مەملەكەت باسشىسى ساياسي جۇيەنى وزگەرتۋدى وزىنەن باستاپ وتىر - دەپۋتات
«بيىل 1-قىركۇيەكتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم- جومارت توقايەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا پرەزيدەنتتىڭ مانداتىن قايتا سايلاۋ قۇقىعىنسىز، 7 جىلدىق ءبىر مەرزىممەن شەكتەۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتتى. بۇل باستاما ەل اراسىندا، ساراپشىلار ورتاسىندا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلاندى. ءتۇرلى پىكىرلەر تۋىندادى. «پرەزيدەنت بەس جىلعا ءبىر، سوسىن جەتى جىلعا ءبىر رەت قايتا سايلانا ما؟» دەگەن سۇراقتار دا بولماي قالعان جوق. جالپى رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى بۇل ۇسىنىستى نەگىزىنەن ىزگىلىكتى دەموكراتيالىق قادام دەپ باعالاپ، قولدادى. الايدا، جاسىراتىنى جوق، «بۇل وزگەرىستەر تاياۋ مەرزىمدە جۇزەگە اسپايدى» دەۋشىلەر دە بولدى. كۇدىك پەن سەنىمنىڭ تايتالاسى بولعاندىقتان، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزدى، ول جاڭا ۇلگى بويىنشا، پرەزيدەنتتى ەكىنشى مەرزىمگە قايتا سايلاۋ قۇقىعىنسىز، 7 جىلدىق ءبىر مەرزىمگە سايلاۋ تاسىلىمەن وتەدى. سول سەبەپتى، كونستيتۋتسياعا پرەزيدەنت سايلاۋى وتكەننەن كەيىن ەمەس، وعان دەيىن ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە جوعارىدا ايتىلعان ماسەلەنى قۇقىقتىق جولمەن رەتتەيدى»، - دەدى دەپۋتات «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىكتىڭ جالپى مەرزىمى ەكى مەرزىمنەن ءبىر مەرزىمگە، ياعني 10 جىلدان 7 جىلعا دەيىن قىسقارادى. بۇل بيلىكتىڭ جاڭا جانە ءادىل تەپە- تەڭدىگىن ورناتادى.
«ءبىر رەتتىك جەتى جىلدىق مەرزىمنىڭ ءمانىسى نەدە؟ مەملەكەت باسشىسى بۇكىل ساياسي جۇيەنى وزگەرتۋدى وزىنەن باستاپ وتىر. سوعان بايلانىستى مەملەكەتتىك قۇرىلىمداعى رەفورمالار جاڭا ەرەجەلەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى. اتالمىش وزگەرىس ادىلەتتى قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا جول اشار قۇقىقتىق نورما! بۇل نورما ەل تىزگىنىن ۇستار جاڭا ساياساتكەرلەر مەن جاڭا ساياسي ليدەرلەردىڭ، سونداي- اق بەتى اشىق، ءجۇزى جارىق، ارى مەن الاقانى تازا، ەلمەن ەتەنە ارالاسا جۇمىس ىستەيتىن، حالىقتى تىڭداتاتىن، ءوزى دە تىڭداي بىلەتىن جاڭا بۋىننىڭ كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. قۇقىقتىق دەموكراتيانىڭ بۇل ۇلگىسى جاڭا ساياسي تۇلعالاردىڭ جوعارى لاۋازىمدى بيلىككە قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ھاكىم ابايدىڭ سوزىمەن ايتقاندا، «ەڭبەگىن ساتىپ» ەل تىزگىنىن ۇستار ۇستانىمى بەرىك جاستار ساياسات ارەناسىنا شىعادى. سونىمەن قاتار، بۇل - ەلدىڭ ءىشىن الاتايداي ءبۇلدىرىپ، كوش سوڭىندا «ءۇريت- سوقتاپ» جۇرەتىن ەمەس، ءار سالادا كوشتى باستايتىن جاڭا تۇلعالار قالىپتاستىرۋعا جاسالعان ناقتى قادام. بۇل وزگەرىستەر بارلىق ساياسي جۇيەنىڭ جاڭا ءتارتىپ بويىنشا جاڭارۋىنا باستايتىن جول»، - دەدى جاناربەك ءاشىمجان.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، پرەزيدەنتتىك مەرزىمنىڭ ءبىر رەتتىك قانا بولۋى كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا ەرەجەلەرىنىڭ وزگەرمەيتىندىگىن بەلگىلەۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى 91-بابىنىڭ 2-تارماعىندا بەلگىلەنگەن مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگىنەن، رەسپۋبليكانىڭ ءبىرتۇتاستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنان، ونى باسقارۋ نىسانىنان باسقا، قايتا سايلاۋ قۇقىعىنسىز ءبىر رەتتىك 7 جىلدىق پرەزيدەنتتىك مەرزىم تۋرالى جاڭا نورما قوسىلادى، ول تيىسىنشە كونستيتۋتسيانىڭ وزگەرمەيتىن پرينتسيپتەرى بولىپ قالادى.
«پرەزيدەنتتىك لاۋازىم - ەڭ الدىمەن ۇلى جاۋاپكەرشىلىك. بۇكىل حالىقتىڭ، تۇتاس مەملەكەتتىڭ تىزگىنىن ۇستايتىن تۇلعا ءبىلىمدى، بىلىكتى بولۋمەن قاتار اسا جاۋاپكەرشىلىكتە بولۋى شارت. ءسوز بەن ءىس ۇيلەسۋى كەرەك. 7 جىلدىق مەرزىم كەز كەلگەن مەملەكەت باسشىسى ءۇشىن سايلاۋالدى باعدارلاماسىن مۇلتىكسىز ورىنداۋعا جەتكىلىكتى مەرزىم. بيلىك - سوم التىن سياقتى. كوزدى دە كوڭىلدى دە اربايدى. سوندىقتان بيلىكتىڭ مايلى جىلىگىنەن ايرىلماۋدى اڭسايتىنداردىڭ ەندىگى تاڭدا جولى كەسىلەدى»، - دەدى ول.
اۆتور
مارلان جيەمباي
