قازاقستانداعى مارسقا ۇقسايتىن مەكەندەر - فوتو
ءتىپتى، بولاشاقتا ادام بالاسىنىڭ مارسقا قونىستانۋ تۋرالى جوسپارى دا جوق ەمەس. الايدا، ول كۇن ءالى الىس. سول سەبەپتى، قىزىلجۇلدىزدى كورەمىن دەۋشىلەر ازىرگە ارنايى اپپاراتتار تۇسىرگەن سۋرەتتەرمەن شەكتەلۋگە ءماجبۇر. عارىش تۋريزمى دە ادامدى وزگە عالامشارلارعا اپاراتىن دەڭگەيگە ءالى جەتكەن جوق. دەسە دە، بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ تاعى ءبىر جولى بار، ول - پەيزاجى مارسقا ۇقسايتىن مەكەندەردى جەردەن ىزدەۋ. الىسقا بارماي- اق قويالىق، ءبىزدىڭ ەلدە ونداي مەكەندەر جەتەرلىك. سولاردىڭ بەستىگىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
1. ءۇستىرت. سايلار مەن جىرالارعا تولى قۇمدى القاپتار، ويپاتتار، كەۋىپ قالعان كولدەردىڭ سازدى جانە سورتاڭ ورىندارى، سۇر قۇبا ءتۇستى توپىراق، بۇل - كولەمى 200 مىڭ شارشى شاقىرىمعا جۋىق، جازى ىستىق ءارى ۇزاققا سوزىلاتىن شولەيتتى ءۇستىرتى جازىعى. اتالعان جازىقتىڭ تەك ءبىر بولىگى عانا قازاقستان جەرىنە كىرەدى. قالعان بولىكتەرى وزبەكستان مەن تۇركىمەنستان شەكاراسىندا ورنالاسقان. مۇندا ەجەلدە ۇلكەن تەڭىز بولعان دەسەدى، سول سەبەپتى دە كونە بالىقتاردىڭ قالدىعى مەن الىپ اكۋلالاردىڭ تىستەرىن تاۋىپ الۋعا بولادى. جوعارىدا ايتىلعان سىرتقى ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى ءۇستىرتتىڭ مارسقا ازداپ ۇقساستىعى بار. اسىرەسە، كۇن قاتتى ىسىپ، ءشول قىسقاندا ءوزىڭىزدى راسىمەن باسقا پلانەتادا جۇرگەندەي سەزىنەتىنىڭىزگە كەپىلدىك بەرەمىز.
2. شارىن. جەر بەتىندە سيرەك كەزدەسەتىن بۇل شاتقالدار ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك- شىعىسىندا - شارىن وزەنىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. ۇزىندىعى شامامەن 150 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتىر. شارىن شاتقالدارى جەلدىڭ عاسىرلار بويى جاساعان تۋىندىسى. قۇرامىندا مىڭداعان جىل بۇرىنعى شوگىندىلەر كەزدەسەتىن جارتاستاردىڭ بيىكتىگى كەي تۇرستاردا 300 مەترگە دەيىن جەتەدى. ولاردىڭ اراسىمەن ءجۇرىپ ءوتۋدىڭ ءوزى ادام بالاسىن ءبىر عانيبەتكە بولەيدى. ءبىر- بىرىنە مۇلدە ۇقسامايتىن شاتقالدار ءتۇرلى كەيىپكە ەنەتىندەي. كەلۋشىلەر ولاردىڭ ءبىرىن ايۋعا، ءبىرىن ايداھارعا نە قامالعا ۇقساتىپ جاتادى. اسىرەسە، كۇن باتاردا شارىن قىزعىلت تۇسكە بويالىپ، شاتقال ىشىندە جۇرگەن ادامعا قىزىلجۇلدىزدا جۇرگەندەي اسەر بەرەدى. اياققا شاڭ بولىپ جابىسقان جۇمساق توپىراق پەن الىپ جارتاستاردىڭ كولەڭكەسى ول اسەردى كۇشەيتپەسە، ەش كەمىتپەيدى.
