تۇردىبەك مايدان: «التىن ادام» - باي ادام ەمەس

ايتا كەتەيىك، تۇردىبەك مايداننىڭ «مۇزبالاق» كارتيناسى دۇنيەءجۇزى كورەرمەندەرىنىڭ جۇرەگىن جاۋلاعان. رەجيسسەر قازاقپارات تىلشىسىنە بالالارعا ارنالعان تانىمدىق فەنتەزي جانرىنداعى «التىن ادام» فيلمى تۋرالى ايتىپ بەردى.

- «التىن ادام» تۋرالى انيماتسيالىق فيلم ءتۇسىرۋ ويىڭىزعا قايدان كەلدى؟

- «التىن ادام» - ءبىزدىڭ تاريحىمىزداعى ەڭ قۇندى جادىگەردىڭ ءبىرى. بىرىنشىدەن، ونى وسكەلەڭ ۇراپاققا ناسيحاتتاۋ قاجەت. ەكىنشىدەن، بالالاردا «التىن ادام» بەينەسى قانداي؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى. فيلم ارقىلى بالالارعا ونىڭ سىرتى جىلتىراعان، التىنمەن اپتاپ، كۇمىسپەن كۇپتەلگەن «باي» ادام ەمەس ەكەنىن جەتكىزگىمىز كەلەدى. بۇل جەردەگى باستى ماقسات - «التىن ادامنىڭ» جانىن، رۋحانياتىن التىن ەتىپ كورسەتۋ. وسى تۇستا وعان ءتان ءتورت قاسيەت بار: ەرلىك، ادىلەت، پاراسات جانە ىزگىلىك. اتالعان قاسيەتتەر ادامنىڭ بويىندا توعىسقان كەزدە ادىلەتىنەن تايماعان، ءاردايىم ەرلىك جاساي بىلەتىن، جۇرەگىندە ىزگىلىگى بار پاراساتتى ادام بەينەسى پايدا بولادى. ول - التىن ساۋىتتى كيۋگە، ەل بيلەۋگە لايىق ادام. ءار قازاقتىڭ، ءار ساقتىڭ بالاسى سول التىن ساۋىتقا لايىق بولىپ وسۋگە تىرىسسىن، بوي تۇزەسىن دەگەن ماقساتپەن فيلمنىڭ سيۋجەتىن، وقيعانى سولاي وربىتتىك.

- كەيىپكەرلەردى بالالار تاڭداعانى راس پا؟

- ءيا، ءبىز بالالارعا كەيىپكەرلەردىڭ كورسەتىلىمىن جاسادىق. «كىشكەنتاي كورەرمەندەر قانداي كەيىپكەر كورگىسى كەلەدى؟» دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن ىزدەدىك. بالالار داۋىس بەردى. ءبىزدىڭ كوزقاراسىمىز بەن بالالاردىڭ تاڭداۋى ءبىر جەردە توعىستى. فيلمدە سيۋجەت بويىنشا تاقىرىپ بىردەن اشىلا قويمايدى. بىرتىندەپ، قىزىقتى وقيعالار مەن كەدەرگىلەر ارقىلى باياندالادى. مىسالى، باس كەيىپكەر اڭقىل، ول - التىن ادام. كەيىپكەردىڭ اتاۋى تاريحي نەگىزدەرگە سۇيەنىپ، ويدان شىعارىلعان. اڭقىلدىڭ جانىندا جۇپار جانە بارىس ەسىمدى سەرىكتەرى بار. اڭقىل مەن جۇپار - ۇزاق ويلانىپ تابىلعان اتتار. ونى اۋىستىرۋعا ۇسىنىس بولعان كەزدە، كوپ ويلاندىم. ەلوردامىزداعى ورتالىق مۋزەيدە «تاس دومبىرا» دەگەن مىڭجىلدىق تاريحى بار جادىگەر تۇر. سول جەردە «جۇپار كۇي اڭقيدى» دەگەن تىركەس بار. ءبىرى جۇپار بولسا، ءبىرى اڭقيدى. ەكەۋى ءبىر ۇعىم. ءبىر- ءبىرىن تولىقتىرىپ تۇرادى.

- انيماتورلارعا توقتالىپ وتسەڭىز؟

- كوبى جاس انيماتورلار. ءبىراق، الپىستان اسقان ۇلكەن كىسىلەر دە بار. مىسالى، ءامىرجان قازيەۆ، رۇستەم جانە ارىستانبەك سەكىلدى اعالارىمىز جۇمىس ىستەپ جاتىر. ەسكى مەكتەپ پەن جاڭا تولقىن جاستارىنىڭ انيماتسياعا دەگەن كوزقاراستارى ءارتۇرلى. ءبىراق، سوعان قاراماستان ورتاق شەشىمگە كەلەمىز. فيلمدى دايىنداۋعا قىرىق شاقتى مامان تارتىلدى.

