عىلىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرمايىنشا، العا باسۋ مۇمكىن ەمەس - عالىم
وسىعان وراي قازاقستان يننوۆاتسيالىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءالىبي باياحوۆ وي- تولعامدارىمەن ءبولىستى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا، پرەزيدەنت: «مىسالى، ءبىز شيكىزاتقا ءالى دە تاۋەلدىمىز. ەڭبەك ونىمدىلىگى تومەن، يننوۆاتسيا جەتكىلىكسىز»، - دەپ اتاپ كورسەتتى. مۇنىڭ ەلىمىزدەگى ءتۇرلى عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنا، مەنشىك تۇرىنە قاراماستان، بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا تىكەلەي قاتىسى بار.
وسى ورايدا «جاڭا قازاقستان» يدەياسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان «قازاقستاننىڭ عىلىمى مەن جوعارى ءبىلىمى: قايتا قۇرۋ نۇكتەلەرى» اتتى تامىز كونفەرەنتسياسىندا قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك: «ۋنيۆەرسيەتتەردەگى عىلىم ماسەلەسىنە كەلەتىن بولساق، قازىرگى تاڭدا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 70 پايىزى عىلىممەن اينالىسپايدى. ولار - وقىتۋشى ۋنيۆەرسيتەتتەر. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز - ۋنيۆەرسيتەتتەردى زەرتتەۋ مودەلىنە كوشىرۋ، - دەپ اتاپ ءوتتى.
جالپى الەمدىك تاجىريبەدە باكالاۆريات كولەمى 55-60 پايىز، ماگيستراتۋرا 35-40 پايىز، ال دوكتورانتۋرا 2-3 پايىزدى قۇرايدى. ءبىزدىڭ ەلدە باكالاۆريات ۇلەسى 93-97 پايىزعا جەتكەن. سونىمەن بىرگە 2025 -جىلى عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمى ەلدەگى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 1 پايىزىنا دەيىن ارتادى دەلىنۋدە. ولاي بولسا، ۋنيۆەرسيتەتتىك عىلىمدى دامىتۋ، يننوۆاتسيالىق جوبادان ناقتى وندىرىسكە كوشۋ باستى مىندەتتەردىڭ بىرىنە اينالماق، وسى ورايدا كوزبوياۋشىلىققا سالىنباي، سانى كوپ، ساپاسى جوق، باسى بار، ناتيجەسى جوق جوبالاردان ارىلۋىمىز كەرەك. جەكە تۇلعانىڭ قامى ەمەس، جاڭا جۇمىس ورىندارىن، يننوۆاتسيالىق كاسىپورىنداردى اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن عىلىمي جەتىستىكتەر قوعامنىڭ يگىلىگىنە اينالۋى ءتيىس.
عالىمنىڭ پايىمداۋىنشا، ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆ «باسقا حالىقتان كەم بولماس ءۇشىن ءبىز باي، كۇشتى، ءبىلىمدى بولۋىمىز كەرەك. باي بولۋ ءۇشىن كاسىپ كەرەك، كۇشتى بولۋ ءۇشىن بىرلىك كەرەك، ءبىلىمدى بولۋ ءۇشىن وقۋ كەرەك»، - دەپ وسكەلەڭ ۇرپاققا وسيەت ەتكەن بولاتىن.
ۋاقىت وتە ء«بىلىم- كاسىپ- ەڭبەك جانە بىرلىك» قاعيداسى بۇگىندە ومىرلىك قاجەتتىلىككە اينالدى. جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى رەفورمالار بولاشاقتا دا جالعاسا بەرمەك، ءبىر قۋانتارلىق جاي - ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ەكىگە ءبولىنۋى عىلىمي ورتاعا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلدى.
تامىز كەڭەسىنىڭ فورسايت- سەسسياسىندا قارالعان ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە ءبىلىمدى تۇلعانى قالىپتاستىرۋ، عىلىمي الەۋەتتى دامىتۋ جانە كوممەرتسيالاندىرۋ، ءبىلىم ساپاسى، تسيفرلىق تەحنولوگيانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەك ەمەس. فورسايت - بۇل ءبىر ساتكە كۇندەلىكتى كۇيبىڭ- تىرلىكتى ۇمىتىپ، جوسپارلانعان ناقتى ىستەر بويىنشا ۇجىمدىق تالداۋ، بولجاۋ ارقىلى جاڭا ۇلگىدەگى بولاشاقتى قۇرۋ ءادىسى. ءبىر جىلدىعىن ويلاعان ەگىن ەگەدى، ون جىلدىعىن ويلاعان اعاش وسىرەدى، ال 100 جىلدىعىن ويلاعان ۇرپاق تاربيەلەيدى دەگەن قاناتتى ءسوز تەگىن ايتىلماسا كەرەك.
