قادىر مىرزا ءالي. ءبىر تيىندىقتار

استانا. قازاقپارات - قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، اقىن قادىر مىرزا ءاليدىڭ «ءعيبراتناما» جيناعىنا 160 عيبراتتى شاعىن اڭگىمە ەنگەن. كولەمى شاعىن عانا، ءتىپتى 5-6 سويلەمنەن اسپايتىن اڭگىمەلەر بىرنەشە كىتاپتىق اڭگىمەلەرمەن پاراپار.

قادىر مىرزا ءالي. ءبىر تيىندىقتار

بۇگىن سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزعا قالامگەردىڭ «ءبىر تيىندىقتار»، « ءۇشبۇرىش پەن ءتورتبۇرىش»، «ديريجەردىڭ تاياقشاسى» جانە «كوزقاراس» سەكىلدى اڭگىمەلەرىن ۇسىنامىز.

ءبىر تيىندىقتار

قاي كۇنى ەكەنى ەستە جوق. ايتەۋىر كەزەكتى مەرەكە- مەيرامداردىڭ بىرىندە وڭشەڭ ءبىر تيىندىقتار باس قوسىپ، ىشىندەگى كوبىرەك جاساپ، كوبىرەك كورگەن كونە تيىن اتا- بابا تاريحىن قىسقاشا شولىپ ءوتتى. اڭگىمەنىڭ اياعى، ارينە، توي- تاماشاعا اينالدى.

- بۇكىل اقشا اتاۋلىنىڭ باستاۋى - بىزدەر، ءبىر تيىندىقتار بولامىز! - دەدى قىزىپ العان بايانداماشى. - ءبىز تۇتاسپىز. ءبىزدى ۇساقتاۋ مۇمكىن ەمەس! ال بىزدەر، وزدەرىمىز، ەلۋ سومدىق پا - ءبارىبىر! - كەز كەلگەن ۇلكەن اقشانى مايدالاپ بەرە الامىز! كەرەك بولسا، ۇساقتاعان ۇستىنە ۇساقتاپ، توز- توز عىپ جىبەرەمىز! ەگەر ءبىر تيىنى جەتپەسە، ول ەندى مىڭ سوم ەمەس، - توعىز ءجۇز توقسان توعىز سوم توقسان توعىز تيىن عانا! وينا ءبىر تيىنمەن! - وسىنى ايتتى دا بايانداماشى كوكىرەك اتىپ، ستولدىڭ استىنا سىلدىر ەتىپ قۇلاپ ءتۇستى. ونى بارىپ كوتەرگەن ەشكىم جوق. ويتكەنى ول ءبىر تيىن بولسا، باسقالارى دا ءبىر تيىن! ولار دا تىلدەرى كۇرمەلىپ، قۇلاپ تۇسكەلى ارەڭ وتىرعاندار. وسىنىڭ بارىنە كەزدەيسوق كۋا بولعان ون تيىندىق ستولدىڭ ۇستىنەن سىرعىپ ءتۇسىپ، ۇيالعاننان ەدەننىڭ قۋىسىنا كىرىپ كەتتى.. .

ءۇشبۇرىش پەن ءتورتبۇرىش

ءۇشبۇرىش پەن ءتورتبۇرىش تاجىكەلەسىپ قالدى.

- تەككە تالاسىپ قايتەسىڭ! ءبارىبىر سەنەن مەنىڭ ءبىر بۇرىشىم ارتىق! - دەدى ءتورتبۇرىش.

- ودان نە پايدا؟ - دەدى ءۇشبۇرىش. - كەرىسىنشە، بۇرىشىڭ نەعۇرلىم كوپ بولسا، سوعۇرلىم وزىڭە قيىن بولادى.

- مىنە بۇل تاۋىپ ايتىلعان ءسوز! - دەدى دومالانعان جۇمىر شار. - ماعان جۇرت قاي جاعىمنان كەلەردى بىلمەيدى. مىسالى.. . «سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى» بولام دەپ ارمانداۋدىڭ زامانى باياعىدا وتكەن. مەنىڭشە قىرلىلار ەمەس، قىرسىزدار باقىتتى بۇگىندە!

- كرۋگلىي دۋراك! - دەدى ىزا بولعان ءتورتبۇرىش، قالاي ورىسشا سويلەپ كەتكەنىن ءوزى دە بايقاماي.

ديريجەردىڭ تاياقشاسى

ۇلت اسپاپتار وركەسترى. ونىڭ قۇرامىندا نە جوق! قوبىز، دومبىرا، سىبىزعى، شاڭقوبىز، سازسىرناي، جەتىگەن,.. قۇدايعا شۇكىر، جەتىپ جاتىر! ۇجىمنىڭ اتى ۇجىم. قايتكەندە دە ونى بىرەۋ باسقارۋعا ءتيىس. كىم؟ قوبىز با؟ الدە جەتىگەن بە؟ اقىل تارازىسىنا سالىپ كورسە، ءبارى دە لايىق. ءبارىنىڭ دە ءجونى، ءبارىنىڭ دە مۇمكىندىگى بار. ءبىراق جابىق جاسىرىن داۋىسقا جىبەرگەندە ەشقايسىسى وق بويى وزىپ شىعىپ، بارىنشا كوپ داۋىس الا المادى.

«تۇياقتى تۇياق جىبەرمەيدى» دەگەندەي، ءوزارا دەڭگەيلەس تۇسەدى. تىزەگە باسىپ، كۇش كورسەتۋگە تاعى بولمايدى. قوبىزدى قويساڭ - دومبىرا، دومبىرانى قويساڭ - سىبىزعى،.. ايتەۋىر بىرەۋى رەنجيدى.

امال جوق... بۇكىل ۇلتتىق وركەستردى باسقارۋ ديريجەردىڭ تاياقشاسىنا تاپسىرىلدى. تاياقشا بىردەن مىنەز كورسەتتى. بۇگىندە ول قازاق ءان- كۇيىنە ابدەن ەڭبەگى سىڭگەن كونە اسپاپتاردى ءبىر شىبىقپەن ايدايدى.

كوزقاراس

ورماندى كورگەندە: - مىناۋ مەنىڭ بۇكىل عۇمىرىما جەتەتىن جۇمىس قوي! - دەدى بالتا.

- مەن مۇنى ءبىر جىلدا- اق جايراتىپ سالام! - دەدى ەلەكتر اراسى.

- ال مەن ءۇشىن بىرەر كۇندىك قانا شارۋا! - دەدى ءورت.


оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى