كليمات جىلىپ بارادى

جەر شارىنىڭ ۇستىنەن جانە عارىشتان باقىلايتىن ناسا سوڭعى سەگىز جىل بويى تەمپەراتۋرانىڭ وسكەنىن تىركەگەن. بۇل تۋرالى ۆاشينگتونداعى حالىقارالىق باسپا ءسوز ورتالىعىندا ناسا- نىڭ كليمات بويىنشا عىلىمي قىزمەتكەرى مالىمدەدى.

سونىمەن كۇن رايى جىلى بولسا قۋاناتىن ادامزات بالاسىنا تاعى قانداي قاۋىپ ءتونىپ تۇر؟

نۇربەك بەكەن، ءتىلشى:

- ناسا- نىڭ كليماتتاعى وزگەرەستەردى باقىلايتىن قىزمەتى جەر شارىندا سەگىز جىل قاتارىنان تەمپەراتۋرا كوتەرىلگەنىن، ال 2021 ەڭ ىستىق جىل بولعانىن ايتادى. ا ق ش عارىش اگەنتتىگىنىڭ جەردى جان- جاقتى، ۇزدىكسىز زەرتتەيتىن جيىرمادان استام سپۋتنيگى بار. وسىمدىكتەر الەمىنىڭ وزگەرۋى، جاۋىن- شاشىننىڭ جيىلىگى، مۇزداقتاردىڭ ەرۋى سياقتى كوپتەگەن قۇبىلىستاردى قالت جىبەرمەي، زەردەلەپ وتىرادى. Landsat دەپ اتالاتىن جەر سەرىگىنىڭ 50 جىلدان بەرى جىبەرگەن مالىمەتى بويىنشا جەر بەتىنىڭ قانشالىقتى وزگەرگەنىن سالىستىرىپ كورۋگە بولادى.

1972 -جىلدان بەرى قالالار كوبەيىپ، كەرىسىنشە ورماندار سيرەپ بارادى. بۇل ارينە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە اكەپ سوعادى. ناسا وسىنداي مالىمەتتەردى جۇرتشىلىققا اشىق تاراتىپ، عالىمدارعا بەرەدى. ويتكەنى جەر انانى قالاي ساقتايمىز دەگەن اۋقىمدى ماسەلەگە ادامزات بالاسى جاۋاپتى. سونىمەن قاتار كۇن رايىنىڭ وزگەرۋىنەن بولاتىن تابيعي اپاتتاردى دا بولجاپ، الدىن- الا حابارلاپ وتىرادى ەكەن. مىسالى، اپتاپ ىستىقتان شىعاتىن ءورت وشاعىن باقىلاپ، جەرگىلىكتى قۇتقارۋ قىزمەتىمەن بىرلەسە ارەكەت ەتۋگە تىرىسادى.

كەترين كەلۆين، ناسا كليمات بويىنشا اعا كەڭەسشى:

- ءبىز حالىقارالىق عارىش اگەنتتىكتەرىمەن سەرىكتەستىك ورناتقان ەلدەرمەن جەر بەتىندە ءدال قازىر نە بولىپ جاتقانى تۋرالى مالىمەتتەرمەن الماسا الامىز. ماسەلەن، ورمان ءورتى قايدان شىقتى، قاي جاققا قاراي ءورشىپ بارادى، اۋقىمى قانداي بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورەمىز.

تابيعي اپاتتان اۋاعا تاراعان ءتۇتىننىڭ مولشەرى قانداي، اتموسفەرانىڭ لاستانۋى سياقتى دەرەكتەردى بارىنشا دەر كەزىندە بەرۋگە تىرىسامىز. جەردەگى كليمات، مۇحيتتار مەن تەڭىزدەردىڭ وزگەرۋى، سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى سياقتى زەرتتەۋلەردەن بولەك، ناسا عارىشتان تونەتىن ءتۇرلى قاۋىپ- قاتەردىڭ دە الدىن الادى. مىسالى، DART ميسسياسى، ۇلكەن استەرويدتاردىڭ باعىتىن وزگەرتۋگە تىرىسادى. وتكەن جىلى كۇزدە ۇشىرىلعان عارىش اپاراتى قىركۇيەكتىڭ 26-سى كۇنى استەرويدكە سوعىلادى.

جاقىنداپ قالعان استەرويد جەرگە ەشقانداي قاۋىپ توندىرمەيدى، ءبىراق قانشالىقتى پلانەتانى قورعاي الادى، باعىتىن وزگەرتە مە دەگەن ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىلەدى. ناسا قىزمەتكەرلەرى وسى ءساتتى اسىعا كۇتىپ جۇرگەندەرىن ايتتى. اۆتورى: نۇربەك بەكەن

www.24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى