تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن توقتاتۋ كەرەك - ساراپشى
ال بىزدەگى احۋال قانداي؟
«7-20-25» باعدارلاماسى اياقتالعان سوڭ ەلدە جاڭا ۇيلەرگە سۇرانىس كۇرت تومەندەۋى مۇمكىن. قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى وسىلاي بولجايدى. زەينەتاقى جيناعىن پايدالانۋعا رۇقسات ەتىلگەلى باسپانا قۇنى شارىقتاپ شىعا كەلگەنى راس. ال بيىل شەكتى مولشەر كوبەيتىلگەننەن كەيىن اي سايىنعى كەلىسىمدەر سانى ازايىپ كەتكەن. قاۋىمداستىق وكىلدەرى باسپانا باعاسى مەن حالىقتىڭ تابىسى مۇلدە قابىسپاي قالعانىن ايتادى.
جالپى جىل باسىنان بەرى ەلدە 900 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە يپوتەكالىق نەسيە بەرىلگەن. بۇل بىلتىرعى كەزەڭنەن 20 پروتسەنتكە كوبىرەك. وسىلايشا ساراپشىلار نارىقتىڭ مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋعا تاۋەلدى ەكەنىن بايقاعان. سەبەبى يپوتەكانىڭ 90 پروتسەنتى مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا راسىمدەلىپتى. قاۋىمداستىق جاڭا تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى اشىلعان كۇننىڭ وزىندە از قامتىلعان جانە تابىسى تومەن ازاماتتارعا ارنالۋى كەرەك دەسە، قارجىگەر نۇرعالي نۇرماحامبەتوۆ ازىرگە باعدارلاما قۇرۋعا اسىقپاۋ كەرەك دەگەن پىكىردە.
ونىڭ بولجاۋىنشا، سۇرانىستىڭ ازايۋى ەلدەگى باسپانا قۇنىن 30 پروتسەنتكە دەيىن ءتۇسىرۋى مۇمكىن.
نۋرگالي نۋرماحامبەتوۆ، قارجىگەر:
قازاقستاننىڭ ازاماتى رەتىندە مەن مۇنداي باعدارلامانى قولدايمىن ارينە. ءبىراق قارجىگەر رەتىندە كەلىسە المايمىن. بۇل ينفلياتسيادان ايىعا الماي وتىرعان ەكونوميكاعا قىرۋار اقشا قۇيۋ دەگەن ءسوز. جۇيەدە اقشا كوپ بولعان سايىن، تاۋارلار قىمباتتاي بەرەدى. بۇل ينفلياتسيانى ۇدەتۋمەن تەڭ. قازاقستاندىقتار ونسىز دا قينالىپ قالدى. تىم بولماسا ءبىر جىل جەڭىلدەتىلگەن باعدارلاماسىز ءومىر ءسۇرىپ كورۋ كەرەك.
ءبىر جىلدا ەلدەگى باسپانا قۇنى 26 پروتسەنتكە وسكەن. ال جاڭا پاتەرلەر 18 پروتسەنتكە قىمباتتادى. جىل باسىنان بەرى تۇرعىن ءۇيدى ساتۋ- ساتىپ الۋ كەلىسىمدەرى از جاسالعانىمەن، تامىزدا كورسەتكىش وڭالا باستاعان. ەلدە 35 مىڭنان اسا ۇيدە قونىس تويى تويلانعان. بۇل الدىڭعى ايدان 17 پروتسەنتكە كوپ. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە، اسىرەسە نۇر- سۇلتان مەن الماتىداعى كورسەتكىش ايتارلىقتاي. كەلىسىمنىڭ 12 مىڭى وسى قالالاردا راسىمدەلگەن. 12 وڭىردە بەلسەندىلىك بايقالادى. ال شىعىس قازاقستان مەن الماتى وبلىستارىنداعى كورسەتكىش شامامەن 30 پروتسەنتكە تومەندەگەن.
