كومىر باعاسى نەلىكتەن قىمبات، تاپشىلىق نەگە تۋىندادى: مينيسترلىك جاۋابى
ءمالىم ەتىلگەندەي، ق ر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىمەن كومىر باعاسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋدى كوزدەيتىن مەموراندۋمعا قول قويعان ءىرى ءوندىرۋشى كومپانيالار وڭىرلەردەگى كوتەرمە ساتىپ الۋشىلارعا كومىر بەلگىلەنگەن باعامەن جەتكىزەدى.
نەگىزگى وندىرۋشىلەر كومىردى قانداي باعامەن ساتادى؟
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، كومىر ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ، ونىڭ ىشىندە «شۇباركول كومىر» ا ق، «قاراجىرا» ا ق، «مايكۋبەن- ۆەست» ج ش س، «بوگاتىر كومىر» ج ش س- نىڭ ورتاشا باعاسى تونناسىنا 5600 تەڭگەنى قۇرايدى.
«وعان قوسا تاۋار بيرجاسىندا كومىردى ساتۋ كەزىندە باعا ءدالىزى بەلگىلەنەدى. وندا كومىر ساتۋعا ارنالعان ءوتىنىم باعاسى بازالىق باعادان 98% تومەن جانە 102% جوعارى بولماۋى ءتيىس. وسىلايشا، باعانىڭ نارىقتاعى اۋىتقۋ تەتىگى (باعانىڭ ءوسۋى جانە تومەندەۋى) كوزدەلەدى جانە ساتىپ الۋشىلاردىڭ سۇرانىسى ەسكەرىلەدى. مىسالى، كومىرگە سۇرانىستىڭ بولماۋىنا بايلانىستى «سات- كومىر» ج ش س مەن «كۋزنەتسكي رازرەزى» ج ش س ونىمدەرىن ساتپاعان»، - دەدى مينيسترلىكتەن.
نەلىكتەن كومىر ءوندىرۋشى كومپانيالاردا باعالار ءارتۇرلى؟
«كومىر ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنى ءار كاسىپورىندا ءارتۇرلى. ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنىنا كەن ورنىنىڭ تاۋ- كەن گەولوگيالىق جاعدايلارى، ءوندىرۋ تەحنولوگياسى، مەحانيكالاندىرۋ كەشەنى، يگەرۋ جۇيەسى جانە باسقا دا فاكتورلار اسەر ەتەدى. سونداي- اق، جابدىققا، ەلەكتر ەنەرگياسىنا، وتىنعا، الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرگە كەتەتىن جانە وزگە دە شىعىستار كومىر ءوندىرۋدىڭ قۇنىنا كىرەدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆودان.
نەلىكتەن وڭىرلەردە كومىر باعاسى ايتارلىقتاي جوعارى؟
كومىردىڭ بولشەك ساۋداداعى باعاسى ونى ساتۋ، ايماققا جەتكىزۋ، جالعا الۋ قۇنىنا، تەمىرجول تۇيىقتارىنا، قىزمەتكەرلەر جۇمىسىنا، كومىردى تۇسىرۋگە جانە تيەۋگە ارنالعان تەحنيكاعا كەتەتىن، سونداي- اق كومپانيالاردىڭ ساۋدالىق ۇستەمە باعاسىنا بايلانىستى قالىپتاسادى. «كومىرگە باعانىڭ وسۋىنە تونناسىن 25 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرگەن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى «الىپساتارلار» اسەر ەتىپ وتىر. تەمىرجول تۇيىقتارىنداعى كومىردىڭ ورتاشا باعاسى تونناسىنا 13 مىڭ تەڭگە (نۇر-سۇلتان قالاسى)»، - دەدى ق ر ي ي د م- نان.
