، «بوكەن جارعاق»، «وي تولقىنى» كۇيلەرى ەندى بۇدان بىلاي انسامبل باعدارلاماسىنان ورىن العاندىعى تۋرالى اتاپ كورسەتەدى. قازاق حالىق اسپاپتارىنىڭ جوقشىسى وسى ارادا العاش رەت دومبىرا مەن سىبىزعى دۋەتىن كورگەنى انىق. بۇل مۋزىكانتتار - كالەك كالەك قۇماقاي ۇلى مەن احمەت ىبىراي ۇلى ەدى. بىرنەشە سىبىزعى كۇيلەرىن ءۇنتاسپاعا جازدىرىپ، ءبىر سىبىزىعى اسپابىن بولات سارىبايەۆقا سىيعا بەرەدى.
كالەك قۇماقاي ۇلى موڭعولياداعى بىردەن ءبىر كاسىپقوي سىبىزعىشى رەتىندە موڭعوليانىڭ ۇلتتىق حالىق ءان-بي انسامبلى قۇرامىندا شەتەلدەردە ونەر كورسەتكەن. ۇلى جەڭىستىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا ۆارشاۆا، بەرلين، پراگا، بۋداپەشت، كيەۆ، مينسك، ماسكەۋ باعىتى بويىنشا قالالاردى ارالاپ، قازاق سىبىزعىسىن ەۋروپا ساحنالارىندا اۋەلەتەدى.
بۇدان وزگە 1970 -جىلى ماسكەۋدە گالا-كونسەرتكە قاتىسىپ، قىرعىزستان، ازەربايجان، تاجىكستانعا بارىپ ونەر كورسەتەدى.
سىبىزعىشى ك. قۇماقاي ۇلى. سۋرەت ك. قۇماقاي ۇلىنىڭ جەكە ارحيۆىنەن
اتاسى شامعىن كۇيشى - مىلتىقتى قولدان سوعاتىن اسقان شەبەر ۇستا، اتقان وعى جەرگە تۇسپەگەن مەرگەن ادام بولىپتى. اكەسى قۇماقاي دا اڭشى، سەرى بولعان ادام. كالەك سىبىزعىشى دا بۇل ونەردەن قۇر الاقان ەمەس ەدى. دەمالىس العان كەزدەرى، قولى قالت ەتكەن ساتتەردە اڭشىلىقپەن شۇعىلدانادى. ەكى رەت ايۋ دا اتىپ العان كەزى بولعان ەكەن.
وسىلايشا موڭعوليا مەملەكەتىندە تۋىپ-ءوسىپ، اتا-باباسىنان بەرى جالعاسقان قازاقتىڭ سىبىزعىسىن الەم ساحنالارىندا اۋەلەتكەن كالەك قۇماقاي ۇلى 1992 -جىلى اتاجۇرتقا قونىس اۋدارىپ، شىعىس قازاقستان وبلىسى، زايسان اۋدانى، ءبىرجان اۋىلىنا كوشىپ كەلىپ ورنالاسادى.
كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ اتاجۇرتتاعى شىعارماشىلىق عۇمىرى باستالادى. العاشقى جىلدار ارينە وڭاي بولماعانى انىق. وتباسى، اۋلەتىن، اۋىل-ايماعىن باستاپ كەلگەن، جاستىق شاعىندا بولماسا، كەيىنگى ونداعان جىلدار مال شەتىنە شىعىپ كورمەگەن بايان-ولگيلىك كوپتەگەن ونەر، ادەبيەت جۇلدىزدارى اتاجۇرتقا كەلگەن العاشقى جىلدارى قوي مەن سيىر باعۋ، ءتولشى- ساقمانشىلىق، باۋ- باقشادا ارام ءشوپ وتاۋ سياقتى ءوز ماماندىعىنا ەش قاتىسسىز جۇمىستارعا جەگىلگەنى جاسىرىن ەمەس.
«قازاقتىڭ كۇنى تۋىپ، تاۋەلسىزدىك الدى، وسىعان ونەرىممەن، بويىمداعى ءبىلىم- تاجىريبەممەن ۇلەس قوسامىن!» - دەپ كەلگەن ءبىرشاما اعا بۋىن زيالىلار كوشتىڭ العاشقى جىلدارى ءارى-ءسارى كۇي كەشىپ، كەيبىرى ومىردەن ەرتە كەتكەنى، كەيبىرى ات باسىن قارا مەكەنگە قايتا بۇرعانى - ءومىردىڭ اشى شىندىعى. ۇلكەن بولىگى بۇل قيىندىقتاردى ۋاقىتشا دەپ ساناپ، ءوزىن كورسەتىپ دالەلدەي ءبىلدى، ءسويتىپ اتاجۇرتتاعى العاشقى جىلداردىڭ اداپتاتسياسىنان ءساتتى ءوتىپ، ەلگە تانىلدى. ءوز ارناسىن تاپتى، ونەرىمەن، بىلمىمەن ورگە ءجۇزدى. كالەك قۇماقاي ۇلى دا ءومىر جولىنداعى سىندارلى كەزەڭنەن ءوتىپ، اتاجۇرتتاعى شىعارماشىلىق كەزەڭىنە اياق باسادى.
