قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ شەكاراسى قايدان پايدا بولدى؟
1919 -جىلى ۆ. ي. لەنين قىرعىز (قازاق) ولكەسىن باسقارۋ جونىندەگى ريەۆوليۋتسيالىق كوميتەت تۋرالى دەكرەتكە قول قويدى.
ر. ك. ايداربايەۆا ءوزىنىڭ «قازاق اۆتونومياسىنىڭ شەكاراسىن انىقتاۋ ماسەلەسىنە» اتتى ماقالاسىندا مۇراعاتتار ماتەريالدارىنا، سيبرەۆكوم قۇجاتتارى مەن ماتەريالدارىنىڭ جيناعىنا سۇيەنە وتىرىپ، قازاق اۆتونومياسىنىڭ شەكاراسىن انىقتاۋدا كەزدەسكەن قيىندىقتار تۋرالى باياندايدى.
1919 -جىلعى 10-شىلدەدە ۆ. ي. لەنين قول قويعان قىرعىز (قازاق) ولكەسىن باسقارۋ جونىندەگى رەۆوليۋتسيالىق كوميتەت تۋرالى دەكرەتكە سايكەس قازرەۆكوم ولكەنىڭ جوعارعى اسكەري- ازاماتتىق باسقارماسىنا اينالدى. وسى دەكرەت قازرەۆكومنىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىن كوپ جاعدايدا ايقىنداپ بەردى - بۇل كونتررەۆوليۋتسيا مەن ينتەرۆەنتسياعا قارسى كۇرەس، سونداي-اق ولكەدە مەملەكەتتىك شارۋاشىلىق جانە مادەني قۇرىلىس ءۇشىن جاعداي جاساۋ، جانە قازاقستاندا كەڭەستەردىڭ قۇرىلتاي سەزىن دايىنداۋ. قازرەۆكومنىڭ ءبىرىنشى باسشىسى بولىپ پولياك س. پەستكوۆسكيي تاعايىندالدى. رەۆكوم قۇرامىنا ۆ. لۋكاشەۆ، ءا. جانگەلدين، ا. بايتۇرسىنوۆ، م. تۇنگاشين، س. مەڭدەشەۆ، ۆ. قاراتايەۆ جانە باسقالارى كىردى.
دەكرەتتە قازاق ولكەسىنىڭ اكىمشىلىك- اۋماقتىق قۇرىلىمىنىڭ نەگىزدەرى ايقىندالىپ، جانگەلدين توبى ولكە اۋماعى تۋرالى: «قىرعىز ولكەسىنىڭ اۋماعى انىقتالعانعا دەيىن... رەۆكوم قاراماعىنا: استراحان گۋبەرنياسىنىڭ قىرعىز تەرريتورياسى جانە ورال، تورعاي، اقمولا جانە سەمەي وبلىستارى كىرەدى»، - دەپ جاڭا تۇجىرىم ۇسىنادى.
وسى شەشىمگە قاراماستان، بۇل ۋاقىتقا دەيىن ايماقتىڭ اۋماقتىق شەكتەرى ءالى بەلگىسىز بولىپ قالا بەردى. قازاقتار مەكەندەگەن ەلەۋلى اۋماقتار ءالى دە تۇركىستان اۆتونومياسىنىڭ، ورىنبور، چەليابى، التاي گۋبەرنيالارىنىڭ، ومبى وبلىسىنىڭ قۇرامىنا بولدى.
كيررەۆكوم جانىندا ارنايى كوميسسيا ۇيىمداستىرىلدى، ول بولاشاق رەسپۋبليكانىڭ شەكاراسىن انىقتاۋمەن جانە رسفسر حكك مەن قازاقستان كەڭەستەرىنىڭ سەزىنە ۇسىنۋ ءۇشىن جوبا دايىنداۋمەن اينالىستى. كيررەۆكوم مەن ركپ (ب) وبلىستىق بيۋروسىنىڭ مۇشەلەرى بارلىق قازاق وبلىستارىندا بولىپ قايتتى. كوپتەگەن ساپارلار كەزىندە ولار كورشى گۋبكومدارمەن ۇنەمى ارالاسىپ، كەڭەسىپ وتىردى، قازاقستان مەن تۇركىستاننىڭ وبلىستارى مەن اۋداندارى بويىنشا حالىقتىڭ ەتنيكالىق قۇرامى تۋرالى مالىمەتتەر جينادى. وسى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە ۇلتتار ىستەرى جونىندەگى حالىق كوميسسارياتىنا «قىرعىز تەرريتوريالارى تۋرالى» بايانداما جازىلدى.