بيىل قانداي سەبەپتەرگە بايلانىستى كومىر تاپشىلىعى تۋىندادى؟
مينيسترلىك مالىمەتىنشە، ەلىمىزدە كومىر تاپشىلىعى جوق جانە بولماۋى ءتيىس. «جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق پروتسەستىڭ ءاربىر قاتىسۋشىسىنىڭ ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە ناقتى جانە ۇيلەسىمدى جۇمىسىن تالاپ ەتەدى. كومىر كاسىپورىندارى كومىردىڭ قاجەتتى كولەمىن وندىرۋگە، ال تەمىرجولشىلار كومىردى وڭىرلەرگە دەر كەزىندە تاسىمالداۋعا جاۋاپتى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تۇتىنۋ كولەمىن جوسپارلاۋعا، كومىر ساتىپ الۋعا ارنالعان تەندەرلەردى ۋاقىتىلى وتكىزۋگە، سونداي- اق ءوز وڭىرىندەگى كومىر قورلارىن باقىلاۋعا مىندەتتى»، - دەپ ناقتىلادى ۆەدومستۆودان.
ق ر ي ي د م جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ وتىنىمدەرىنە سايكەس كومىر ءوندىرۋ جانە ونى وڭىرلەرگە جەتكىزۋدى قاداعالايدى. ەلىمىزدىڭ كومىر ءوندىرۋشى كومپانيالارى 2021 -جىلدىڭ 10 ايىندا 89,3 ميلليون توننا كومىر ءوندىردى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 101,4% (10 اي ىشىندە. 2020 -جىلى - 88,1 ميلليون توننا). ەنەرگيا ءوندىرۋشى جانە ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ وتىنىمدەرىن، سونداي-اق كوممۋنالدىق- تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەر مەن تۇرعىندار ءۇشىن كومىر جەتكىزۋگە وتىنىمدەردى ورىنداۋدا كىدىرىس جوق.
ق ر ي ي د م كومىرگە دەگەن تاپشىلىق پەن دۇرلىكپە سۇرانىستى ازايتۋ ءۇشىن نە ىستەپ جاتىر؟
قىركۇيەك ايىندا اۋا رايىنىڭ كۇرت سۋىتۋىنا بايلانىستى ەلىمىزدىڭ ورتالىق جانە سولتۇستىك ايماقتارىندا كومىرگە سۇرانىس ارتتى. سونىمەن قاتار، «قازاقستان تەمىر جولى» ۇ ك» ا ق كۇزگى- قىسقى كەزەڭدە كومىردى تيەپ جونەلتۋگە دەگەن وتىنىمدەردىڭ ارتۋىنا وراي جۇ ك جونەلتۋشىلەرگە جىلجىمالى قۇرامدى ۋاقىتىلى بەرۋ ءۇشىن «قازتەمىرترانس» ا ق 16 مىڭنان استام ۆاگونمەن قامتاماسىز ەتتى. كومىردى ساتۋ كەزىندە حالىق اراسىندا قولايسىز جاعدايلار تۋعىزباۋ ءۇشىن مينيسترلىك كومىر ءوندىرۋشى كاسىپورىندارمەن جانە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇ ك» ا ق- مەن بىرلەسىپ، جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنىڭ باسىندا اكىمدىكتەرگە كوممۋنالدىق- تۇرمىستىق كومىر قورىن الدىن الا شوعىرلاندىرۋ تۋرالى ۇسىنىس بەردى.
اكىمدىكتەردىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس، 2021 -جىلعى 22-قاراشاداعى جاعداي بويىنشا جالپى جوسپارعا قاتىستى (2021 -جىلعى 1-مامىردان باستاپ 2022 -جىلعى ساۋىرگە دەيىن) كومىر قورىمەن قامتاماسىز ەتۋ كولەمى: كوممۋنالدىق- تۇرمىستىق سەكتور ءۇشىن - %97,4، تۇرعىندار ءۇشىن - %93,9 قۇرادى. 2021 -جىلعى 6-قاراشادا مينيسترلىكتە اكىمدىكتەردىڭ، كومىر ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ جانە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇ ك» ا ق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن حالىقتى كومىرمەن قوسىمشا قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى قارالدى. بۇل ماسەلە بويىنشا كەڭەستەر مينيسترلىكتە تۇراقتى تۇردە وتكىزىلەدى.
«ناتيجەسىندە وڭىرلەرگە كومىر جونەلتۋ كولەمىن ۇلعايتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. حالىقتى جانە كوممۋنالدىق- تۇرمىستىق سەكتوردى كومىرمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس تۇراقتى باقىلاۋدا»، - دەدى ق ر ي ي د م- نان.
