شەتەلدە وقۋ ماقسات ەمەس، ارمانعا جەتۋدەگى ءبىر قادام بولۋى كەرەك - بولاشاق ستيپەندياتى
بەس ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن جىگىتپەن قازاقپارات ءتىلشىسى سۇحبات قۇرىپ، وقۋ جايىندا، شەتەلدىك ءبىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى تۋراسىندا، مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى تۇرمىس تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدى.
- الماس، قازىر «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن ا ق ش- تا ءبىلىم الىپ جاتىرسىز، وقۋ ورنى قالاي اتالادى، قانداي ماماندىق الىپ شىعاسىز؟ بۇل ماماندىق ەلىمىز ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى؟
- ا ق ش- تىڭ فلوريدا شتاتىندا ماگيستراتۋرادا حالىقارالىق بيزنەس باعىتى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىرمىن. بۇعان دەيىن حالىقارالىق كومپانيالارمەن، شەتەلدىكتەرمەن جۇمىس ىستەيتىن ۇيىمدا ەڭبەك ەتتىم، سوندىقتان بۇل سالا ماعان جاقىن ءارى قىزىقتى بولدى. ودان باسقا شەتەلدىكتەرمەن قارىم- قاتىناسىمىزدى جاقسارتىپ، ولار قازاقستانعا قانداي جاڭاشىلدىقتارىن ەنگىزۋى مۇمكىن، ەلىمىزگە قانداي پايدا اكەلە الادى دەگەن وي تۋعان ەدى. تەحنولوگيالىق ۇدەرىس، يننوۆاتسيالار نەمەسە ەكونوميكالىق احۋالدى جاقسارتاتىن قانداي دا ءبىر جاڭالىقتار، دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرىن ەلىمىزگە اكەلۋ - تاعى ءبىر سەبەپ بولدى وسى ماماندىقتى تاڭداۋىما.
- بۇعان دەيىن تۇركيادا، پولشادا وقىدىڭىز، بۇل جولى سول العان ءبىلىمىڭىزدى ءارى قاراي جەتىلدىرىپ جاتىرسىز با، الدە مۇلدە باسقا سالاعا دەن قويدىڭىز با؟
- باكالاۆردى تۇركيانىڭ ستامبۇل قالاسىندا باستادىم. ودان كەيىن پولشانىڭ ۋنيۆەرسيتەتىندە جالعاستىردىم. جالپى، قازىرگى وقۋىم وسىعان دەيىن العان ءبىلىمىمنىڭ جالعاسى دەپ ايتۋعا بولادى. ستامبۇلدا IT جانە بيزنەس باعىتىندا وقىسام، پولشادا مەنەدجمەنتتى جالعاستىردىم. بۇلار ءبىر- بىرىنە وتە جاقىن، ءبىرىن- ءبىرى الماستىرىپ نەمەسە تولىقتىرىپ تۇراتىن سالالار.
- نەلىكتەن تاڭداۋ ا ق ش- قا، سونىڭ ىشىندە فلوريدا ۋنيۆەرسيتەتىنە ءتۇستى؟
- University of Florida - الەمدەگى ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قاتارىندا. بارلىق باعىتتار، سونىڭ ىشىندە بيزنەس بويىنشا رەيتينگىسى جوعارى. سول سەبەپتى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تىزىمىنە ەنگەن. سونداي- اق، بۇل جوعارى وقۋ ورنىندا زەرتتەۋگە قاتتى كوڭىل بولىنەدى، بۇل جۇمىسقا ميلليون- ميللياردتاپ قارجى بولەدى. ناتيجەسىندە كوپتەگەن سالالاردا، سونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتىدە ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ وتىر.