- «التىن ادام» انيماتسيالىق فيلمىنىڭ ەكىنشى رەجيسسەرى بار ما؟

- البەتتە. ول - تىلەك تولەۋعازى. بۇل تىلەك ەكەۋىمىز بىرگە جۇمىس جاساعان العاشقى فيلم ەمەس. وسىنىڭ الدىندا «مۇزبالاقتى» شىعاردىق. وعان دەيىن دە بىرىگىپ قىسقامەتراجدى فيلم دايىنداعانبىز. ءبىرىمىزدىڭ ويىمىزدى ءبىرىمىز تولىقتىرىپ وتىراتىن بولعاننان كەيىن بىرگە رەجيسسەر بولىپ جۇمىس ىستەۋگە كەلىستىك. الداعى ۋاقىتتا تاجىريبەمىز ارتىپ، ءارقايسىمىز ءوز الدىنا بولەك جوبالاردى قولعا الاتىن ۋاقىت تا كەلەر. ءبىراق، تىلەكپەن جۇمىس ىستەۋ مۇلدە قيىندىق تۋدىرمايدى. ەكەۋىمىزدىڭ كوزقاراسىمىز بەن ويلارىمىز ءبىر جەردەن شىعادى. وعان قوسا، قازاقي مەنتاليتەت، ارامىزدا سىيلاستىق پەن ءاربىر جوباعا دەگەن جاڭا كوزقاراس بار. «كەلىسىپ پىشكەن تون كەلتە بولمايدى» دەيدى عوي قازاق. سوندىقتان، كەلىسىپ ىستەگەن نارسە كەم بولمايدى. ونىڭ ناتيجەسىن «مۇزبالاق» فيلمىنەن كورىپ جاتىرمىز.

- فيلمنىڭ پرەزەنتاتسياسىن تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي جوسپارلاعان ەكەنسىزدەر، ۇلگەرەسىزدەر مە؟

- قيىن سۇراق. جىلدىڭ باسىنان باستاعاندا ۇلگەرەتىن ەدىك. قازىر تىم اسىعىس بولماق. فيلمنىڭ ساپاسىنا كوپ ءمان بەرۋ كەرەك. بارىنشا تىرىسىپ كورەمىز. ءبىراق، جىلدىڭ اياعىندا كورسەتىلىم جاسايمىز دەپ ايتا المايمىن. ول مۇمكىن ەمەس. وسى قارقىنمەن توقتاماي جۇمىس ىستەسەك، كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ءبىتىپ قالادى.

- حرونومەتراجى قانشا؟

- نەگىزى ءبىز جوبانى ۇسىنعاندا 75 مينۋت دەگەن ەدىك. كەيىن قارجىعا بايلانىستى 70 مينۋتقا قىسقاردى.

- «التىن ادام» كارتيناسى «مۇزبالاقتىڭ» جەتىستىگىن قايتالايدى دەپ ويلايسىز با؟

- «مۇزبالاقتى» جاساۋ بارىسىندا ەركىن، اسىقپاي قوزعالدىق. ەشقانداي كەدەرگى بولعان جوق. بىزگە تولىق سەنىم ارتتى. ەشقانداي شەكتەۋ بولمادى. ناتيجەسىندە جاقسى فيلم شىقتى. «التىن ادامدا»، ءسوزدىڭ شىنى كەرەك، كەدەرگى كوپ بولدى. ءتۇرلى كوزقاراستار تۋىندادى. سوعان قاراماستان، بارىمىزدى سالىپ جاتىرمىز. ونىڭ باعاسىن كورەرمەن بەرەدى. ازىرگە، ءدوپ باسىپ ەشتەڭە ايتا المايمىن.

- قازاق انيماتسيا بىرلەستىگى اشىلعالى جاتىر، سول جايىندا ايتىپ وتسەڭىز؟

- ءيا، انيماتسيالىق فيلمنىڭ اتاسى امەن قايداروۆتىڭ ارمانى بولعان قازاق انيماتسياسىنىڭ شاڭىراعى كوتەرىلەدى. بۇرىندارى شىعارماشىلىق ورتالىق بولعان. جابىلىپ، قايتا اشىلىپ جاتىر. كۇتەر ءۇمىت كوپ. مەملەكەت تاراپىنان قوماقتى قارجى بولىنبەك. بۇل - كوڭىل قۋانتارلىق جايت. دەمەك، بولاشاقتا جوبالار كوبەيەدى. قازاق بالالارىن قۋانتساق، ءاربىر جوبامىز وڭ ناتيجەسىن كورسەتەرى انىق.

- سۇحباتىڭىزعا راقمەت!

اۆتور

الما مۇقانوۆا

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى