بابىن تاپقان بودەنە باعىپ تا باييدى
جاس وتباسى كۇنىنە 1000 دانا بودەنە جۇمىرتقاسىن ساتادى. ولار جىلدىڭ اياعىنا دەيىن بودەنەلەردىڭ قاتارىن 10-15 مىڭعا دەيىن كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسىلايشا، تاۋلىگىنە 10 مىڭ دانا جۇمىرتقا جەتكىزىپ، ديەتالىق ەت ءوڭدىرىسىن جولعا قويۋعا نيەتتى.
تابيعاتى تامىلجىعان، جەرى قۇنارلى سارقان اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋگە مۇمكىندىك مول. بۇل ورايدا شارۋالار سالاعا مەملەكەت قولداۋىن ايقىن سەزىنىپ جاتىر. بودەنە شارۋاشىلىعىن قولعا العان جاس وتباسى 7 ادامدى جۇمىسپەن قامتىعان. ولاردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى 90-100 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
وتباسىلىق بيزنەستى قولعا العان جاس جۇبايلار وتباسىلىق ءومىرىن الماتى قالاسىندا باستاعان. سول جاقتا بىرەر جىل تۇرعان سوڭ اڭسارى اۋىلعا اۋعان ولار قازىر ءوز تاڭداۋلارىنىڭ دۇرىس بولعانىنا بەك سەنىمدى.
- ءوزىم قاراعاندىنىڭ تۋماسىمىن. جوعارى وقۋ ورنىن دا سول جاقتا بىتىرگەنمىن. ال جۇبايىم وسى سارقان اۋدانىنىڭ قارعالى اۋىلىندا تۋىپ- وسكەن. مۇندا كوشىپ كەلگەلى 3 جىل بولدى. شىنىمدى ايتسام، اۋىلعا قونىس اۋدارعالى جۇمىسقا قۇلشىنىسىم ارتتى. بالالار دا شارۋاعا بەيىم بولىپ ءوسىپ كەلەدى. اۋىلدا تەك ەكى قولدى قۋسىرىپ قاراپ وتىرماي، مول مۇمكىندىكتى ءتيىمدى پايدالانىپ، تىرلىك ەتسەڭ بولعانى. بۇرىندارى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنان حابارىم بولمادى. تەك بودەنە ەتى مەن جۇمىرتقاسىنىڭ پايداسى تۋرالى ەستىپ، ءبىلىپ ءجۇردىم. ءبىر تۋىسقانىمىز قاتتى اۋىرىپ، بودەنە ەتىنىڭ ارقاسىندا اياعىنان تىك تۇردى. وسىلاردىڭ بارلىعىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەننەن كەيىن ءوز بەتىمشە ىزدەنىپ، وسى شارۋاشىلىقتىڭ جۇمىسىن قولعا الدىم. بودەنە باپتاۋمەن قوسا ومارتاشىلىققا دا دەن قويا باستادىق. جىلىجايدا قيار، قىزاناق، دامدەۋىش شوپتەر ءوسىرىپ، ساۋدالايمىز، - دەيدى وتاعاسى ازامات ابىرويەۆ.
قازىر ازاماتتىڭ شاعىن فەرماسىندا 1000 بودەنە بار. ينكۋباتورعا سالىنعان 7500 جۇمىرتقانىڭ الدىنان 17 كۇننەن كەيىن بالاپان شىعادى. بالاپانداردىڭ مەكيەندەرى 40 كۇننەن سوڭ جۇمىرتقالاي باستاسا، اتەشتەرى 45 كۇننەن كەيىن سويىلادى. ەكولوگيالىق جاعىنان تازا ءارى دەنساۋلىققا اسا پايدالى ديەتالىق ەتتىڭ 1 كەلىسى 3 200 تەڭگەدەن ساتىلسا، جۇمىرتقانىڭ 1 داناسى 23 تەڭگە تۇرادى. سارقاندىق كاسىپكەردىڭ ونىمدەرى وزگە بودەنە شارۋاشىلىعىنا قاراعاندا ءسال دە بولسا ارزانداۋ. ويتكەنى ول جەرگىلىكتى فەرمەرلەر ارقاسىندا العاشقى بولىپ جەممەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن رەتتەپ الىپتى. بۇرىن بودەنەلەرى ءۇشىن ازىقتى رەسەيدەن الىپ كەلسە، ءقازىر شيكىزاتتى جەرگىلىكتى شارۋالاردان ساتىپ الىپ، قۇراما جەمدى ءوز كۇشىمەن دايىندايدى. جاقىندا عانا 100 توننا شيكىزات الۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلگەن.
جاس وتباسىنا ونىمدەرىن وتكىزۋ دە ەش قيىندىق تۋدىرمايدى. بودەنەنىڭ ەتى مەن جۇمىرتقاسىنا سۇرانىس جوعارى. ارتىلعانى تالدىقورعان مەن الماتى قالالارىنداعى ساۋدا نۇكتەلەرىنە جەتكىزىلەدى.
ازامات بولاشاقتا ءوز شارۋاشىلىعىنىڭ ىرگەسىن كەڭەيتىپ، وندىرىسكە زاماناۋي تەحنولوگيانى ەنگىزۋدى ويلاستىرىپ ءجۇر. ال ازىرشە بارلىعىن ءوز كۇشىمەن، ءوز قولىمەن ىستەپ، كادەسىنە جاراتۋدا. بودەنەلەرگە ارنالعان توردى دا ءوزى توقىپ، ينكۋباتوردى دا ءوزى قۇراستىرعان. سونىمەن بىرگە بىلتىر ونىڭ ومارتاسىندا 23 ارا ۇياسى بولسا، بيىل ونىڭ سانىن 50 گە جەتكىزگەن. الداعى ۋاقىتتا ارا ۇياسىن 200 گە اپارۋ دا ويىندا بار.
جۇبايى ايگەرىم دە وتاعاسىنا قولعابىس ەتەدى. باقشاداعى، جىلىجايداعى جۇمىستى موينىنا العان ول دا تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىن تىنىم تاپپايدى.
- قيار، قىزاناق، كوك بۇرىش، ءتاتتى بۇرىش، ءتۇرلى دامدەۋىش وسىرەمىن. ونىمدەردى ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىل تۇرعىندارى ساتىپ الادى. سارقان قالاسىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جارمەڭكەسىنە اپارامىز. جىلىجايدى قولعا العانىمىزعا ەكى جىل بولدى. بىلتىر قىزاناق، قيار، كوك ءشوپتىڭ بارلىق تۇرلەرىن وسىردىك. قىس ايلارىندا جەرلەستەرىمىز بالعىن كوكونىستەرىمىزدى جاپپاي ساتىپ الدى. بيىل قياردى كوپتەپ ەكتىك. جىلىجايعا فيتولامپالار ورناتىپ، تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن قولدانامىز، - دەيدى ايگەرىم.
ول جاقىندا «باستاۋ بيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ، قايتارىمسىز گرانت الۋ ءۇشىن ءوز جوباسىن قورعاپ شىققان. ەندى وتباسىمەن بىرگە كونكۋرس ناتيجەسىن كۇتىپ وتىر.
ازاماتتىڭ ايتۋىنشا، چەركاسسك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى جاس كاسىپكەرلەرگە قولدان كەلگەن قولداۋدى كورسەتەدى. سونىڭ ارقاسىندا سوڭعى كەزدەرى ەلدى مەكەندە قولىنان ءىس كەلەتىن ازاماتتاردىڭ قاتارى ارتقان. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر حالىقتى تومەن باعادا ساپالى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋگە بارىن سالىپ ءجۇر. قازىر چەركاسسك اۋىلدىق وكرۋگىندە وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزداعى جولدار جوندەلىپ جاتىر. كەلەر جىلى كوكتەمگە قاراي وبلىستىق ماڭىزداعى قويلىق - قارعالى اراسىنداعى جولعا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى. بۇل جولدىڭ كوپ بولىگى اۋىل ىشىمەن وتەدى.
- وتباسىممەن بىرنەشە جىل الماتى قالاسىندا تۇردىق، تىنىمسىز جۇمىس ىستەسەك تە پاتەر جالداپ، «شىقپا جانىم، شىقپامەن» كۇنەلتتىك. اۋىلعا كوشكەن سوڭ اياققا نىق تۇردىق. ءوز ءىسىمىزدى اشتىق. شارۋاشىلىقپەن اينالىسقان بارىمىزگە ۇنادى. قازىر ۇزاق مەرزىمگە بيزنەس جوسپار جاساپ، ونى ىسكە اسىرۋعا بارىنشا تىرىسىپ جاتىرمىن، - دەيدى جاس كاسىپكەر.
راسىندا، جاستار اۋىلدا «جۇمىس جوق» دەپ قالاعا كوپتەپ بەت تۇزەيتىن شاقتا ازامات پەن ايگەرىم سىندى جاس وتباسىلاردىڭ قول ۇستاسىپ، اۋىلعا كەلگەنى قۋانتادى. قۇر كەلمەي كاسىپ باستاپ، بىرنەشە اۋىل تۇرعىنىنىڭ ەكى قولىنا ءبىر كۇرەك تاۋىپ بەرگەن ىسكەرلىگى دە سۇيسىنتەدى.
بولات اباعان، جەتىسۋ وبلىسى
aikyn.kz