- وقۋ باعدارلاماسىندا قانداي پاندەر بار، جالپى وقۋ پروتسەسى قالاي قۇرىلعان؟
- حالىقارالىق بيزنەس باعىتى بولعاندىقتان، پاندەر جيىنتىعى اۋقىمدى. بيزنەس ۇعىمى كەڭ عوي. ستۋدەنتتەر وسى سالانىڭ ىشىندە قانداي باعىتتاردى زەرتتەگىسى كەلەدى، جالپى ءوزىن نە قىزىقتىرادى - سول پاندەردى تاڭداي الادى. بەرىلگەن پاندەردىڭ تەڭ جارتىسىن مەڭگەرۋگە مىندەتتى بولساق، قالعانىن ستۋدەنتتەر وزدەرى تاڭدايدى. مىسالى، ماكروقارجى، حالىقارالىق قارجى، ستراتەگيالىق شەشىمدەر قابىلداۋ پاندەرى، بۇدان باسقا حالىقارالىق بيزنەس جۇرگىزۋ ادىستەرى، لوگيستيكاعا، جاساندى ينتەللەكتىگە قاتىستى پاندەر بار.
- ادەتتە ءبىر كۇنىڭىز قالاي وتەدى؟
- وقۋ ساعات 9:00-دە باستالادى. تۇسكە دەيىن لەكسيالار، ال تۇسكى اسىمىزدى ىشكەننەن كەيىن ۇيگە بەرىلگەن تاپسىرمالاردى ورىندايمىز، ءوز جوبالارىممەن اينالىسامىن. بۇل جۇمىستى كەيدە 1-2 ساعاتتا ىستەۋگە بولادى، كەيدە شۇعىل تاپسىرۋ كەرەك بولسا، كەشكە دەيىن جۇرەسىڭ. ال، قولىم بوساعان جاعدايدا ۋاقىتتى وتباسىممەن بىرگە وتكىزۋگە تىرىسامىن. ءبىراق، جۇمىس اپتاسىنىڭ نەگىزگى بولىگى وقۋعا كەتەدى، زايىبىم، بالالارىممەن كوبىنەسە اپتا سوڭىن بىرگە وتكىزەمىز.
بەلسەندى دەمالىستى جاقسى كورەمىز. مىندەتتى تۇردە سپورتپەن شۇعىلدانامىن. بەرىلگەن تاپسىرمالاردى ۋاقىتىندا وتكىزىپ، ەمتيحانداردى تاپسىرعاننان كەيىن، كوبىنەسە وسى فلوريدا شتاتىنىڭ ماڭايىنداعى قالالارعا قىدىرىپ، سەرۋەندەيمىز. ورلاندو دەگەن قالا بار، وندا بارىڭىزگە جاقسى تانىس ديسنەيلەند جانە Universal Studios دەگەن ويىن- ساۋىق ورتالىعى ورنالاسقان. تامپا دەگەن قالا بار. مەن تۇرىپ جاتقان گەينسۆيلل وسى ەكى قالانىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان. سوندىقتان، بارىپ كەلۋگە وتە ىڭعايلى. وسى جاقتاعى جاڭا دوستارىمىزبەن دە ءجيى ارالاسامىز، ولارمەن تابيعات اياسىنا شىعىپ، سەرۋەندەيمىز.
- قازىر جاستار اراسىندا جاقسى ءۇردىس بار، وقىپ ءجۇرىپ جۇمىس ىستەيدى. ا ق ش- تا ول مۇمكىن بە؟
- ارينە، ا ق ش- تا وقي وتىرا جۇمىس ىستەۋگە بولادى. حالىقارالىق ستۋدەنتتەرگە 20 ساعاتقا دەيىن جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بار. شەتەلدىك ستۋدەنتتەر بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانادى. ءبىر عانا تالابى - اتقاراتىن جۇمىسى كامپۋس ىشىندە بولۋى قاجەت. كوبىنەسە كوفەحانالاردا، مەيرامحانالاردا ەڭبەك ەتەدى. جاتتىعۋ زالدارىندا، جالپى كامپۋستا ورنالاسقان بارلىق قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىندا جۇمىس ىستەۋگە بولادى.
