دۋلات يسابەكوۆ: قازىر ايەلىمەن سويلەسپەيتىن زامانعا تاپ كەلدىك

اتالمىش شارادا اۋستراليا، تۇركيا، گرۋزيا سىندى مەملەكەتتەن كەلگەن تەاترلارمەن قاتار ەلىمىزدىڭ ءۇش تەاترى جازۋشىنىڭ مەرويتويىنا بايلانىستى پەسالارىن ساحنالادى. كەش سوڭىندا جازۋشىنىڭ ءوزى كەلگەندەرگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ ۇزاق سويلەدى. جانە قازاق ادەبيەتىنە ءھام قوعامىنا قاتىستى كەيبىر ويلارىن جەتكىزدى.

قازاق ادەبيەتىنە ناسيحات جەتىسپەيدى

بۇگىنگى نارىق زامانىندا قازاق ادەبيەتىن ناسيحاتتاۋ جەتىسپەيدى، شەتەلدە ءبىزدى ەشكىم تانىمايدى

كەشە ءبىر جۋرناليست سۇراق قويدى: «وسى شەتەلدەگى پەسالارىڭىز ساحنالانعان تەاترلاردى الماتىعا الىپ كەلۋدەگى ماقساتىڭىز قانداي؟» دەپ. ءارى قيىن ءارى وڭاي سۇراق. وڭاي بولاتىنى جازعان شىعارمىن، سوسىن ولار قويعان شىعار. اكەلگەندە تۇرعان نە بار ەكەن؟!

قيىندىعى - ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك! مەن شەتەلگە كوپ شىعاتىن ادامداردىڭ ءبىرىمىن. سوندا كوپ ەل ءبىزدى بىلمەيدى. مىناۋ تۇرعان وڭتۇستىك كورەياعا بارعان كەزىمدە كەيبىر بيزنەسمەن نە ساياساتكەرلەر بولماسا ىرگەمىزدە تۇرىپ قاراپايىم حالىق قازاقستاندى بىلمەيدى. پەتەربۋرگتا العاش پەسام ساحنالانعاندا: «ايتىڭىزشى، قازاق دراماتۋرگياسى شىنىمەن دە پەتەربۋرگ ساحناسىندا قويىلاتىنداي دارەجەگە جەتىپ قالدى ما؟» دەگەن ادام ارىنا تيەتىن سۇراق قويىلدى. وعان مەن ەمەس تەاتر رەجيسسەرى قاتتى جاۋاپ بەردى.

شەتەلدە بىزدە ادەبيەت، دراماتۋرگيا بار ەكەنىنە كۇدىكپەن قارايدى. مىسالى، شۆەتسيادان الدىڭعى جىلى كىتابىم شىقتى عوي. سامۋەلسون اۋداردى، نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. بىرنەشە كىتابىم تاعى دا اعىلشىن تىلىنەن شىعىپ جاتىر. ونىڭ ءبارىن ايتا بەرسەم يسابەكوۆ ماقتانىپ جاتىر دەرسىزدەر. ءبىراق، فاكتى سونداي. ەندى سولاردىڭ ءبارىن كورسەتۋ كەرەك قوي. بىزدە ءبىر توعىشار قاعيدا بار. «جاقسى نارسە بولسا وزدەرى كەلىپ الىپ كەتەدى» دەگەن. ول ەسىك الدىندا بايلاۋلى تۇرعان ءسۇتتى سيىر ەمەس نەمەسە سەمىز جىلقى ەمەس سوعىمعا سوياتىن. مەكسيكا نە كولۋمبيادان قانداي جاقسى شىعارما بار ەكەن دەپ ارنايى ادام كەلمەيدى. ولارعا اپارۋ كەرەك. جاپون ادەبيەتى سياقتى جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. ولار كىتاپتارىن تەگىن ۇسىنادى. وقىڭدار، كورىڭدەر، سۇلتانماحمۇت ايتقانداي: «بىزدە مىناداي بار، مىناداي بار» دەيدى.

ادام قازىر وزىمەن-ءوزى بولىپ كەتتى

قازىر سونداي زامان، ادەبيەتپەن تىنىستايتىن زامان ەمەس. ادامنىڭ قىزىعۋشىلىعى باسقا... ينتەرنەت... ادام وزىمەن ءوزى بولىپ كەتتى. كەيدە وسى وتباسىندا وتىرعاندا ءارقايسىسىنىڭ قولىندا ءبىر-ءبىر تەلەفون كورەمىن. تاماق ءىشىپ وتىرىپ، ەشقايسىسى ءبىر-بىرىمەن سويلەسپەيدى. ءبىز ايەلىمىزبەن سىرلاسىپ، انانى-مىنانى ايتۋشى ەدىك قوي. قىزىق وقيعالار تۋرالى سويلەسۋشى ەدىك. بۇلار ءبىر-بىرىمەن سويلەسپەيدى دە! مىنە، وسىنداي زامانعا تاپ كەلىپ وتىرمىز.

مەنىڭ زامانداستارىم قايدا؟!..

ادەبيەتتى وقىتۋ كەرەك. ادەبيەت ولمەيدى. انگليانىڭ ءوزى قاعاز ادەبيەتكە قايتا ورالىپ جاتىر. سوندىقتان، ەلشىلىك، باسقا دا لاۋازىمدى ادامدار ادەبيەتىمىزدى ناسيحاتتاپ، تاراتۋى قاجەت. لوندوندا مەنىڭ پەسالار جيناعىم اعىلشىن تىلىندە شىققان كەزدە لوردتار پالاتاسىن كوردىم. ول كىتاپحانا، مەملەكەت ىشىندەگى مەملەكەت. ەڭ ارىسى سىرتىنداعى تەمەكى شەككەندە كۇلسالعىشىنا دەيىن كىتاپ مۇحاباسىندا ىستەپ قويعان. كىتاپتىڭ كۋلتى. قاراپ وتىرساڭ قازاق ادەبيەتىنەن مەن عانا ءبىرىنشى بولىپپىن. (قول سوعىلدى). راحمەت قول سوققاندارىڭىزعا، ءبىراق مەن قول سوعا الماي، مۇڭايىپ قايتتىم. اۋەزوۆ قايدا، كلاسسيكالىق شىعارمالارىمىز قايدا؟! نەگە سولار اۋدارىلىپ بەرىلمەيدى؟! بەيىمبەت، مۇسىرەپوۆ قايدا؟! زامانداستارىم قايدا؟! قىرعىزدا ءبارى بار، تۇرىكمەندە ءبارى بار. ال، بىزدە جوق. ءبىز ءوزىمىزدى ناسيحاتتاي المايتىن ەل ەكەنبىز. وزدەرى كەرەك بولسا الىپ كەتەدى دەپ بەيعام جاتا بەرەدى ەكەنبىز. قازىر زامان ونداي ەمەس. ويتە بەرسەك ۇيىقتاپ جۇرتتا قالاسىڭ. «كورىڭدەر، باعا بەرىڭدەر» دەپ اپارۋ كەرەك.

قازىر 700-800 بەتتىك شىعارمالار وقىلمايدى

ءبىزدىڭ كەيبىر جازۋشىلارىمىز 200-300 دانامەن اعىلشىن تىلىندە كىتابىن شىعارادى ەكەن. ونىڭ نە قاجەتى بار؟ بالا-شاعاسىنا اعىلشىن تىلىندە كىتابىم شىقتى دەپ كورسەتۋ ءۇشىن بە؟ ول كىمگە كەرەك؟ ول ارى قاراي كىتاپحانالارعا بارماسا، وقىرماندارعا جەتپەسە، ول تۋرالى پىكىر ايتىلماسا، ماقالالار شىقپاسا. امازوندا كىتابىم 29 دوللاردان ساتىلدى. وتكەندە قاراسام، «كىتاپ ساتىلىپ كەتتى» دەپ جازىپ قويىپتى. دەمەك، ادامدار الادى ەكەن. وقيدى ەكەن. تەك سونى ۇسىنا ءبىلۋ كەرەك. وسىندا باسشى جىگىتتەر وتىر. شىعارمالاردى ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. قازىر باياعىداي 700-800 بەتتىك كىتاپتى وقىمايدى. ول زامان ءوتىپ كەتتى. اننا كارەنينانى 24 بەتپەن وقيدى، «سوعىس پەن بەيبىتشىلىكتى» 30-40 بەتپەن وقىپ جاتىر.

massaget.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى