مۇلدە سۋ ىشپەيتىن جاراتىلىستى بىلەسىز بە؟
عالىمدار بۇل جاڭالىقتى ءوز كەزەگىندە قۇراننىڭ: «بارلىق نارسەنى سۋدان جاراتتىق»، دەگەن اياتىنا عىلىمي تۇرعىدا قارسى كەلەتىندىگىن العا تارتقان. وسى جاڭالىق اياسىندا عالىمدار كەنگۋرۋ تىشقانى تۋرالى كوپ ءبىلۋ ءۇشىن ونى زەرتتەپ شولدەن الىپ جاسىل تابيعاتى بار مەكەنگە قويادى. بۇعان قوسا وعان سۋ بەرەدى. ناتيجەسىندە الگى كەنگۋرۋ تىشقانى ءولىپ قالعان.
ناتيجەسىندە اتالمىش عالىمدار قۇراننىڭ جوعارىداعى اياتى قاتە، دەگەن تۇجىرىم جاساعان. ەگەر دە ءبىز بەرىلگەن اياتقا زەر سالار بولساق وندا بارلىق جاراتىلىس يەسى سۋدان جاراتىلعان ءارى ولار سۋعا تاۋەلدى ەكەنىن كورەمىز. وسى تۇرعىدا قۇراننىڭ اياتىنا قانداي دا ءبىر تۇجىرىم جاساماي تۇرىپ الدىمەن وندا ەسكەرىلگەن اياتتاردى عىلىمي تۇرعىدا ءجىتى زەرتتەپ الۋ كەرەك.
ەندى تاقىرىپقا ارقاۋ بولعان كەنگۋرۋ تىشقاننىڭ تابيعي جاراتىلىسىنا توقتالايىق. بۇل تىشقان ءشولدى دالادا كوزدەن تاسا جەردە ءومىر سۇرەدى. راسىندا ول مۇلدە سۋ ىشپەيدى ءبىراق، بۇل ونىڭ سۋعا تاۋەلسىز ەكەنىن كورسەتپەيدى. ەگەر ولاي دەسەك جوعارىداعى اياتقا قارسى كەلىپ قالۋىمىز مۇمكىن. سەبەبى، اياتتىڭ مازمۇنى بارلىق جاراتىلىس اتاۋلى سۋعا تاۋەلدى ەكەنىن مەڭزەپ تۇر.
كەنگۋرۋ تىشقانى ءومىر بويى قۋراعان ارپا داندەرمەن، شوپتەرمەن قورەكتەنەدى. تالداۋ ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا 100 گرام ارپا دانىندە 54 گرام سۇيىقتىق بولادى ەكەن. ال، كەنگۋرۋ تىشقاننىڭ ىشكى اسقازان قۇرىلىسى ەندوگەندى. ياعني، ول ەگەر 100 گرام ارپا ءدانىن جەيتىن بولسا وندا ونىڭ اسقازانى سول ارپادان 54 گرام سۇيىقتىقتى ءسۇزىپ الادى ەكەن. وسىلايشا كەنگۋرۋ تىشقانى ارنايى سۋ ىشپەسە دە ونىڭ ىشكى قۇرىلىسىندا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ارنايى سۇيىقتىق ساقتالادى ەكەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ونىڭ كىشكەنتاي عانا دەنەسىنە جەتكىلىكتى بولادى. سوندىقتان كەنگۋرۋ تىشقانى ەشقاشان سۋ ىزدەپ ىشپەسە دە ول سۋدى ءوز ازىعىنىڭ قۇرامىنان الىپ وتىرادى ەكەن.
جالعاس اسحات ۇلى،
ءدىنتانۋشى