- بىرنەشە شەت ەلدە ءبىلىم الدىڭىز، ياعني سالىستىرا الاسىز. ەرەكشەلىكتەرىن ايتا الاسىز. قاي جاقتا ءبىلىم العان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرگە جايلى، نەلىكتەن؟
- تۇركيادا جانە پولشادا باكالاۆردا وقىعانىمدى ايتتىم. بۇلاردىڭ ءارقايسىسى ءوز تاڭداعان باعىتتارىندا مىقتى. مىسالى، بيزنەس پەن مەنەدجمەنت وسى ەكى ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا جوعارى دەڭگەيدە. ال، ا ق ش- تا الەمنىڭ ەڭ مىقتى كومپانيالارى ورنالاسقان، وسىدان- اق بيزنەستىڭ قانداي جولعا قويىلعانىن، قانداي تاجىريبە الۋعا بولاتىنىن باعامداي بەرىڭىز. ال جالپى، ادامنىڭ جەكە قىزىعۋشىلىعىنا بايلانىستى دەر ەدىم.
- شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنىن تاڭداعاندا نەگە اسا ءمان بەرۋ قاجەت؟
- شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتى تاڭداماس بۇرىن ول سىزگە قاجەتتى ماماندىققا وقىتا ما، سونى ءبىلۋىڭىز كەرەك. قانشالىقتى ناقتى جانە تەرەڭ ءبىلىم بەرىلەدى، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەيتينگى قانداي - وسىعان ءمان بەرگەن ءجون. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قاي ەلدە ورنالاسقانى دا ماڭىزدى. ەرتەڭ العان ماماندىعىڭىز بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسا الاسىز با، نارىقتا قانشالىقتى سۇرانىسقا يە، قانداي مۇمكىندىكتەرىڭىز بولادى؟ باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قانداي قارىم- قاتىناستا، ستۋدەنتتەرمەن الماسۋ باعدارلاماسى جۇمىس ىستەي مە - سونىڭ ءبارىن الدىن الا زەرتتەۋ قاجەت.
- جاڭا جەرگە، تىلدىك ورتاعا ۇيرەنىسۋ قانشالىقتى قيىن بولدى؟ جالپى، ءتىلدى جەتىك ءبىلۋ قانشالىقتى ماڭىزدى؟
- مەندە بۇل جاعىنان كەدەرگى بولعان جوق. ويتكەنى، شەتەلدە وقىدىم، سونداي- اق قازاق- تۇرىك ليتسەيىندە وقىعاندىقتان، مۇندا اعىلشىن جانە تۇرىك تىلدەرىن جاقسى مەڭگەرىپ شىقتىم. نەگىزگى ىرگەتاسى قالانعاندىقتان، ماعان ونى ۋنيۆەرسيتەتتە ءارى قاراي مەڭگەرۋ جەڭىل بولدى. ارينە، تىلدەن باسقا ورتاعا، تابيعاتىنا، ادامدارىنا ۇيرەنىپ، بەيىمدەلۋىڭ كەرەك، وعان 1-2 اي ۋاقىت بەرەدى.
- قانشا ءتىل بىلەسىز؟ ءتىلدى ۇيرەنۋ ءۇشىن ىنتا جەتكىلىكتى مە؟ تاعى قانداي تىلدەردى ۇيرەنگىڭىز كەلەدى؟
- ارينە، ءتىلدى ۇيرەنۋگە ەڭ الدىمەن ىنتا كەرەك. سوسىن مىندەتتى تۇردە ءاردايىم تۇرمىستا قولدانۋعا تىرىسۋ قاجەت. جالپى ءبىر بايقاعانىم، ءتىلدى تاجىريبە بارىسىندا تەز ۇيرەنۋگە بولادى، ياعني سول تىلدە سويلەيتىندەرمەن قارىم- قاتىناس ورناتۋ كەرەك. جالپى ءوزىم قازىر انا ءتىلىم جانە ورىس تىلىنەن باسقا اعىلشىن، تۇرىك تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەنمىن. پولشادا ءبىلىم العاندىقتان، پولياك ءتىلىن بىلەمىن. بولاشاقتا يسپان، نەمىس جانە فرانسۋز تىلدەرىن ۇيرەنگىم كەلەدى. ويتكەنى، بۇل تىلدەر الەمدىك ماڭىزى بار تىلدەر قاتارىندا، ولاردىڭ قولدانىسى ارتا تۇسەدى، سونداي- اق قىتاي ءتىلىن مەڭگەرسەم دەگەن ويىم بار. قىتاي - ۇلكەن نارىق، سول نارىقتا بيزنەسپەن اينالىسۋ ءۇشىن، شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتۋ ءۇشىن بۇل ءتىلدى ءبىلۋ ماڭىزدى.
