جاڭا جىلدى الەم قالاي تويلايدى؟
وسى ورايدا ماسساگەت الەم حالىقتارىنىڭ جاڭا جىل مەرەكەلەرى تاريحىنا ءۇڭىلىپ، ولاردىڭ ءبىر پاراسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىر.
• مىسىردا جاڭا جىل جاز ايلارىنىڭ باسىندا، ءنىل وزەنىنىڭ قۇيار جەرىندە تويلانعان؛
• ەجەلگى گرەكيادا جاڭا جىل جازعى كۇن توقىراۋى - 22 - ماۋسىمدا تويلانىپ، شاراپ قۇدايى ديونيسكە ارنالعان؛
• رەسەيدە جاڭا جىل 1- قىركۇيەككە كەلەدى. تەك 1700-جىلدان باستاپ پەتر I جارلىعى بويىنشا جاڭا جىل 1- قاڭتاردان باستاپ تويلانادى. پاتشا جاڭا جىلدى تويلاۋدى، جاڭا جىل تۇنىندە وت جاعۋدى، ءۇيدى جاسىل جەلەككە بولەپ، ءبىر-ءبىرىن قۇتتىقتاۋدى بۇيىرعان. بۇل كەزدە شەرۋلەر ءوتىپ، ءتۇرلى-ءتۇستى زىمىراندار اتىلعان وسى ادەت ءالى دە ساقتالىپ كەلەدى؛
• جاڭا جىلدا سىيلىق جاساۋ ءداستۇرى ەجەلگى ريمدە پايدا بولدى، ولار ءبىر-بىرىنە ساتتىلىك پەن باقىتتىڭ سيمۆولى لاۆر جاپىراعىن سىيلادى؛
• گەرمانياداعى باستى مەرەكە - روجدەستۆو. جاساندى شىرشا مەن شىنىدان جاسالعان ويىنشىقتار العاش رەت گەرمانيادا پايدا بولدى. جاڭا جىلدىڭ ءوزى گەرمانيادا ەكىنشى مەرەكە رەتىندە تويلانادى؛
• اۆستريادا جاڭا جىل قارساڭىندا بولاشاعىن بولجاۋ داستۇرگە اينالعان. ولار ءارتۇرلى پىشىندەردى ساتىپ الادى، سودان كەيىن ونى ەرىتىپ، كونتەينەرگە قۇيادى. ال ولار قالىپتاسقان فورما ارقىلى بولاشاق ومىرلەرىن بولجايدى؛
• بريتاندىقتار ءۇشىن جاڭا جىل الدىندا كيىم باعاسىنىڭ كۇرت قۇلدىراۋ قۇبىلىسى وتە ماڭىزدى. سوندىقتان بريتاندىقتار داستارحانعا قىزىقپايدى، ويتكەنى كوپ كيىم الۋ كەرەك؛
• 1- قاڭتاردان باستالاتىن كۇنتىزبەنى ريم يمپەراتورى يۋلي تسەزار ەنگىزىپ، ول تاريحتا «يۋليان كۇنتىزبەسى» دەگەن اتپەن قالدى؛
• برازيليانىڭ استاناسى ريو-دە-جانەيرو قالاسىنا الەمدەگى ەڭ بيىك شىرشا ورناتىلعان. ونىڭ بيىكتىگى - 76 مەتر؛
• اۆستراليادا جاڭا جىلدا ەكى رەت وتشاشۋ بولادى. ونىڭ ءبىرى تۇنگى توعىزدا بالالار ءۇشىن، ەكىنشىسى ساعات ءتىلى تۇنگى 12 ءنى سوققاندا ۇلكەندەر ءۇشىن جاسالادى؛
• ەسكيموستار جاڭا جىلدى العاشقى قار جاۋعان كۇنى قارسى الادى؛
• ارگەنتينادا جاڭا جىل كۇنى كەڭسە قىزمەتكەرلەرى ەسكى قۇجاتتاردى تەرەزەدەن لاقتىرۋ ءداستۇرى بار. بىردە گازەت مەكەمەسىندەگىلەر قاعاز لاقتىرۋعا قىزۋ كىرىسىپ كەتكەنى سونشا، بۇكىل گازەت مۇراعاتىن لاقتىرىپ تاستاعان ەكەن.
