استانا تورىندە جامبىلعا ارنالعان جىر مەن كۇي جارمەڭكەسى ۇيىمداستىرىلدى - فوتو
جىر مەن كۇي جارمەڭكەسى جىر الىبىنىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويۋ راسىمىنەن باستالادى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
بۇل ءىس-شارا قازاق ۇلتىنىڭ ءتول ونەرلەرى - جىر مەن كۇيدى دارىپتەپ، بابالاردىڭ ۇشان- تەڭىز مۇراسىن قايتا جاڭعىرتىپ، ۇرپاقتان ۇرپاققا تاراتىپ جانە ولاردى جاستار اراسىندا ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلدى.
«جامبىلعا جاڭا كوزقاراس» تاقىرىبى بويىنشا تانىمال قالامگەر، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، اكادەميك ءۋاليحان قاليجان بايانداما جاسادى.
«ۇلى ابايسىز، ۇلى جامبىلسىز ءبىز قالاي «جاڭا قازاقستاننىڭ» ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ۇلىقتايمىز؟! «جاڭا قازاقستان» ۇرپاقتارى - بابالار مۇراسىنا ءزارۋ. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم- جومارت توقايەۆ قوعامعا جاڭا فورماتتى تۇسىنىك الىپ كەلدى. «جاڭا قازاقستاندى» حاكىم ابايسىز، جامبىل جىراۋسىز قۇرۋعا بولا ما؟ بولمايدى»، - دەدى ۋ. قاليجان.
ول وسىدان ەكى جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسىنا ۇسىنىس- حات جولداعانىن، وندا: «كوممۋنيستىك جۇيە، ونىڭ يدەولوگتارى جامبىلدى پارتيانىڭ ۇرانىنا اينالدىرىپ جىبەردى. تەك پارتيالىق ماقسات تۇرعىسىنان باعالادى. التىن قىلىش قىنابىندا جاتپايدى. جامبىلدى تانۋ ءۇشىن جاڭا كوزقاراس، جاڭا تانىم كەرەك» دەپ جازعانىن اتاپ ءوتتى.
«حالىق پىكىرىنە نازار اۋدارعان پرەزيدەنت ق. توقايەۆ ءوز جارلىعىمەن مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىپ، عاسىر گومەرىنىڭ 175 جىلدىق تويىن رەسپۋبليكادا جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسىلاي جامبىل ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا جاڭا كوزقاراس قالىپتاستىرىپ بەرگەنىن، ۇلكەن قۋانىشپەن جەتكىزگىم كەلەدى»، - دەدى ۋ. قاليجان ۇلى.
تۇشىمدى ويلارىن العا تارتقان بايانداماشى ءسوزىنىڭ سوڭىن: «جامبىل بابانىڭ ءان- جىرى، كۇيلەرى مەن ايتىستارى، داستاندارى قازاعىمەن بىرگە جاسايتىن ۇلتتىق قۇندىلىققا اينالىپ كەتتى. ەندى تاريح دوڭعالاعى كەرى كەتپەيدى، ەگەمەن، تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق برەندى رەتىندە جامبىل بابا ەسىمى جاساي بەرەدى، جاساي بەرەدى. بۇگىنگى ۇرپاق ابىز جامبىلعا كوممۋنيستىك يدەولوگيا تۇرعىسىنان ەمەس، تاۋەلسىزدىك يدەياسى تۇرعىسىنان قاراي باستادى. جامبىلعا جاڭا كوزقاراس باستالدى»، - دەپ قورىتىندىلادى.