ماماندار ەكى بولمەلى پاتەرگە سۇرانىس ارتقانىن ايتادى. ءۇش بولمەلى جانە 6 بولمەدەن كوپ پاتەرلەر دە جاڭا يەسىن تاۋىپتى. تامىزدا 35686 باسپانا ساتىلدى ءبىر بولمەلى پاتەر - 9822 ەكى بولمەلى پاتەر - 9879 ءۇش بولمەلى پاتەر - 5529 التى بولمەدەن كوپ پاتەرلەر - 28 كوپ پاتەرلى ۇيلەر -% 74,3 (26508 كەلىسىم) جەر ءۇي -% 25,7 (9178 كەلىسىم).
مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا تەكسەرۋشىلەردىڭ كوپتىگى كەدەنگە تەرىس اسەر ەتىپ جاتقانىن سىنعا الدى.
ءتىپتى شەكاراعا ينتەگراتسيالانعان كەدەندىك باقىلاۋ ءتاسىلىن ەنگىزۋ قاجەتتىگى ءسوز بولدى. ول جىل باسىندا دا قازاق- قىتاي شەكاراسىنداعى كەدەندىك ەسەپ بەرۋدەگى ايىرماشىلىق جەر مەن كوكتەي ەكەنىن العا تارتقان ەدى. مىنە مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى 7 ايدا قوس ەلدىڭ تاۋار اينالىمى 13 جارىم ميلليارد دوللاردان اسقانىن ءمالىم ەتتى. بۇل رەكوردتىق كورسەتكىش. اسىرەسە ءبىزدىڭ ونىمگە سۇرانىس ارتقان ەكەن. بىلتىرعى جارتى جىلدىقپەن سالىستىرعاندا ەكسپورت 52 پروتسەنتكە ءوسىپتى. وعان مۇناي تاسىمالىنىڭ ەكى ەسە ارتۋى سەبەپ.
ال شىلدەدە قىتاي تاراپى ەكسپورت ۇلەسىن 1,7 ميلليارد دوللار دەپ كورسەتسە، قازاقستانداعى يمپورت 865 ميلليون دوللار دەلىنگەن. ايىرماشىلىقتى ءوزىڭىز باعامداڭىز. ساراپشىلار اسىرەسە كيىم- كەشەك، اياق كيىم، ويىنشىقتار بويىنشا كورسەتكىشتەر قابىسپايتىنىن اتاپ ءوتتى. ال قاڭتار- شىلدە كورسەتكىشى بويىنشا سانداردىڭ سايكەسپەۋى 32 پروتسەنت دەڭگەيىندە.
مەملەكەت باسشىسى تۇيتكىلدى شەشۋ ءۇشىن «كەدەندىك راسىمدەۋ ورتالىقتارى «ءبىر تەرەزە« قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس» دەدى. ايتپاقشى، وسى 7 ايدا ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى مەملەكەتتەرمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمى 60 ميلليارد دوللارعا جۋىقتاعان. قىتاي دەمەكشى، جىل باسىنان بەرى يۋان 9,7 پروتسەنتكە قۇلدىراپ كەتكەن. بۇل 2 جىلعى رەكوردتىق كورسەتكىش. ەلدىڭ ساۋدا پروفيتسيتى بىلتىر 79 ميلليارد دوللاردان 59 ميلليارد، ياعني ءۇش ايلىق مينيمۋمعا دەيىن تومەندەگەن ەدى. بۇعان پاندەميا مەن قۋاڭشىلىق اسەر ەتتى. ءبىراق مۇنداعى ەكونوميكا ا ق ش سياقتى ساۋدا بالانسى تاپشىلىعىنا تاۋەلدى ەمەس. مەملەكەت يمپورتقا قاراعاندا، ەكسپورتقا كوبىرەك كوڭىل بولەدى. بۇل رەتتە ۆاليۋتانىڭ قۇنسىزدانۋى قيىن جاعداي ەمەس. ءبىراق جاھاندىق ۆاليۋتا رەزەرۆىنە ۇمىتكەر ەل ءۇشىن «بولجامدى» اقشا- كرەديت ساياساتىن جۇرگىزۋ تالاپ ەتىلەدى.
www.24.kz