اۋماقتىق ماسەلە ماڭىزدى ەدى، ويتكەنى ايماقتىڭ اۆتونومياسىنىڭ قالىپتاسۋىمەن بىرگە ونىڭ قۇزىرەتىنىڭ گەوگرافيالىق شەكتەرىن انىقتاۋ قاجەت بولدى. بىرىنشىدەن، قازاقتار مەكەندەيتىن ەلەۋلى اۋماقتار ءارتۇرلى اكىمشىلىك قۇرىلىمدارعا كىردى. ەكىنشىدەن، قازرەۆكومنىڭ ءوز ىشىندە بۇل ماسەلە بويىنشا ءبىرىڭعاي پىكىر بولعان جوق: ءبىر توپ بايىرعى قازاق جەرلەرىنەن باسقا، ومبى وبلىسىنىڭ، ورتا ازيانىڭ كوپ بولىگىنىڭ، التاي ولكەسىنىڭ بارناۋل ۋەزىنىڭ جانە ت. ب. رەسپۋبليكاعا قوسىلۋىن قالادى. رەۆكوم مۇشەلەرىنىڭ كوپشىلىگىن بىرىكتىرگەن ەكىنشى توپ، بولاشاق قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىن تارىلتۋدى تالاپ ەتتى، قازاقستانعا اقمولا، سەمەي، ورال وبلىستارىنىڭ قوسىلۋىنا قارسى بولدى. سوڭعىلارىن سيبرەۆكوم وكىلدەرى قولدادى.
1920 -جىلى كيررەۆكومدا قۇراستىرىلعان «قىرعىز ولكەسىنىڭ شەكارالارى» انىقتاماسىندا قازاق جەرلەرىنىڭ ۇلكەن اۋماققا شوعىرلانۋى ناتيجەسىندە تولىق مەملەكەتتىك ۇيىمداستىرىلماۋشىلىقتىڭ انىقتالۋىنا بايلانىستى، سونداي-اق ۇلتتىق كادرلاردىڭ بولماۋىنا جانە ورىس حالقى اراسىندا بولۋى ىقتيمال تولقۋلارعا قاتىستى الاڭداۋشىلىق بولدى. سوندىقتان «ورىستار يگەرگەن سولتۇستىك جانە شىعىس جولاقتاردى قىرعىز ولكەسىنە ەنگىزۋ» ورىنسىز دەپ سانالدى. انىقتاما اۆتورلارى «قىرعىز ولكەسىن ونىڭ ەجەلگى، تاريحتان بۇرىنعى ۋاقىتتاعى شەكارالارىندا ۇيىمداستىرۋ جوباسىن ەشقانداي تۇرعىدان قولداۋ مۇمكىن ەمەس» دەپ تۇجىرىمدايدى.
ءوز كەزەگىندە، سيببيۋرو مەن سيبرەۆكوم قىزمەتكەرلەرى «قىرعىزستاننىڭ شەكارالارى تۋرالى» قۇجات ازىرلەدى، وندا تەك ۇلتتىق قاعيداتتارعا سۇيەنە وتىرىپ، نەگىزىنەن ورىستار تۇراتىن قازاقستاننىڭ سولتۇستىك جانە سولتۇستىك- شىعىس ايماقتارىن ولكەنىڭ قۇرامىنا قوسۋ مۇمكىندىگى جوققا شىعارىلدى. الايدا، ولاردىڭ ەشقايسىسى وسى اۋداندارداعى ورىستار مەن قازاقتار سانىنىڭ مۇنداي اراقاتىناسى پاتشا ۇكىمەتىنىڭ قازاقتاردى كوشىرۋ جونىندەگى 100 جىل بويى جالعاسقان بەلسەندى ساياساتىنىڭ ناتيجەسى بولعانىنا نازار اۋدارمادى.
1920 -جىلدىڭ 16-مامىرىندا كيررەۆكوم «داۋلى ۋەزدەردى باسقارۋ تۋرالى ۋاقىتشا ەرەجەنى» بەكىتتى، وندا قازاقستان اۋماعىن انىقتاۋدىڭ نەگىزىنە ۇلتتىق قاعيداتتار عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ەكونوميكالىق ماقساتتىلىق تا الىندى. كيررەۆكوم سەمەي، پەتروپاۆل، كوكشەتاۋ، قوستاناي جانە باسقا دا ۋەزدەردىڭ قازاقستاننان تىس جەرلەرگە كەتۋىنە ءۇزىلدى- كەسىلدى قارسىلىق ءبىلدىردى، ويتكەنى ولاردىڭ مادەني جانە ەكونوميكالىق ماڭىزى، سونداي- اق وسى ۋەزدەردىڭ وزدەرى كىرەتىن وبلىستاردىڭ باسقا ۋەزدەرىمەن ءوزارا تاۋەلدىلىگى زور بولعاندىقتان، ولاردىڭ بولەك ءومىر ءسۇرۋى مۇمكىن ەمەس.
اۋماقتىق داۋلارعا بايلانىستى ماسەلەلەر 1920 -جىلعى تامىزدا قازاقستاننىڭ تۇرككوميسسياسى مەن مۇددەلى گۋبەرنيالار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەڭەستە تاعى دا تالقىلاندى. كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى دا تۇگەل قازاق جەرلەرى بىرىكتىرىلۋى ءتيىس قازاق اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىن دەكرەتتەۋگە ۋاقىت كەلگەندىگىنە توقتادى. قازاق جەرىن قىرعىز ولكەسىنە (كيركراي) بەرۋ مەرزىمى عانا داۋ تۋدىردى. ءبىر توپ قازاق اۆتونومياسىن جاريالاۋمەن (سيۋرۋپا، پەستكوۆسكي، جانگەلدين، ەرمەكوۆ، بايتۇرسىنوۆ جانە باسقالارى) وسى وبلىستار مەن اۋداندار كيركرايعا كوشۋىن تالاپ ەتتى. ەكىنشى توپ قازاق وبلىستارى مەن اۋداندارىنىڭ قازاق اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىنا جاتاتىندىعىن دەكرەتكە قوسۋعا دا قارسى بولماي، ازىرشە «باسقارۋدىڭ قالىپتاسقان اكىمشىلىك ءتۇرىن» ساقتاپ قالۋدى ۇسىندى. بۇل شەشىمنىڭ موتيۆاتسياسى كەلەسىدەي بولدى: «قىرعىزدارعا كەڭ اۋماقتى باسقارۋعا قاجەتتى اپپاراتتى قۇرۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى ءبىلىم مەن ۇيىمداستىرۋشىلىق داعدىلاردى الۋعا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك» جانە «بۇل ايماقتاردى كيرگيزياعا قوسۋ قىرعىز كەدەيلەرىن كۋلاكتارعا جەم بولۋعا بەرگەندى بىلدىرەدى» دەگەن قورقىنىش.
1920 -جىلى 26-تامىزدا لەنين مەن كالينيننىڭ قولى قويىلعان ب و ا ك پەن ر س ف س ر ح ك ك- نىڭ قىرعىز (قازاق) ا س س ر قۇرۋ تۋرالى دەكرەتى جارىق كوردى. دەكرەتتە قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ گەوگرافيالىق شەكتەرى انىقتالدى.
دەكرەت سيبرەۆكومعا جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىن ۇيىمداستىرۋعا كومەكتەسۋگە جانە تەز ارادا ق ا س س ر-نىڭ قاراۋىنا بەرۋگە مىندەتتەدى. سيبرەۆكوم مەن قىر و ا ك-تىڭ سولتۇستىك جانە سولتۇستىك- شىعىس وبلىستارعا قاتىستى قىزمەتىن كەلىسۋ جانە ق ا س س ر بۇكىل اۋماعىن باسقارۋدى مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك بىرىكتىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى ءىس- شارالاردى جۇرگىزۋ ماقساتىندا سيبرەۆكوم جانىنان قازاق اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ وكىلەتتى وكىلدىگى قۇرىلدى. قىر و ا ك-تىڭ شەشىمى بويىنشا سيبرەۆكومداعى وكىل بولىپ عالياسقار الىبەكوۆ، ال ونىڭ ورىنباسارى بولىپ ءادىلوۆ تاعايىندالدى.