كالەك قۇماقاي ۇلى ساقتاپ جەتكىزگەن باعزىدان بەرى كەلە جاتقان ساف ونەر قازاقستاندىق مامانداردىڭ نازارىنا ىلىنەدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن ىقىلاس-ىنتا دا ارتا تۇسكەن كەزەڭدە سىبىزعى اسپابى، كۇيلەرى جونىندە قۇندى مالىمەتتەردىڭ دە قاجەتتىلىگى ارتا تۇسكەن ەدى.
1992 -جىلى دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ ءبىرىنشى قۇرىلتايى ءوتىپ، كالەك قۇماقايى اتالعان ءىس- شاراعا قاتىسىپ، ونداعان ەلدەن كەلگەن قازاقتاردىڭ الدىندا گالا-كونسەرتتە سىبىزعى تارتادى.
بەلگىلى ونەرتانۋشى عالىم تالعات مۇقىشەۆ كالەك قۇماقاي ۇلىمەن شىعارماشىلىق بايلانىس جاساپ، ول كىسىنىڭ اتادان بالاعا جالعاسىپ كەلە جاتقان رۋحاني مول مۇراسىن ساقتاپ جازىپ الۋ جولىندا ولشەۋسىز ەڭبەك ەتەدى. قازاقستاندا تۇڭعىش رەت سىبىزعى كۇيلەرىنە ارنالعان كىتاپ شىعارىلىپ، كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ ورىنداۋىنداعى سىبىزعى كۇيلەرى التىن قورعا جازىلىپ الىنادى، جيناقتارعا ەنگىزىلەدى. وسىلايشا، ءبىر زامانداردا اتاجۇرتتا قولدانىسى مۇلدە سەلدىرەپ كەتكەن سىبىزعى كۇيشىلىگى جاندانىپ، قازىرگى كۇنى ءاربىر وبلىستاعى ۇلت اسپاپتار وركەسترلەرىندە سىبىزعى اسپابىندا ورىنداۋشىلار بار بولۋىنا وسى ءبىر ادامداردىڭ ۇلكەن ۇلەسى بار.
وسى رەتتە كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ سىبىزعىشىلىق ونەرى اتاجۇرتتا تەك تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن عانا ماعلۇم بولدى دەۋ - اسىلىق ايتقاندىق بولار ەدى. سەبەبى، 1986 -جىلى الماتىداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريا كالەك قۇماقاي ۇلىن سىبىزعى مۇراسىن ساقتاۋشى رەتىندە موڭعوليادان ارنايى شاقىرادى. كالەك قۇماقاي ۇلى مۇندا شەبەرلىك سىنىبىن وتكىزىپ، سىبىزعى ۇستاۋدان باستاپ، دەم تارتۋدىڭ ءادىس- تاسىلدەرىن ۇيرەتەدى.
سول جولى كونسەرۆاتوريانىڭ قوبىز سىنىبىندا Ⅲ كۋرستا وقيتىن ستۋدەنت تالعات مۇقىشەۆ كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ سىبىزعى تارتۋ شەبەرلىگىنە، مانەرىنە قاتتى قىزىعىپ، ەتەنە تانىسادى. سول جولى كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ ءبىر سىبىزعىسىن اتتاي قالىپ العان تالاپتى جاس جىگىت بۇدان بىلايعى بۇكىل سانالى عۇمىرىن سىبىزعى ونەرىن قازاقستاندا دامىتۋعا ارنايدى. سىبىزعى اسپابىمەن تۋىستاس قۋراي مەكتەبى ابدەن قالىپتاسقان باشقۇرتستانعا اتتانىپ، ۇرلەمەلى اسپاپتاردىڭ اكۋستيكالىق قىر-سىرىن عىلىمي تۇردە زەرتتەپ، زەردەلەپ، عىلىمي اتاق قورعايدى.
