بالالاردىڭ ۇيىرمە جانە سپورت سەكسياسىمەن قامتىلۋ دەڭگەيى قانداي؟
بالالارعا قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ بويىنشا قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا قۇجاتتار قابىلداۋ جانە وقۋعا قابىلداۋ ق ر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2020-جىلعى 22- مامىرداعى 219№ بۇيرىعىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.
ال جەتكىنشەكتەرگە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ قاعيدالارىنا سايكەس (ق ر ب ع م 29.01.2016 ج. 122№ بۇيرىعى)، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەملەكەتتىك تاپسىرىستى جىلىنا بەكىتىلگەن بيۋجەت قاراجاتى كولەمىنىڭ شەگىندە ورنالاستىرادى.
«قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا بارلىق وقۋشىلارعا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر بازاسىندا تەگىن سپورتپەن شۇعىلدانۋعا مۇمكىندىك بەرۋ بويىنشا ءتيىستى شارالار قابىلدانىپ جاتىر. 1343000 وقۋشى (بارلىق ءبىلىم الۋشىلاردىڭ %39,5) سپورت تۇرلەرى بويىنشا 40 مىڭنان استام سپورت سەكسياسىندا شۇعىلدانادى، ونىڭ ىشىندە 40 مىڭعا جۋىق سەكسيا تەگىن. سپورت سەكسيالارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىققا قاتىستى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا ۆولەيبولعا - 7268 سپورت سەكسياسى، شاحمات - دويبى ويىندارىنا - 6618، فۋتبولعا - 6509، ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنە - 5478، باسكەتبولعا - 5326، تەننيسكە - 3175، رەسپۋبليكا بويىنشا كۇرەستىڭ بارلىق تۇرلەرىنە 2055 سپورت سەكسياسى تارتىمدى بولىپ تۇر»، - دەپ اتالىپ وتكەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مالىمەتىندە.
اتاپ ايتقاندا، بيىل مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى اياسىندا 33737 دەن استام مەكتەپ وقۋشىسىن ۇيىرمە جانە سەكسيالىق جۇمىستارمەن قامتۋ كوزدەلگەن.
بۇل ماقساتقا قاراجات جەرگىلىكتى بيۋجەتتەن بولىنەدى. بۇدان باسقا، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاۋلىلارىنا سايكەس، 1 بالاعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ ورتاشا قۇنى ايقىندالادى. قولدا بار اقپارات بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا ءبىر بالاعا مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ ورتاشا قۇنى 16 مىڭ تەڭگەدەن اسادى. قابىلدانىپ جاتقان شارالار ەسەبىنەن بارلىق ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ 69,4 پايىزىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋمەن قامتۋ كوزدەلىپ وتىر.
قازىرگى ۋاقىتتا «ءبىلىمدى ۇلت» ۇلتتىق جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى بەلگىلى.
وسى جوبا اياسىندا پاۆلودار، الماتى، قاراعاندى، اقتوبە، اقمولا، جامبىل وبلىستارى مەن الماتى قالاسى بويىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىستارى قولدانىسقا ەنگىزىلدى. وزگە وبلىستار مەن قالالاردا اتالعان جوبا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.
«ەڭ كوپ تارالعان ۇيىرمەلەر كوركەم-ەستەتيكالىق ، سونداي-اق ۇشتىككە كۇرەس جانە باسقا دا سپورت سەكسيالارى كىرەدى. قىسقى سپورت تۇرلەرى بويىنشا مەكتەپ جانىنان اشىلعان 1958 سەكسيا جۇمىسىن جالعاستىرىپ وتىر، قامتىلعان بالا سانى - 37995. مەكتەپتەر جانىندا 1214768 (%34,9) ءبىلىم الۋشىنى قامتيتىن 75 مىڭنان استام ۇيىرمە بار»، - دەپ اتالىپ وتكەن ءبىلىم مينيسترلىگى اقپاراتىندا.
1272 قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 9337 ۇيىرمە مەن سەكسيا بار، ونىڭ ىشىندە تەگىن ۇيىرمەلەر مەن سەكسيالار - 6336، وندا 803027 (%23,1) بالا قامتىلدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتى بويىنشا بۇگىندە وقۋشىلار تەگىن قاتىساتىن مەكتەپ جانىنداعى سپورت سەكسيالارى جەلىسىنىڭ كەڭەيۋى بايقالىپ وتىر.
ۆەدومستۆو ماماندارىنىڭ اتاپ وتۋىنشە، جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ دەنە تاربيەسى مۇعالىمدەرىنە سەكسيالىق جۇمىسقا قوسىمشا اقى تولەۋگە بايلانىستى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە سپورت باعىتىنداعى جۇمىستىڭ ساپاسى جاقسارعانى بايقالادى.
مەكتەپتەردە قوسىمشا 27 مىڭنان استام جاڭا سپورت سەكتسيالارى اشىلدى.
«مينيسترلىك وسى باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرادى، وسى ماقساتتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ سپورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جانە جاقسارتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانادى. ءبىلىم الۋشىلاردى سپورتپەن 100 پايىز قامتۋ ءارى سپورت سەكسيالارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بارلىق بالالارعا ساباقتان تىس سپورت ساباقتارىن وتكىزگەنى ءۇشىن دەنە شىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرىنە بازالىق لاۋازىمدىق جالاقىدان %100 مولشەرىندە قوسىمشا اقى ەنگىزىلدى («قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەكونوميكالىق ءوسۋدى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ). بازالىق لاۋازىمدىق جالاقىعا 19742 دەن استام پەداگوگ قوسىمشا اقى الادى.
قازىرگى ۋاقىتتا دەنە تاربيەسى پەداگوگتارىنا قوسىمشا اقى ەنگىزۋ ەسەبىنەن قوسىمشا 749368 بالانى قامتيتىن 27224 سپورت سەكسياسى اشىلدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى مينيسترلىك وكىلدەرى.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك، اتا-انالاردىڭ ساۋالناماسىنا مونيتورينگ وڭىرلەر بولىنىسىندە سپورتتىڭ 93 ءتۇرى ايقىندالعانىن، ولارمەن اينالىسۋ بالالارعا قىزىقتى ەكەنىن كورسەتتى.
ونىڭ 83 پايىزى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جانە مەكتەپتەن تىس ۇيىمداردا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جىل سايىنعى نەگىزگى سپورت ءىس-شارالارىنىڭ كۇنتىزبەلىك جوسپارى اياسىندا اتا-انالاردىڭ سپورت سەكسياسىن تاڭداۋ قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا كەمىندە 45 سپورت تۇرىمەن اينالىسۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاسالادى.
ۇلتتىق مەكتەپ ليگاسىنا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ، سپورتتىڭ 10 ءتۇرى ەنگىزىلدى (باسكەتبول، 3x 3 باسكەتبول، ۆولەيبول، فۋتبول، فۋتزال، گاندبول، ۇستەل تەننيسى، توعىزقۇمالاق، اسىق اتۋ، بەس اسىق، جەڭىل اتلەتيكالىق كروسس).
«قازىرگى ۋاقىتتا مەكتەپتەردىڭ 42 مىڭنان استام سپورت سەكسياسىندا 1 ميلليون 343 مىڭ وقۋشى (نەمەسە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ جالپى سانىنىڭ %39- ى) اينالىسادى. 2022-جىلى اتا- انالاردىڭ قالاۋىن ەسكەرە وتىرىپ، مەكتەپتەگى سپورت سەكتسيالارىنىڭ سانىن 70 مىڭعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا. سونىڭ ارقاسىندا 1,765 ميلليوننان استام (نەمەسە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ جالپى سانىنىڭ %50 ى) بالا سپورت سەكسيالارىمەن قامتىلادى. بۇل شارا وقۋشىلاردىڭ سۇيىكتى سپورت تۇرلەرىن تولىق (%100) تاڭداۋىنا ىقپال ەتەدى»، - دەلىنگەن ب ع م مالىمەتىندە.
مەكتەپتەگى دەنە تاربيەسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا سپورت سەكسيالارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار قابىلداندى.
قوسىمشا 27224 سپورت سەكسياسى اشىلدى. سونىمەن قاتار، بيىلدىڭ باسىنان باستاپ مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ قاجەتتىلىكتەرى مەن قىزىعۋشىلىقتارىن ەسكەرە وتىرىپ، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بالالارعا ارنالعان قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە مەملەكەتتىك تاپسىرىس پەن سپورت باعىتىنداعى تاپسىرىسىن ىسكە اسىرىپ جاتىر.