سيبرەۆكوم جانىنداعى ق ا س س ر وكىلدىگىنىڭ مىندەتىنە مىنالار كىردى:
ا) سيبرەۆكومنىڭ قاراۋىندا ۋاقىتشا قالعان ق ا س س ر اۋماعىندا قاكسر كەڭەستەرىنىڭ ءبىرىنشى سەزىنىڭ، ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى مەن قىرعىز حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى قاۋلىلارىنىڭ جۇزەگە اسۋىن قاداعالاۋ.
ب) قىر و ا ك، قىرعىز حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى جانە قىركيرناركوم ىشكى ىستەرحالىق كوميسسارياتىنىڭ ديرەكتيۆالارىنا سايكەس سەمەي جانە اقمولا گۋبەرنيالارىن باسقارۋ ءۇشىن مەكەمە ۇيىمداستىرۋ.
ۆ) وسى گۋبەرنيالاردى باسقارۋعا قاتىستى بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋگە قاتىسۋ جانە سيبرەۆكوممەن كەلىسىم بويىنشا اقمولا گۋبەرنياسىنىڭ ونىڭ ومبى ۋەزى بويىنشا شەكاراسىن بەلگىلەۋ.
گ) سيبرەۆكومعا ول جۇزەگە اسىراتىن قارجى جانە شارۋاشىلىق ساياساتىنىڭ ءىس- شارالارىنا جاردەمدەسۋ.
د) ق ك س ر مەن سيبرەۆكوم اراسىندا تۋىندايتىن بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا وكىلدىك.
قازاق رەسپۋبليكاسى اۆتونوميالىق كوميسسارياتتارىنىڭ قاراۋىنداعى ماسەلەلەر بويىنشا قاز س س ر وكىلدىگى مەن سيبرەۆكوم اراسىندا تۋىندايتىن كەلىسپەۋشىلىكتەر، ەگەر ولار بويىنشا كەلىسىمگە قول جەتكىزىلمەسە، رسفسر ورتالىق مەكەمەلەرىنىڭ شەشىمىنە بەرىلۋى ءتيىس ەدى. سونداي- اق، قازاقستان وكىلىنىڭ كەلىسىمىنسىز سەمەي جانە اقمولا گۋبەرنيالارىنان قىزمەتكەرلەردى اۋىستىرۋعا تىيىم سالىندى. سيبرەۆكوم مەن قاكسر ناركوماتتارى اراسىنداعى بايلانىس تەك وسى وكىلدىك ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس بولدى. قىرعىز ولكەسى (كيركراي) وكىلى اتالعان وبلىستارداعى بارلىق جۇمىسىن سيبرەۆكوم اپپاراتتارى ارقىلى كەلىسىپ، جۇرگىزدى.
جاڭادان قۇرىلعان رەسپۋبليكانىڭ باسقارۋ ورگاندارىنا مۇنداي ۇلكەن اۋماقتى باسقارۋ قيىنعا سوقتى. قازاق كسر مەملەكەتتىك اپپاراتىن بەكىتۋ ءۇشىن ۋاقىت قاجەت بولدى. بۇل ماسەلە 1920 -جىلى 10-جەلتوقساندا قىرعىز ولكەسى (كير كراي) ر ك پ(ب) وبلىستىق بيۋروسىنىڭ وتىرىسىندا كوتەرىلدى. مۇندا وبلىستىق بيۋرو مەن كيرسيكتىڭ اتىنان سيببيۋروعا جىبەرىلگەن كۋلاكوۆتىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. ول ەكى ايماقتى بەرۋ ماسەلەسى ءالى شەشىلمەگەنىن حابارلادى. كۋلاكوۆ وسى وبلىستاردىڭ قازاقتارى اراسىنداعى پارتيالىق جانە كەڭەستىك جۇمىستاردىڭ السىزدىگىن اتاپ ءوتتى جانە «بۇل گۋبەرنيالاردا قىزمەتكەرلەردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى قىرولكەسى الداعى مىندەتتەردى شەشە المايتىندىعىنا» بايلانىستى ولاردىڭ قازاقستان قۇرامىنا ءوتۋىنىڭ ورىندىلىعىنا كۇمان كەلتىردى.