3. قيىن كەرىش. گەولوگتار مەن ارحەولوگتاردى، سۋرەتشىلەردى بايلايتىن بۇل جەر زايساڭ كولىنىڭ سولتۇستىك- شىعىسىندا ورنالاسقان. جاقىنداعان سايىن وت شاشقان سياقتى كورىنگەن قىزىل كەرىش دوڭدەر قىزىل تۇسكە بويالعان. سول سەبەپتى دە گەولوگتار بۇل ارانى كەيدە «بالقىپ جاتقان ادىرلار» دەپ اتايدى. بۇل كەرىشتەر ميلليونداعان جىلدار تەڭىز بەن كول تۇبىندە جاتقاندىقتان، ءار ءتۇرلى حيميالىق قۇرامداعى قاتپارلار قاباتتاسا بەرىپ، ءار ءداۋىر ءوز قولتاڭباسىن، ءوز بوياۋىن قالدىرىپ وتىرعانى ناتيجەسىندە پايدا بولعان. قىزىل تۇستەس توپىراعىنا بايلانىستى بۇل جەردى كەلۋشىلەر ۇنەمى مارسپەن سالىستىرىپ جاتادى.
4. اقتاۋ. ءتۇرلى تۇسكە بويالعان بوردان تۇراتىن بۇل جوتالار ىلە وزەنىنىڭ تەرىسكەيىندەگى التىنەمەل ۇلتتىق ساياباعىندا ورنالاسقان. ءبىرىنشى كەزەكتە وزگە جەرلەردە كەزدەسپەيتىن كوركەم كورىنىستەرىمەن ەرەكشەلەنەتىن اقتاۋ وسىدان مىڭداعان جىل بۇرىن تارتىلعان ۇلكەن تەڭىزدىڭ ورنى بولىپ ەسەپتەلەدى. ول دا شارىن شاتقالدارى سەكىلدى قازىرگى پىشىنىنە سۋ مەن جەلدىڭ اسەرىنەن يە بولعان. اتاۋىنا قاراپ، بۇل جوتالار تەك اق ءتۇستى دەپ ويلاماڭىزدار. اسپان استىنداعى گەولوگيالىق مۇراجاي ەسەپتەلەتىن اقتاۋ الىستان قاراعاندا عانا اق بولىپ كورىنەدى. ال جاقىنداعاندا الۋان تۇسكە بويالادى. تۇستەردىڭ الۋاندىعىن شوگىندىلەردىڭ ءتۇرلى كەزەڭدەرگە جانە ءتۇرلى جىنىستارعا جاتاتىندىعىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى. اقتاۋدىڭ شاتقالدارى لابيرينت سەكىلدى، ادام اداستىراتىنداي كۇردەلى. بۇل قازاقستانداعى مارسقا ۇقسايتىن كەزەكتى مەكەن.
5. اقجار. تابيعاتتىڭ بۇل كەرەمەتى قاراعاندى مەن قوستاناي وبلىستارىنىڭ شەكاراسىندا ورنالاسقان. ساز توپىراق پەن گيپستىڭ بىرنەشە مينەرالى ارالاسۋى اسەرىنەن اقجار ءتۇرلى تۇسكە بويالعان. ايتا كەتەرلىگى، بۇل جوتالاردا ءشوپ جوق. ولاردىڭ ۇستىندەگى تاستار الىستان قاراعاندا جىلتىراپ، قۇددى ءبىر شىنى شاشىلىپ جاتقانداي اسەر بەرەدى. الشاقتىعىنا بايلانىستى مۇندا تۋريستەر كوپ كەلمەيدى. ول دۇرىس تا شىعار، سەبەبى بۇل جەردىڭ توپىراعى كىشكەنتاي بالا باسقاندا ءىز قالدىراتىنداي جۇمساق. اقتاۋ كورگەن ساتتە كەز كەلگەن جان ءبىرىنشى كەزەكتە ويىنا مارستى الاتىنى ءسوزسىز. ءبىرىن ەسكە سالىپ، بىرىنە ۇقساس بولسا دا بۇل مەكەندەر وزىندىك ەرەكشەلىگى بار تابيعاتتىڭ قايتالانباس كەرەمەتى ەكەنى انىق. ءارى ولار تۇنگى اسپاندا عانا كورىنەتىن عالامشاردا نەمەسە وزگە ماتەريكتە ەمەس، ءوزىمىزدىڭ كيەلى جەرىمىزدە ورنالاسقان. قازاق دالاسى تاڭعاجايىپتارعا تولى، تەك ولاردى كورە ءبىلۋىمىز كەرەك.
Massaget.kz