- وتباسىڭىزبەن، سونىڭ ىشىندە بالاباقشا جاسىنداعى ەكى بالاڭىزبەن قازىر ا ق ش- تا تۇرىپ جاتىرسىز. قالاي ورنالاستىڭىزدار؟
- ا ق ش- قا كوشىپ كەلگەننەن كەيىن ەكى ايداي بەيىمدەلۋ كەزەڭىن باستان وتكەردىك. ال، بالالاردى بالاباقشاعا ورنالاستىرىپ، ولاردىڭ ۇيرەنىسىپ كەتۋى ءۇشىن 3-4 ايداي ۋاقىت ءوتتى. تەزىرەك ورتاعا قالىپتاسۋ ءۇشىن بەيىمدەلۋ كەزەڭىن جەرگىلىكتى حالىقپەن تانىسىپ، ارالاسۋعا ارنادىق، ۋنيۆەرسيتەتتە وتەتىن ءتۇرلى ءىس- شارالارعا قاتىستىق، مۇنىڭ دا ۇلكەن ءبىر كومەگى بولدى. بالالارىمىزدىڭ بالاباقشاسىندا بولىپ جاتقان، قالادا ۇيىمداستىرىلعان ءىس- شارالاردان قالماۋعا تىرىستىق.
وتباسىمنىڭ قاسىمدا بولعانىنا قۋانىشتىمىن. زايىبىم ەكەۋمىز بار قيىندىقتى دا، قىزىق- قۋانىشتى دا بىرگە كورىپ كەلەمىز. جالپى، بۇل ساپار ءبىزدىڭ ومىرىمىزدەگى مول تاجىريبە بولدى.
- ەلىمىزدە بالانى بالاباقشاعا ورنالاستىرۋدا وزىندىك قيىندىقتار بار. شەتەلدە ورىن جەتىسپەۋشىلىگى سياقتى ماسەلەلەر بولا ما، الدە سىزگە ستۋدەنت رەتىندە قانداي دا ءبىر جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان با؟
- مەن وقىپ جاتقان قالا - ستۋدەنتتىك قالا دەپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان ۇيگە دە، بالاباقشاعا دا سۇرانىس وتە جوعارى. وسىعان بايلانىستى كەلگەن كەزدە قيىندىقتار بولدى. ماسەلەن، ساپالى تاربيە بەرەتىن بالاباقشالارعا جارتى، ءبىر جىل بۇرىن كەزەككە تۇرۋ قاجەت. ءبىراق، ءبىزدىڭ جولىمىز بولدى، 2-3 اپتادان كەيىن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەدەن ورىن تاۋىپ، ورنالاستىردىق. بۇل ماسەلەلەردى شەشۋگە ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان كومەك كورسەتىلەدى، ءبىراق سۇرانىس جوعارى بولعاندىقتان كەزەك ۇزىن.
- ا ق ش- تا ءسىزدى قاتتى تاڭ قالدىرعان نارسەلەردى تىزبەكتەپ بەرسەڭىز...
- ونداي نارسە كوپ، سونىڭ ءبىرى - ينفراقۇرىلىمنىڭ قانشالىقتى دەڭگەيدە دامىعانى. جولدار وتە ساپالى جاسالعان، بۇل ساياحاتتاۋعا، ءبىر قالادان ەكىنشىسىنە بارۋعا ىڭعايلى. جول بويىنداعى قىزمەت وتە دامىپ كەتكەن. ەكى قالا اراسىنداعى جولدا، ءار 10-15 ميل سايىن جانار- جاعار ماي قۇيۋ بەكەتى، ءتۇرلى ءدامحانا- مەيمانحانالار، كولىكتى توقتاتىپ، دەمالۋعا بولاتىن ورىندار، اجەتحانا تۇر. بۇل تۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن اسا كەرەك جانە جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن دە وسىنداي جاعداي جاسالۋى ءتيىس.