ورتالىق بيلىك ورگاندارى بۇل وبلىستاردى قىرولكەسى قۇرامىنا بىرتىندەپ قابىلداۋ قاجەتتىلىگىن مويىندادى، سونىمەن بىرگە كادرلىق قولداۋ كورسەتىپ، وبلىستىق بيۋرونى كۇشەيتىپ، ونىڭ قاراماعىنا ورتالىقتان جاڭا جۇمىسشىلار جىبەردى.
سيبرەۆكوم باسشىلىعى ماسكەۋدىڭ شەشىمدەرىن مويىندادى، ءبىراق باسشىلىقتىڭ ءبىر بولىگى ءسىبىردىڭ ءبىر بولىگىن قازاقستانعا بەرۋ پروتسەسىن توقتاتۋ ءۇشىن بار كۇشىن سالدى. ولار ەكى وبلىستىڭ حالقىن قىرولكەسىنە قارسى قويۋعا تىرىستى، باسقارۋ اپپاراتتارىنىڭ جۇمىسىن السىرەتۋ ءۇشىن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەردى كەرى شاقىرتىپ باقتى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە قىرولكەسى سيبرەۆكومعا جۇمىسشىلاردى شىعارۋعا جول بەرىلمەيتىنىن قاتاڭ تۇردە مالىمدەدى جانە ولاردى كەرى قايتارۋدى ۇسىندى.
سيبرەۆكوم جانىنداعى ارالاس كوميسسيانىڭ 1921 -جىلعى 7-ساۋىردەگى قاۋلىسىمەن بۇقتىرما ۋەزى التاي گۋبەرنياسىنىڭ قۇرامىنان قازاق اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىنا بەرىلدى.
وسى جەردە ءتاريحقا كەرى شەگىنىس جاساعان ءجون بولار. XIX عاسىردىڭ اياعىندا ول جەردە تومسك گۋبەرنياسىنىڭ زمەينوگورسك ۋەزىنە اكىمشىلىك تۇردە قاراعان بىرنەشە ونداعان شارۋا سەلولارى بولدى. وتارلىق اپپارات وكىلدەرىنىڭ وزدەرى اتاپ وتكەندەي، شەكارالار ايماقتىڭ زەرتتەلمەگەن تابيعي- تاريحي جانە ەكونوميكالىق جاعدايلارىنا بايلانىستى ەمەس، ورىس بيلىگىنىڭ قىرعىز دالاسىنا تەرەڭ ەنۋىمەن بايلانىستى باسقا سەبەپتەر بويىنشا جۇرگىزىلدى. ولار، زمەينوگورسك ۋەزى تولىعىمەن، تەك ونىڭ سولتۇستىك بولىگىن قوسپاعاندا، سەمەي وبلىسىمەن بارلىق بايلانىستارى جانە ونىڭ «تومسك گۋبەرنياسىنىڭ» بولىگى رەتىندەگى ورنى تولىعىمەن جاساندى ەكەنىن مويىندايدى..
1904 -جىلى شارۋالار باستىقتارىنىڭ زمەينوگورسك ۋەزدىك سەزى تومسك گۋبەرناتورىنا بۇقتىرما ولكەسىنىڭ بەس بولىسىن تومسك گۋبەرنياسىنىڭ زمەينوگورسك ۋەزىنەن سەمەي وبلىسىنىڭ وسكەمەن ۋەزىنە اۋدارۋ تۋرالى ءوتىنىش بىلدىرگەن. ولاردىڭ ءوتىنىشى كەلەسى پىكىرلەرگە نەگىزدەلگەن:
1. «بۇقتىرما ولكەسى (بۇقتىرما، زىريان، جوعارعى- بۇقتىرما، نيكولايەۆ جانە چەرنوۆينسكايا بولىستارى) زمەينوگرسكىدەن وتە الىس، التايدىڭ تاۋ سىلەمدەرى ارقىلى مۇلدە وقشاۋ ورنالاسقان، ال گەوگرافيالىق جاعدايى بويىنشا ول وسكەمەن ۋەزىنە ىرگەلەس جاتىر.