ءسويتىپ ول بەينە بىقسىپ بارىپ سونۋگە شاق قالعان قولامتانى ىسپەلەپ ۇرلەي وتىرىپ، شوققا اينالدىرىپ، شوقتان جالىن مازداتقانداي، قازاقستان توپىراعىندا ۇزىلۋگە شاق قالعان سىبىزعىشىلىقتى اكادەميالىق وقىتۋ، ورىنداۋ دەڭگەيىنە جەتكىزگەن ازامات، كاسىبي مامان. بۇل ىلكىمدى ىستەردىڭ ۇلكەن بازاسى - ۇستازى كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ ۇرپاق جالعاستىرعان كاسىبي پراكتيكاسى بولعاندىعى انىق.
ۇستازىنىڭ ونەردەگى ءتالىم- تاربيەسى جايلى شاكىرتى باق بەتتەرىندە ءاردايىم ۇلكەن قۇرمەتپەن ايتىپ، جازىپ جۇرگەنىنە ەل-جۇرت كۋا. بۇل دا بولسا اعا مەن ءىنى، ۇستاز بەن شاكىرت اراسىنداعى سىيلاستىقتىڭ مىسالى. شاكىرتى تالعات مۇقىشەۆتىڭ قولداۋ، كومەگىمەن كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ ءومىرى مەن ىشعارماشىلىعى تۋرالى دەرەكتەر «قازاقستان» ەنسيكلوپەدياسى ەنگىزىلدى.
«سىبىزعى ۇيرەنەيىك» وقۋلىعى مەن «قازاق كۇيلەرى انتولوگياسىنا» كىرگىزىلدى، ورتا مەكتەپتىڭ وقۋلىعىنا كىرگىزىلىپ، سىبىزعى تۋرالى ناسيحاتتالدى. 2021 -جىلى ناۋرىز ايىندا «حالىق كۇيشىسى» دەگەن قۇرمەتتى اتاق بەرىلدى.
كالەك قۇماقاي ۇلى - اتاق پەن داڭقتىڭ سوڭىنان ءتۇسىپ قۋماعان، ناعىز قاراپايىمدىلىقتىڭ ۇلگىسى بولعان ادام. موڭعوليادا ءومىر ءسۇرىپ، قىزمەت ەتكەن ۋاقىتىندا ۇكىمەتتىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن، «ەڭبەك قۇرمەت مەدالىمەن»، «بەسجىلدىقتار ەڭبەك ەكپىندىسى» بەلىگىسىمەن جانە مەرەكەلىك مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.
«موڭعوليا مادەنيەتىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرى»، «بايان-ولگي ايماعىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاقتارى بار. اتاعى ەمەس داڭقى ماڭگىلىك حالقىمەن بىرگە جاساي بەرەتىن تۇلعالار بولادى. تۋما تالانت، ەرەكشە ورىنداۋشى، دارىندى كۇيشى كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ داڭقى ماڭگىلىك جاساي بەرەتىنى ءسوزسىز. وسى رەتتە بەلگىلى ونەرتانۋشى، اكتەر تايف تاۋكەي ۇلى كالەك قۇماقاي ۇلىنىڭ سىبىزعىشىلىق ونەردەگى وزىندىك ەرەكشەلىگى تۋرالى بىلاي دەپ اتاپ كورسەتەدى: «كالەك قۇماقاي ۇلى - بەلدىڭ ايگىلى سىبىزعىشىلارىنىڭ اۋلەتىنەن شىققان، سول ورتادا وسكەن ادام. وسى وڭىردەن تۋىپ شىققان جۇبايحان، كابەتاي، توتاي، ءشىلاي دەگەن كىسىلەر بولدى. موڭعوليا قازاقتارىندا، ونىڭ ىشىندە بايان-ولگي ايماعىندا ەلگە بەلگىلى سىبىزعىشىلار قاي داۋىردە دە كوپ بولعان. وسى كورنەكتى سىبىزعىشىلار نەگىزىنەن وسى تۇلبا، دەلۋىن ولكەسىنەن شىققان. جوعارىدا اتالعان ادامداردىڭ ءبارى سول ولكەلەردەن. «الەمدەگى جالعىز بەتكە ۇستار»، - دەپ ايتارلىقتاي داڭقتى سىبىزعىشى كالەك تە وسى ولكەدەن.
«الەمدەگى جالعىز بەتكە ۇستار» دەۋىمىزدىڭ سەبەبى: كاكەڭ - قازاقتىڭ ۇلى ونەرى سىبىعىنى سارى مايداي ساقتاپ، بار بوياۋ- بولمىسىمەن جاڭا عاسىرعا جەتكىزۋشىلەردىڭ باسى.
كالەكتىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگى دە وزگەلەردەن ەرەكشە دەۋگە بولادى. سىبىزعىشىلاردىڭ ىشىندە كالەكتىڭ ەرەكشە بولاتىن سەبەبى مىنادا: سىبىزعى ءۇنى كەۋدەدەن، كوكىرەك قۋىسىنان شىعىپ بارىپ، ءتىس، ءتىل ارقىلى اۋىز قۋىسىندا ۇرلەنىپ عاجايىپقا اينالاتىن اۋا اعىنى. مۇنىڭ ءوزى دە كەز كەلگەننىڭ قولىنان كەلە بەرەتىن ارەكەت ەمەس. جالپى سىبىزعى تارتقاندا تەك جوعارىدا اتالعان تىنىس مۇشەلەرىنەن وزگە، بەت-اۋىز تۇگەل قىزمەت ەتۋگە ءتيىستى. اتاپ ايتقاندا، كالەكتىڭ استىڭعى، ۇستىڭگى ەرىندەرى، ەكى ۇرتىنا دەيىن سىبىزعىدان دىبىس شىعارۋعا تۇگەل قىزمەت ەتەدى. ونىڭ ارتىقشىلىعى دا وسىندا. كەۋدەدەن شىعىپ كەلگەن دىبىستى اعاشتىڭ ىشىنە قويىپ، ۇشىنان شىعارۋ ءۇشىن باستاعى مۇشەلەر تۇگەل سوعان قىزمەت ەتۋى كەرەك. ءتىپتى قاس، ماڭدايعا دەيىن قوسىلادى. بۇل ەجەلدەن بار قاسيەت»، - دەپ اتاپ كورسەتەدى.
كالەك قۇماقاي ۇلى - تەك شەبەر ورىنداۋشى عانا ەمەس، حالىق كۇيلەرىن، اۆتورلىق كۇيلەردى جيناقتاپ نوتاعا ءتۇسىرۋشى. ىشىندە ءوزىنىڭ سەگىز كۇيى بار، جيىنى 142 كۇيدى قاعازعا ءتۇسىرىپ، ۇلتتىق كونسەرۆاتورياعا، بەلگىلى مۋزىكاتانۋشى ۇستاز ابدۋلحاميت رايىمبەرگەنوۆتىڭ قولىنا تاپسىرادى.
قازىرگى كۇنى توقساننىڭ ەكىسىنە اياق باسقان ايگىلى كۇيشى، اسىلدىڭ سىنىعى كالەك قۇماقاي ۇلى شىعىس قازاقستان وبلىسى ۇلان اۋدانىنىڭ باياش وتەپوۆ اۋلىندا، ۇرپاقتارىنىڭ قولىندا تۇرىپ جاتىر.
كالەك قۇماقاي ۇلى تەاترداعى ارتىستىك قىزمەتىمەن قوسا، ولگي قالاسىنداعى سىبىزعى ۇيرەنەم دەۋشى تالاپكەر وقۋشىلار ءۇشىن سىبىزعى ۇيىرمەسىن تەگىن اشىپ، كوپتەگەن شاكىرتتەر تاربيەلەگەن ۇستاز. سولاردىڭ ءبىرى - ءوزىنىڭ اعاسى مۇسانىڭ كەنجەسى تىلەپبەرگەن.
تىلەپبەرگەن - قازىرگى كۇنى بايان-ولگي ايماقتىق مۋزىكالدى- دراما تەاترىندا سىبىزعىشى بولىپ قىزمەت اتقارادى. سىبىزعى ونەرى مولىنان قونعان ساسان اۋلەتىنىڭ كالەك قۇماقاي ۇلى، تويعانباي ءسالي ۇلى، باقتىباي ءسالي ۇلى، ءشىلاي كۇنسان ۇلى، ءمىنات مۇسا ۇلى قاتارلى اعا بۋىن سىبىزعىشىلاردىڭ جولىن تابيعات مۇسا ۇلى، تىلەپبەرگەن مۇسا ۇلى، قاراپا تويعانباي ۇلى، ۋاتقان ءمىنات ۇلى، ەرلان ءمىنات ۇلى، بەرىكبولات تابيعات ۇلى، ناۋرىزبەك تابيعات ۇلى، مۇراتبەك ايتۋعان ۇلى، ەسكەندىر ايتۋعان ۇلى، باۋىرجان مۇحامەتباي ۇلى قاتارلى كەيىنگى بۋىن لايىقتى جالعاستىرۋدا.
اۆتور: التىنبەك قۇمىرزاق ۇلى
e-history.kz
