كەلەر جىلى پاتەر باعاسى تاعى قىمباتتاۋى مۇمكىن بە - ساراپشىلار پىكىرى
ال وسى جىلى كارانتيندىك شەكتەۋلەردىڭ جەڭىلدەتىلۋىنە جانە زەينەتاقى جيناعىن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە بايلانىستى ەلىمىزدىڭ جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنا جان ءبىتىپ، باسپانا ساتىپ الۋ- ساتۋ مامىلە سانى ارتىپ كەلە جاتىر. وسى جىلدىڭ 10 ايىندا مۇنداي مامىلەلەر سانى وتكەن جىلدىڭ ءدال وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا بىردەن 89,1 پايىزعا وسكەن. بۇل جايت باسپانا باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا دا الىپ كەلگەنى ءسوزسىز.
وسىعان وراي «كەلەر جىلى باسپانا قۇنى تاعى وسە مە؟»، «جالپى، جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى قاشان تۇراقتالادى؟» دەگەن ساۋالدارىمىزدى قازاقستان رەلتورلارىنىڭ بىرىككەن قاۋىمداستىعى پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى نينا لۋكيانەنكوعا قويعان ەدىك.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازان ايىندا ەلىمىزدە ورتاشا ەسەپپەن العاندا جىلجىمايتىن مۇلىك قۇنى ازداپ كوتەرىلگەن.
ناقتىراق ايتقاندا، جاڭادان سالىنعان ۇيلەردىڭ باعاسى 1,9، ال اباتتاندىرىلعان باسپانالار 1,2 پايىزعا قىمباتتاعان.
«تولىقتاي ايتار بولساق، جىل باسىنان بەرگى كەزەڭ ىشىندەگى باعا 2020 -جىلدىڭ جەلتوقسانىنداعى باعامەن سالىستىرار بولساق، وندا ورتاشا ەسەپپەن العاندا كەز كەلگەن جىلجىمايتىن مۇلىكتىڭ 16,7 پايىزعا قىمباتتاي تۇسكەنىن بايقاۋعا بولادى. كوپ پە الدە از با؟ بۇعان قانداي فاكتورلار اسەر ەتۋىنە وي جۇگىرتىپ كورەيىكشى. الدىمەن مامىلەلەر سانىنا كوز جۇگىرتىپ كورەيىك. وسى جىلدىڭ ىشىندەگى مامىلەلەر سانى وتكەن جىلدىڭ ءدال وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا بىردەن 89,1 پايىزعا ارتقان. ياعني، مامىلەلەر 2 ەسەگە جۋىق كوپ دەگەن ءسوز. ونىڭ سەبەبى شەكتەۋ شارالارى قولدانىستا بولعان كەزدە جيناقتالىپ قالعان سۇرانىستىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى، مەملەكەتتىك سيپاتتاعى ءىس- شارالاردىڭ نارىقتى ىنتالاندىرۋ، ءتىپتى زەينەتاقى جيناعىنداعى ارتىق قاراجاتقا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنىڭ پايدا بولۋى مۇمكىن. جالپى وسىلار سۇرانىستى قىزدىرا تۇسكەن سياقتى»، - دەدى نينا لۋكيانەنكو.
وسى ورايدا ساراپشى زەينەتاقىنىڭ جەتكىلىكتىلىك شەگىنەن ارتىلعان قاراجاتى بار ادامعا پاتەرىن ساتۋشى اقشاسىن جەلگە ۇشىرمايتىندىعىن ايتادى. ياعني، ول سول اقشاعا وزىنە باسقا جىلجىمايتىن مۇلىك ساتىپ الاتىندىعىنا نازار اۋدارتادى.
«ەگەر بۇرىنىراق قازاقستاندا اي سايىن 21-22 مىڭ مامىلە جاسالاتىن بولسا، قازىرگى ۋاقىتتا بۇل سيفر ايىندا كەمىندە 44 مىڭعا جەتىپ وتىر. بۇل وتە جاقسى كورسەتكىش. ويتكەنى، باعانىڭ الاياقتىق جولمەن ءوسىپ جاتقانىنا قاتىستى وتە كوپ اڭگىمە ايتىلادى. ال مەن مۇنداي اڭگىمەلەردى قولدامايمىن. سەبەبى كەز كەلگەن سۇرانىس ەڭ الدىمەن تولەم قابىلەتىمەنراستالادى. ناقتى مامىلەلەر سانىنىڭ ارتۋى ءدال وسى جايتتان حابار بەرىپ تۇر»، - دەدى ول.
قازاقستان ريەلتورلارىنىڭ بىرىككەن قاۋىمداستىعى پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى باعاعا اسەر ەتەتىن وزگە دە ەكونوميكالىق پروتسەستەردىڭ بار ەكەندىگىن ءتۇسىنۋ دە ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتادى.
