باسقا مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىنداعى ازاماتتار ەلىمىزدەن زەينەتاقى الىپ وتىر - دەپۋتات
«جىل سايىن زەينەتاقى تولەۋ بولىگىندە مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 2 تريلليون تەڭگەگە تارتا قاراجات بولىنەدى. الايدا سوڭعى كەزدەرى الەۋمەتتىك قامتامتاسىز ەتۋ سالاسىندا الاياقتىق سحەمالار بەلەڭ الا باستادى»، - دەدى ە. سمىشليايەۆا ەڭبەك ءمينيسترىنىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاننىڭ اۋماعىنان تىس جەردە ءومىر ءسۇرىپ، باسقا مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىنداعى ازاماتتار زاڭسىز تۇردە ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك قولداۋىنا يە بولىپ وتىر. ياعني زەينەتاقىنى قوسارلانعان تۇردە الىپ جۇرگەندەر بايقالىپ وتىر. وسىنداي ازاماتتارعا قاتىستى تالاپ- ارىزدار سانى مەن كولەمى كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى. بۇل رەتتە ءوندىرىپ الۋدىڭ ورتاشا سوماسى 6 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتىپ جاتىر. نەگە وسىندايعا جول بەرىلدى؟
قازاقستانداعى زەينەتاقى تۋرالى زاڭناماعا سايكەس، ەلىمىزدە تۇراقتى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ازاماتتار، شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامدار زاينەتاقى الۋعا قۇقىلى. وسى تەكتەس نورما ت م د- عا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ازاماتتار قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىگى تۋرالى كەلىسىممەن قامتىلعان مەملەكەتتەردىڭ زاڭناماسىندا دا بار. سونىمەن قاتار، بۇل قۇجاتپەن تولەمدى توقتاتۋ ءتارتىبى دە رەتتەلەدى. كەلىسىمنىڭ 7- بابىنا سايكەس، شارتقا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا زەينەتكەر قونىس اۋدارعان كەزدە، بۇرىنعى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا زەينەتاقى تولەۋ توقتاتىلادى. بۇل رەتتە وسى تەكتەس زەينەتاقى ءتۇرى جاڭا تۇرعىلىقتى جەرىندەگى ەلدىڭ زاڭناماسىندا قاراستىرىلۋى كەرەك.
«دەگەنمەن، ولاي بولماي تۇر. باسقا مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ، سول ەلدىڭ ازاماتتىعىن العانىمەن، بۇل ادامدار قازاقستاندا زەينەتاقى تولەمدەرىن ۇزاق جىل بويى الىپ وتىرۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە، وسى ازاماتتار جاڭا تۇرعىلىقتى جەرىندە دە زەينەتاقىنى راسىمدەپ الادى»، - دەدى دەپۋتات.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، قونىس اۋدارعاندار كوبىنە وكىلەتتى ورگاندار مەن بانكتەردى ەسكەرتپەيدى. سايكەسىنشە، ازاماتتىعىن اۋىستىرعانى جايىندا جانە زەينەتاقى تولەمىن توقتاتۋ تۋرالى حاباردار ەتپەيدى. اتالعان كەلىسىم 1992 -جىلى قابىلدانعانىنا توقتالعان ول، قازىرگى كەزدە سيفرلاندىرۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋ جاعدايىندا كەمشىلىكتەردى تۇزەتۋ مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«اتالعان پروبلەما شۇعىل شەشىمدى قاجەت ەتەدى. جوعارىدا اتالعاندى ەسكەرە وتىرىپ، ەڭبەك مينيسترلىگى وكىلەتتى ورگان رەتىندە زەينەتاقنى تاعايىنداۋ مەن تولەۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتكە تالداۋ جۇرىگىزىپ، رەتتەۋدەگى كەمشىلىكتەر تۋرالى تىڭعىلىقتى اقپارات ۇسىنۋى كەرەك دەپ سانايمىن. كوشى- قون قىزمەتىمەن بىرلەسە زەينەتاقى الۋشىنىڭ ەلدەن كەتۋى فاكتىسىن تىركەۋ ماسەلەلەرىندە ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس- قيمىل الگوريتمدەرىن ىسكە اسىرۋدى ازىرلەپ، قامتاماسىز ەتكەن ءجون. تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىن ەسكەرىپ، سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسە حالىقارالىق كەلىسىمنىڭ نورمالارىن قايتا قاراۋعا باستاماشىلىق ەتكەن دۇرىس»، - دەدى دەپۋتات.
اۆتور: رۋسلان عابباسوۆ