ەكىنشى تاڭقالدىرعانى - امەريكالىقتاردىڭ تۇتىنۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى. ولار وزدەرىنە قاجەت زاتتاردى، كوپتەگەن زاتتى وڭاي، كوپ قاراجات جۇمساپ ساتىپ الا الادى، ياعني تۇرمىس جاعدايلارى وتە جوعارى. امەريكا تۇتىنۋشىلىق قابىلەتى جاعىنان الەمدەگى №1 مەملەكەت بولىپ سانالادى.
تاعى ءبىر قىزىق جايت، امەريكالىق فيلمدەردە كورسەتىلىپ جاتادى، قوعامدىق كىر جۋاتىن ورىندار. بۇل ا ق ش- تا قاتتى دامىعان، ولار وتە كوپ. ءبىرقاتار شتاتتى ارالادىم، باسپانالارى نەگىزىنەن ەسكى، سول سەبەپتى كىر جۋعىش ماشينا قويۋعا جارامايدى، قۇبىرلارى وعان ارنالماعان.
ال وقۋعا بايلانىستى ايتار بولسام، ستۋدەنتتەر لەكسياعا %100 دايىن كەلۋگە تىرىسادى. ويتكەنى، بۇل لەكسيالار ارقىلى ستۋدەنتتەردىڭ قانشالىقتى دايىندىعى سىنالادى، كوپتەگەن سۇراقتار قويىلادى لەكسيا ۇستىندە، سول جاعى تاڭقالدىردى. قويىلعان سۇراقتارعا تياناقتى جانە تۇبەگەيلى جاۋاپ بەرۋگە تىرىسادى.
- ءسىز وقيتىن ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الىپ جۇرگەن قازاقتار كوپ پە؟
- مەن وقىپ جاتقان ۋنيۆەرسيتەتتە ونشاقتى قازاق بار. «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن دە، باسقا دا جوبالارمەن ءبىلىم الىپ جاتىر. كوبىنەسە قازاقستاننىڭ ورتالىعىنان، نۇر- سۇلتان مەن الماتى قالالارىنان كەلگەندەر.
جالپى، قازاق دياسپورالارى ءار قالادا بار. ولار ءبىر- بىرىمەن ارالاسادى، جاقسى بايلانىس ورناتىلعان. ءتۇرلى ءىس- شارالار ۇيىمداستىرىلادى، مەرەكەلەردى بىرگە اتاپ وتەمىز. ماسەلەن، بيىل ناۋرىز مەرەكەسىن ورلاندو قالاسىندا اتاپ وتتىك. 120-130 ادامداي بولدى. كەرەمەت ءوتتى، ۇلتتىق كيىمدەرىمىزدى كيىپ، باۋىرساق ءپىسىرىپ، داستارحان جايدىق.
- شەتەلدە وقىعىسى كەلەتىن جاستارعا قانداي اقىل- كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
- ەڭ باستىسى - ءتىلدى جاقسى مەڭگەرۋ، ءبىلۋ قاجەت. ونى شەتەلگە شىقپاس بۇرىن مەكتەپتە ءجۇرىپ ۇيرەنگەن دۇرىس. قازىرگى تاڭدا ونلاين كۋرستار دا جەتكىلىكتى، مەكتەپتەردىڭ وزدەرىندە دە ءتىلدى ۇيرەتۋگە جاقسى جاعداي جاسالعان، سونى دۇرىس پايدالانۋ كەرەك. ءارقاشان دا العا قويعان ماقساتتارىڭىزعا، ارماندارىڭىزعا سەنىڭىزدەر. سەنىپ، ەڭبەكتەنسەڭىزدەر، سول ارماندارعا جەتۋگە بولادى. شەتەلگە شىعۋ نەگىزگى ماقسات ەمەس، ول ارمان- ماقساتتارىڭىزعا جەتۋگە جاعداي جاسايتىن ءبىر قادام بولۋى ءتيىس.
- اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت!
اۆتور
اقەركە داۋرەنبەك قىزى