2. بۇل ولكەنىڭ وتە قاشىقتا ورنالاسۋىنا بايلانىستى ونىمەن قاتىناس تا وتە قيىن».
الايدا ول كەزدە بۇل ماسەلە وڭ شەشىلمەدى. ول قازاق رەسپۋبليكاسى قۇرىلۋى كەزىندە قايتادان كوتەرىلىپ، ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ مۇددەلەرى پايداسىنا شەشىلدى. ر. ك. ايداربايەۆانىڭ پىكىرىنشە، كەلتىرىلگەن فاكت، ەرتىستىڭ وڭ جاعالاۋى اۋماعىنىڭ ق ا ك س ر قۇرامىنا قوسىلۋىنىڭ زاڭدىلىعىن تاعى دا ايقىن دالەلدەيدى.
1921 -جىلدىڭ مامىر ايىندا سەمەي وبلىسى سيبرەۆكوم باعىنىسىنان ق ا ك س ر قاراماعىنا بەرىلدى.
سول جىلى قاز و ا ك دەكرەتى بويىنشا بۇرىن كازاكتارعا تيەسىلى بولعان ەرتىس بويىنداعى 10 ۆەرست جولاق جەرلەرى قازاق حالقىنا قايتارىلىپ بەرىلدى.
وسى مەجەلەۋ ناتيجەسىندە سيبرەۆكومعا باعىناتىن بارلىق اۋماقتىڭ %25 قۇراعان 2,5 ميلليونعا جۋىق حالىق تۇراتىن، 1 ميلليون شارشى ۆەرست اۋماق سيبرەۆكوم باعىنىسىنان كەتتى.
بۇل اۋماقتاردى قازاقستانعا بەرۋ سىبىرمەن شەكارا تۋرالى بارلىق سۇراقتاردى شەشتى. ولار كەلەسى كەزەڭدەردە دە ءارتۇرلى دەڭگەيلەردە بىرنەشە رەت قارالدى. 1924 -جىلى ب و ا ك جانە ر س ف س ر ح ك ك-نىڭ 1923 -جىلعى 8-قازانداعى شەشىمى نەگىزىندە التاي گۋبەرنياسىنىڭ كوروستەليەۆ دالاسى ق ا ك س ر- گە بەرىلدى. التاي گۋبەرنياسىنىڭ رۋبتسوۆسك (زمەينوگورسك) ۋەزىنىڭ قونىستارى سەمەي گۋبەرنياسىنىڭ قۇرامىنا قوسىلدى.
ق ا ك س ر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى جەرگىلىكتى وكىمەت ورگاندارىن كوروستەلەۆ دالاسىنىڭ اۋماعىندا تۇراتىن قازاقتاردىڭ جەرگە ورنالاستىرۋىن شۇعىل جۇرگىزۋگە مىندەتتەدى. بۇل ءىس- شارالار 1924 -جىلعى 17-ساۋىردەگى كوشپەلى، جارتىلاي كوشپەلى جانە وتىرىقشى شارۋاشىلىققا كوشەتىن قازاقستان حالقىن جەرگە ورنالاستىرۋ تۋرالى ەرەجەسى نەگىزىندە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس ەدى. ەگەر باسقا ۋچاسكەلەردە جەرى بولماسا، دالانىڭ ورىس حالقىنا دا جەر بەرۋ قاراستىرىلدى. ەگەر ورىس حالقىنا التاي گۋبەرنياسىمەن شەكتەس جەردەن جەر بولىنسە جانە بۇل حالىق التاي گۋبەرنياسىنا قوسىلۋعا نيەت بىلدىرسە، بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن التاي گۋبەرنيالىق اتقارۋ كوميتەتى مەن قاكسر واك- ءى ولاردى اكىمشىلىك كوميسسياعا ۇسىنۋعا مىندەتتى بولدى.
اۆتور: ايان ادەن
e-history.kz