«بۇعان دەيىن ايتقانىمداي، جىلجىمايتىن مۇلىك باعاسىنىڭ يندەكسى 16,78 پايىزعا ۇلعايعانىن كورسەتەدى. ال ءدال وسى كەزەڭدەگى ينفلياتسيانىڭ ورتاشا كورسەتكىشى 8,9 پايىزدى قۇراپ وتىر. بۇل باعانىڭ شىنايى ءوسىمى ءبىرشاما تومەن بولعاندىعىن بىلدىرەدى. ياعني، شىندىعىنا كەلگەندە باعا مۇلدەم ءوسىپ وتىرعان جوق، قايتا اقشا قۇنسىزدانىپ بارادى. ەندىگى ۋاقىتتا سول اقشا مولشەرىنە ءبىرشاما از تاۋار مەن قىزمەت ساتىپ الۋعا بولادى. جانە دە ءبىز رتاشا كورسەتكىشتەر جايىندا عانا ايتىپ وتىرمىز. ەگەر تەرەڭىنەن تۇسىنەر بولساق، وندا ازاماتتارىمىزدىڭ تىنىس- تىرشىلىگىنە قاتىسى بار كەي سالادا ينفلياتسيا 13-15 پايىزدى قۇرايدى»، - دەدى نينا لۋكيانەنكو. سونىمەن قاتار ساراپشى كەلەر جىلعا جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنداعى احۋالعا قاتىستى بولجامىمەن ءبولىستى.
«الداعى ۋاقىتقا قاتىستى بولجام ايتار بولسام، مامىلەلەر سانى بويىنشا نارىق ءوزىنىڭ شەكتى دەگەيىندە تۇر. ەگەر شارشى مەتر ساتىپ الۋ ءۇشىن ارزان يپوتەكا، كەيىنەن ساتىپالۋ مۇمكىندىگىمەن جالعا الۋ، ۇزاقمەرزىمدى پايىزسىز بولىپتولەۋ مۇمكىندىگى سىندى قوسىمشا ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى ىسكە قوسىلماسا، وندا تاياۋ بولاشاقتا مامىلەلەردىڭ جالپى سانى قۇلدىراي باستايدى. ال باعاعا كەلەر بولساق، ونا ەلىمىزدىڭ بۇكىل ەكونوميكاسىنا قاتىستى بولاتىن تەندەنتسيالاردى ءجىتى نازاردا ۇستايتىن بولامىز. ەگەر ينفلياتسيا دەڭگەيىن جوسپارلانعان 4-6 پايىزدىق دالىزدە ۇستاپ تۇرا الاتىن بولساق، مۇنداي ءوسىمدى جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنان دا بايقايمىز. ال ەگەر مۇنداي جايت ورىن الماسا، باعا وسە بەرسە، وندا بارلىق تەندەنتسيانى شارشى مەتر دالەلىنەن- اق كورەمىز»، - دەدى ساراپشى.
كەيبىر ساراپشىلار زەينەتاقى باعدارلاماسى مەرزىمسىز دەپ سانايدى. باعدارلاما باستاۋ العان ساتتە جۇرتشىلىق زەينەتاقى جيناقتارىن شەشىپالۋعا جانتالانسسا، قازىر جيناقتاۋعا باسىمدىق بەرە باستاعان. دەگەنمەن، باعانىڭ وسۋىنە زەينەتاقى جيناعىنداعى قاراجات قانا اسەر ەتپەگەندىگىن ەستەن شىعارماعان ءجون. باسپانا باعاسىنىڭ وسۋىنە جەڭىلدىك ۇسىناتىن باعدارلامالارىنىڭ ىقپالى باسىم. ءبىر عانا مىسال، ۇلتتىق بانكتىڭ سوڭعى ەسەبىندەگى مالىمەتكە سايكەس، يپوتەكاعا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋ دەڭگەيى 90 پايىزدان اسىپ جىعىلادى ەكەن. مۇنان وزگە دە بولجامدار بار. ايتالىق، قازاقستان ريەلتورلارىنىڭ بىرىككەن قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى مارينا گرۋشينا جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى تۇراقتاناتىندىعىن العا تارتادى.
«بۇعان دەيىن ورىن العان دۇربەلەڭ ەندى بولمايدى. زەينەتاقى جيناعىمەن باسپانا ساتىپ الۋعا وتىنىمدەر بىرەن- ساران عانا ءتۇسىپ جاتىر. ويتكەنى، ءوزىنىڭ زەينەتاقى جيناعىن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا پايدالانعىسى كەلگەن ادامدار ەندىگى ونى جۇمساپ تا ۇلگەردى»، - دەگەن ەدى ول ب ا ق وكىلدەرىنە سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە.
ايتا كەتەرلىگى، باسپانا ساتىپ الۋعا جەڭىلدىك بەرەتىن باعدارلامالاردىڭ تاياۋ ۋاقىتتا تىيىلمايتىندىعىن، سونىڭ سەبەبىنەن باعا تومەندەمەيتىندىگىن العا تارتاتىن ساراپشىلار دا كەزدەسەدى.
اۆتور: مارلان جيەمباي