باسقوسۋداعى ۇسىنىستار مەن ساراپتاما قورىتىندىلارى عىلىم جانە جوعارى وقۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرىنە جولداندى. مۇنداي جاڭا باستامالار قىزمەت بارىسىندا ستراتەگيالىق تۇرعىدان دۇرىس شەشىمدەردى قابىلداۋعا، جۇمىس ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى. بيىلعى جىلى گرانتتار سانى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 19 پايىزعا ارتتى، ياعني 88 مىڭعا تەڭەستى، ونىڭ 60 پايىزى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا باعىتتالدى، بۇل كورسەتكىش جىلدان- جىلعا وسۋدە. الەمنىڭ بەلدى 3 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ فيليالدارى وڭىرلەردە ءوز جۇمىستارىن باستادى. مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ 64 پايىزى وتاندىق ءبىلىم وردالارىن تاڭدادى، وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا، شەت ەلدەردەن ءبىلىم ىزدەگەن جاستاردىڭ سانى تومەندەدى. جىلما- جىل جاس عالىمدارعا الىس جانە جاقىن شەت مەملەكەتتەردە عىلىمي تاجىريبەدەن وتۋگە 500 گرانت ءبولۋ ءىسى ودان ءارى جالعاسىن تابا بەرمەك.
تامىز كونفەرەنتسياسىنداعى تاعى دا ءبىر ەرەكشە جاي، قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك پەن «جاڭارۋ» سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جالپىۇلتتىق قوزعالىسى» رقب ءتوراعاسى مەلس سەمعاليەۆ بىرلەسكەن مەموراندۋمعا قول قويدى. قۇجاتتىڭ ماقساتى - پرەزيدەنت ق. ك. توقايەۆتىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىن قولداي وتىرىپ، عىلىم مەن جوعارى ءبىلىم سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى جانە جەمقورلىققا توزبەۋشىلىكتى قالىپتاستىرۋ، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاي وتىرىپ، جاستارىمىزدى ادىلەتتىلىك پەن ادالدىققا تاربيەلەۋ.
- پرەزيدەنت جولداۋى «جاڭارۋ» جالپىۇلتىق سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قوزعالىسى» ر ق ب باتىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى، «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» اتالىمىنىڭ يەگەرى، اكادەميك اقسەرىك ءايتىموۆتىڭ قازاقستان يننوۆاتسيالىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەر ۋنيۆەرسيتەتى، حالىقارالىق تسيفرلىق تەحنولوگيا، ساۋلەت جانە قۇقىق، رەسپۋبليكالىق جوعارى تەحنيكالىق كوللەدجدەرى ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋىندە جان- جاقتى تالقىلاندى. وندا ناقتى ۇسىنىس- پىكىرلەر ايتىلىپ، ورىندى پىكىرلەر ورتاعا سالىندى.
ايتالىق، «ۇلتتىق قور - بالالارعا» جانە باسقا دا قابىلدانعان الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيزنەس مىقتى بولۋى شارت. بوس ۋادەلەر مەن ادەمى سوزدەردەن ەشتەڭە شىقپايدى، ەڭ الدىمەن ناقتى جۇمىستار مەن ناتيجەلەر، ازاماتتار مەن كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن قۇقىقتىق جۇيە قاجەت. وسى ورايدا ءتۇرلى وقۋ ورىندارى دا ءوز قىزمەتىن جاڭاشا جۇرگىزە ءبىلۋى ءتيىس، - دەيدى عالىم.
«قازاقستان يننوۆاتسيالىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى- پروفەسسور قۇرامى جولداۋدى تولىعىمەن قولدايدى ءارى عىلىم مەن ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋدا ءوز ۇلەستەرىن قوسادى دەپ سەندىرەمىن. وعان تولىق مۇمكىندىك بار، وتكەن وقۋ جىلىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاس عالىمدار ايدانا قاجيموۆا، ارداق قازييەۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ گرانتتارىنا يە بولدى. بىرنەشە عالىم رhd دوكتورى اتاندى. Scopus جانە باسقا دا بەلدى جۋرنالداردا جارىق كورگەن ماقالالار سانى ءوسىپ وتىر. ءبىلىم ورداسىنىڭ ماتەريالدىق- تەحنيكالىق نەگىزى جىل وتكەن سايىن نىعايۋدا، جاستاردىڭ عىلىممەن اينالىسۋلارىنا تولىق جاعداي جاسالعان، زاماناۋي زەرتحانالار، جاس عالىمدار كامپۋسى ىسكە قوسىلدى. اكادەميالىق ارىپتەستىك اياسىندا وتاندىق ءبىلىم وردالارىنان باسقا، 100-دەن استام شەت مەملەكەتتەردىڭ، سونىڭ ىشىندە ماسكەۋ، دۋبنا، ساراتوۆ، سامارا، استراحان (رەسەي)، مينسك (بەلارۋس)، سوفيا (بولگاريا)، ليۋبلين، كراكوۆ (پولشا) قالالارىنىڭ بەلدى جوعارى جانە عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن مەموراندۋم جاسالىپ، بىرلەسكەن ماماندار دايارلاۋ، عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا تىعىز بايلانىس ورناتىلدى. جولداۋ جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيدى، شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە كوپ. سوندىقتان جاڭاشىلدىقپەن جۇمىس جاساپ، جاڭا دا ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا ادال ەڭبەكپەن ۇلەس قوسۋدىڭ ماڭىزى زور»، دەپ تۇيىندەدى ويىن ءالىبي باياحوۆ.
ەسكە سالا كەتەيىك، بۇدان بۇرىن جاس كاسىپكەردىڭ كاسىپ باستاۋعا نيەتتى جاستاردىڭ تىڭ يدەيالاردى جۇزەگە اسىرا الاتىنى تۋرالى ايتقانىن جازعان بولاتىنبىز.