«كۇي اناسى» رەسپۋبليكالىق قورىنىڭ جەتەكشىسى تولەگەن قۋانىشەۆ ءوز سوزىندە اتالعان ءىس- شارا ونەرلى جاستاردىڭ تالابىن شىڭداۋعا، باعىن اشۋعا باعىتتالعانىن جەتكىزدى. ودان ءارى: «كۇي اناسى» قورى باستى ماقساتىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇلتىمىزدىڭ ءتول اسپابى - دومبىرانى، كۇيلەردى، كۇيشىلەر مەن كومپوزيتورلاردى، سونىمەن قاتار ءداستۇرلى ولەڭ مەن جىرلاردى دارىپتەپ ناسيحاتتاۋدى قولعا الۋدا. وسى كۇنگە دەيىن ارنايى جانە قولجەتىمدى شەبەرلەرگە 187 دومبىرانى جاساتىپ، ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى نىسانداعى ونەر مەكتەپتەرىنە تەگىن تاراتتىق»، - دەدى.
حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى قۇرمان بايتاس جامبىلدىڭ «توگەيىن جىردى حالقىما» دەگەن تولعاۋىن شىرقادى.
كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ جامبىل بابامىزدىڭ 100 جىلدىعىنا ارناپ جازعان «اتا تولعاۋى» اتتى كۇيىن ق ر مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى باتىرلان ابەنوۆ ورىندادى. ال ءتۇرلى بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى باۋىرجان جولدىبەكوۆ كومپوزيتور تولەگەن مومبەكوۆتىڭ «جامبىلعا ارناۋ» اتتى كۇيىن شەرتتى. كومپوزيتور كەنتاۋ نازاربەك ءوزىنىڭ «مەن قازاقپىن» اتتى تولعاۋىن وقىپ بەردى.
وسى شارا بارىسىندا استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم سالاسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى ءۇمىت ءسادۋاقاسوۆا ءوزىنىڭ ءسادۋاقاسوۆ ءنۇرالى ەسىمدى نەمەرەسىنە دومبىرا سىيلادى. ونەرلى جاسقا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، پروفەسسور، كۇيشى- ۇستاز ورىنباي دۇيسەن باتا بەردى. ودان كەيىن و. دۇيسەن جامبىلدىڭ شاكىرتى كەنەن ازىربايەۆتىڭ «قۇلاق كۇيىن» ورىنداپ، قوشەمەتكە بولەندى.
سونىمەن قاتار «كۇي اناسى» قورى اتىنان ەلوردالىق «نۇرجۇلدىز» ۇلتتىق مۋزىكالىق ستۋدياسىنىڭ جەتەكشىسى ايىم مۇحتار قىزى مەن ستۋديا وقۋشىلارى توميريس دوسجانوۆا جانە اقديار اكشورينگە 5 دومبىرا سىيعا تارتىلدى.
«جىر مەن كۇي جارمەڭكەسىندە» جامبىل جابايەۆتىڭ ولەڭدەرى وقىلدى. اتاپ ايتقاندا، اقان قۇرمانوۆ اتىنداعى № 17-مەكتەپ- گيمنازياسىنىڭ وقۋشىلارى بەكاسىل ورازىمبەت، اليار ناۆرۋزوۆ، الينا احمەتوۆا، ارلان قايىربەكوۆ جىر الىبىنىڭ ولەڭدەرىن قازاق، ورىس، اعىلشىن جانە فرانسۋز تىلىندە مانەرلەپ وقىپ بەردى.
ءداستۇر بويىنشا جامبىل جابايەۆتىڭ جىرلارىن جانە باسقا كۇيشىلەردىڭ كۇيلەرىن تارتۋ سايىسى وتكىزىلدى. تورەشىلەر القاسىنىڭ شەشىمى بويىنشا جەڭىمپاز بەن جۇلدەگەرلەرگە سىي- سياپات تابىس ەتىلدى.
«كۇي اناسى» رەسپۋبليكالىق قورى مۇرىندىق بولعان وسى مادەني شارانىڭ وتۋىنە استانا قالاسى بايقوڭىر اۋدانىنىڭ اكىمدىگى، استانا قالالىق قوعامدىق كەڭەسى جانە قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى اتسالىستى.
اۆتور
عايساعالي سەيتاق
