استانادا اباي مۇراسىن ۇلىقتاعان ەكى عىلىمي ەڭبەك تانىستىرىلدى
شارانى، قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق- تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەۋرازيا عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسى جانە ل. ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «اباي اكادەمياسى» عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىپ وتىر.
ءىس- شاراعا بەلگىلى ادەبيەتتانۋشىلار مەن عالىمدار، شەتەلدىك ديپلوماتيا وكىلدەرى، جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي مەكەمەلەردىڭ باسشىلارى، ب ا ق وكىلدەرى قاتىستى.
اعىلشىن تىلىندە تۇركيانىڭ استاناسى انكارادا جارىق كورگەن «The Wisdom of the Great Steppe - Abai Kunanbaiuly» ۇجىمدىق مونوگرافياسى - شەتەلدىك قاۋىمعا قازاقتىڭ باس اقىنى اباي مەن ونىڭ مۇراسىن جان- جاقتى تانىتۋدى ماقسات ەتكەن ءوز جانرىنداعى بالاماسىز عىلىمي باسىلىم. كىتاپتا وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمداردىڭ ۇلى ويشىل اقىننىڭ زامانى، تۋىپ- وسكەن ورتاسى مەن ءومىرى، ۇلت زيالىلارىنا ىقپالى، ادەبي مۇراسى مەن مەكتەبى، شىعارمالارىنىڭ قولجازباسى مەن تىلدىك ەرەكشەلىكتەرى، ءدىني كوزقاراسى مەن تاريحي دۇنيەتانىمى، فيلوسوفياسى مەن دانىشپاندىعى، ابايتانۋ سالاسىنداعى وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەر جان- جاقتى قامتىلىپتى.
«اباي - قازاقستاننىڭ عانا ەمەس ءتۇبى ءبىر تۇركى دۇنيەسىنىڭ، ءتىپتى بۇكىل الەمنىڭ ورتاق رۋحاني تۇلعالارىنىڭ ءبىرى. سەبەبى، ابايدىڭ ءىلىمى، ابايدىڭ شىعارماشىلىعى - جالپى تۇرىك حالقىنا ورتاق رۋحاني، ادەبي، مادەني قۇندىلىقتاردىڭ ءداستۇرلى جالعاسى. سوندىقتان، مەيلى تۇركيادا بولسىن، باسقا دا تۇركى مەملەكەتتىندە وتكەن اباي تانۋعا بايلانىستى ءىس- شارالارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەمىز. ويتكەنى ءبىز ابايدى تانۋ ارقىلى باۋىرلاس ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى ودان ءارى ارتتىرا تۇسەمىز»، - دەيدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تۇركيانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ۋفۋك ەكىدجى.
ەكى تومدىق «اباي قۇنانباي ۇلى: سيپاتتامالى بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشى» - 1889 -جىلى باسپا سوزدە اباي تۋرالى شىققان العاشقى ماقالادان باستاپ، 175 -جىلدىق مەرەيتويى وتكەن 2020 -جىلعا دەيىنگى بارلىق جاريالانىمداردى مۇمكىندىگىنشە تولىق قامتىعان عىلىمي باسىلىم. اتالمىش بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشكە اباي شىعارمالارى مەن ابايتانۋ سالاسىنداعى كىتاپتار، مونوگرافيالار، وقۋلىقتار مەن وقۋ- ادىستەمەلىك قۇرالدار، بيبليوگرافيالىق ماتەريالدار، ديسسەرتاتسيالار (كانديداتتىق، دوكتورلىق جانە PhD) ، گازەت پەن جۋرنال ماقالالارى، تاعى دا باسقا جاريالانىمداردى قامتىعان ۇزىن سانى 12 مىڭنان استام دەرەك ەنگىزىلگەن.
ءبىرىنشى تومدا قازاق جانە شەت تىلدەرىندەگى اباي شىعارمالارى مەن ابايتانۋ بويىنشا 1069 باسىلىمعا عىلىمي سيپاتتاما جازىلعان. سونىڭ ىشىندە، ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى، ونەر تۇرلەرىندەگى كوركەمدىك بەينەسى، ابايتانۋ سالاسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا، زەرتتەلۋ دەڭگەيىنە قاتىستى ءتۇرلى سالادا قورعالعان 105 كانديداتتىق، دوكتورلىق جانە PhD ديسسەرتاتسيانىڭ سيپاتتاماسى بەرىلەدى. ەكىنشى تومعا وتاندىق جانە شەتەل گازەت- جۋرنالدارى مەن عىلىمي كونفەرەنتسيا ماتەريالدارىندا اباي جانە ابايتانۋعا قاتىستى ءتۇرلى تاقىرىپتاردا جارىق كورگەن 10,5 مىڭنان استام ماقالانىڭ، اكادەميك- جازۋشى م. اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومان- ەپوپەياسىنىڭ بارلىق تىلدەگى باسىلىمدارىنىڭ تولىق ءتىزىمى كىرگەن.
اۆتور
ريزابەك نۇسىپبەك ۇلى
