تۋعان جەرگە ىرىستان قازىق قاققان

ىبەكەڭى - كادىمگى ەكى مارتە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ىبىراي جاقايەۆ.

ەڭبەك باعالاناتىن كەشەگى كەزەڭدە قازاقستاندا وسىنداي جوعارى ماراپاتتى قاتارىنان ەكى رەت يەلەنگەندەر ساناۋلى عانا. وسىندايدا جەتىسۋ وڭىرىندەگى «وكتيابردىڭ 40 جىلدىعى» ۇجىمشارىن باسقارىپ، وداقتاعى الدىڭعى قاتارلى شارۋاشىلىققا اينالدىرعان نيكولاي گولوۆاتسكي ايتتى دەگەن ءسوز ەسكە تۇسەدى. ۇلتى پولياك نيكولاي نيكيتيچ سۇراعان جۇرتقا ءوزىنىڭ بەس اعايىندى ەكەنىن ايتىپ، قوس جۇلدىزدى جارقىراتا تاققان دىنمۇحاممەد قونايەۆ، ىبىراي جاقايەۆ، جازىلبەك قۋانىشبايەۆ، نۇرمولدا الدابەرگەنوۆتەردى باۋىرلارىم دەۋمەن ءوتىپتى. شيەلىدەگى ىبىراي مەن مويىنقۇمداعى جازىلبەكتىڭ اعا- ءىنى بولىپ سىيلاسۋى ءبىر بولەك اڭگىمەنىڭ جۇگى. بيىل ەڭبەگىمەن ەل الدىنا شىعىپ، ارتىنا تالاي مارجان ءسوز قالدىرعان ىبىراي جاقايەۆتىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولىپ وتىر.

جالپى، ەل اۋزىندا «جاقايەۆ ايتتى» دەگەن ءسوز كوپ. قازىرگى «ەڭبەكتىڭ كوزىن تاپقان، بايلىقتىڭ ءوزىن تابادى»، «ەگىنشى - ءمارت، جەر - جومارت»، «ەرىنشەك ەگىنشىدەن ەلگەزەك ماساقشى وزادى» دەگەن افوريزمدەردىڭ ءتۇپ يەسى وسى داڭعايىر ديقان. اتتاي قالاپ الماتىعا شاقىرىپ، جازۋشىلار وداعىنىڭ جيىنىنا قاتىستىرعانداعى ىبەكەڭنىڭ «ديقان كەتپەنىنە، قويشى تاياعىنا، جازۋشى قالامىنا يە بولسىن» دەگەن قاناتتى ءسوزى اركىم ورنىندا وتىرسا قوعام دامۋى تەجەلمەيتىندىگىنىڭ تۇسپالى ەدى.

شيەلى اۋدانىنىڭ اكىمدىگى داڭعايىر ديقاننىڭ 130 جىلدىعىن مەرەكەلەۋدى ى. جاقايەۆ اۋىلىنداعى س. بوقايەۆ، ز. ەرجانوۆا، ءا. قوڭىراتبايەۆ، ا. قۇنانبايەۆ، №3 كوشەلەرىن جوندەۋدەن باستاپتى. ى. جاقايەۆ جانە ق. ورازىمبەتوۆ كوشەسى ارالىعىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى سالىنىپ، ءبىراز كوشە جارىقتاندىرىلىپتى.

قازىر اق كۇرىشتىڭ اتاسى رەكورد ورناتقان تۇبەككە ارنايى بەلگى ەسكيزى دايىندالۋدا. يىركول اۋىلدىق وكرۋگىندەگى ديقان تۇرعان ءۇي اۋلاسىنداعى مۋزەي جەكەشەلەندىرىلىپ، ۇرپاقتارىنا بەرىلدى. جاستار اراسىندا قۇرىلعان «جاقايەۆشىلار ءىزباسارلارى» قوزعالىسى ءبىراز جۇمىستى ەڭسەرىپ تاستاپتى.

ەڭبەككە، ەڭبەك ادامىنا دەگەن قۇرمەت كومەسكىلەنىپ بارا جاتقانداي كورىنەتىن قازىرگى ۋاقىتتا ديقان ءومىرىن دارىپتەگەن شارالار جىل باسىنداعى اۋداندىق تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى مەن ى. جاقايەۆ اتىنداعى كۇرىش ءوسىرۋ تاريحى مۋزەيى فيليالىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە «اق كۇرىشتەن تاۋ تۇرعىزعان نار تۇلعا» اتتى سالتاناتتى جيىننان باستالدى. شاراعا قاتىسقاندار ى. جاقايەۆ اتىنداعى كۇرىش ءوسىرۋ تاريحى مۋزەيىندەگى كورمەنى ارالاپ، دويبىدان وتكەن جارىستى تاماشالادى.

شيەلى اۋداندىق تاريحي- ولكەتانۋ مۋزەيى، نارتاي بەكەجانوۆتىڭ مەموريالدىق ونەر مۋزەيى فيليالى جانە اۋداندىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسى ۇيىمداستىرۋىمەن ونلاين لەكتسيالار، كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگتەگى كىتاپحانالاردا ى. جاقايەۆتىڭ ناقىل سوزدەرىنەن جاساقتالعان كىتاپ كورمەسى، بيبليوگرافيالىق شولۋ، تانىمدىق- اقپاراتتىق ساعاتتار وتكىزىلدى.

ءدان اتاسىنىڭ 130 جىلدىعىنا وراي اۋىر اتلەتيكادان رەسپۋبليكالىق تۋرنير ۇيىمداستىرىلىپ، وعان جامبىل، تۇركىستان، باتىس قازاقستان، اقتوبە، الماتى، اتىراۋ وبلىستارى مەن كورشىلەس قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنان زىلتەمىرشىلەر قاتىستى. ءتۋرنيردىڭ اشىلۋىندا ءتورت دۇركىن الەم چەمپيونى يليا يلين جاستارعا ساتتىلىك تىلەدى.

اي سوڭىندا وبلىس ورتالىعىندا داڭعايىر ديقانعا ارنالعان شارالار قورىتىندىلانىپ، اۋداندا «اق كۇرىشتەن تاۋ تۇرعىزعان جاقايەۆ» اتتى رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

قىزىلوردا

مۇرات جەتپىسبايەۆ

egemen.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى