جاقىندا كەي ەلدەر جەر بەتىنەن جويىلىپ كەتۋى مۇمكىن
قازىرگى قولدانىلاتىن جەڭىل شارالار (ءوندىرىس قوقىستارىنىڭ ازايتىلۋى، ورمان كولەمىنىڭ ارتۋى) جالعاسىن تاپسا، جەر شارى بۇرىنعىدان 2 گرادۋسقا عانا ىستىق بولادى، ەگەر وسىنداي شارالاردىڭ ءوزى قولدانىلمايتىن بولسا، وندا اۋا-رايىنىڭ ورتاشا تەمپەراتۋراسى 4 گرادۋسقا دەيىن ارتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە تەڭىز جاعالاۋىنداعى قالالار سۋ تۇبىنە باتىپ، ادام ءولىمى جيىلەپ، تابيعي اپاتتار كۇرت ارتادى.
عالىمدار مۇزدىڭ ەرۋى جىلدان جىلعا جىلدامداپ بارا جاتقانىن ايتىپ، دابىل قاعۋدا. ب ۇ ۇ- نىڭ مۇزداردىڭ ەرۋى بويىنشا جاساعان ەسەبىنە سايكەس، 2005-جىلدان بەرى تەڭىز دەڭگەيى XX عاسىرعا قاراعاندا 2,5 ەسە تەز كوتەرىلىپ كەلەدى. كليمات بويىنشا ب ۇ ۇ ساراپشىلارى توبى كومىرقىشقىل گازى قازىرگىدەي دەڭگەيدە (CO2) شىعارىلاتىن بولسا، مۇزدىڭ ەرۋى 2100-جىلعا قاراي ءتورت ەسە ارتاتىنىن ەسكەرتتى.
جاھاندىق جىلىنۋ، ماڭگىلىك مۇزدىڭ ەرۋى مەن تەڭىز دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋى بىرنەشە ارالداعى مەملەكەتتىڭ جويىلىپ كەتۋىنە اكەلەدى.
كليماتتىڭ وزگەرۋى اسەر ەتۋى مۇمكىن اۋماقتارعا كيريباتي، تۋۆالۋ جانە مارشالل ارالدارى جاتادى.
كيريباتيدەگى ۇكىمەتتىك ەمەس ەكولوگيالىق ۇيىم - Climate Action Network كوورديناتورى پەلەنيزا الوفانىڭ ايتۋىنشا، تەڭىز دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋى مەن تروپيكالىق داۋىلداردىڭ كۇشەيۋى ايماقتاعى ادامداردىڭ ءومىرى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاۋىپ توندىرەدى.
«ءبىز ءبىر رەتتىك وقيعالار تۋرالى ايتىپ وتىرعان جوقپىز. ءبىز ۇيلەرىمىزدى تولىق قيراتاتىن تابيعي قۇبىلىس تۋرالى ايتىپ وتىرمىز»، - دەپ كەلتىرەدى ونىڭ ءسوزىن Alofu Express گازەتى.
باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، كيريباتيدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى انوتە تونگ گلازگوداعى COP26 سامميتىندە سويلەگەن سوزىندە كليماتتىڭ وزگەرۋىنەن ءوز ەلىنە تونەتىن قاۋىپتەر تۋرالى ايتتى. ول اۋستراليانىڭ وسى سالاداعى ساياساتىن دا سىنعا الدى.
عالىمدار جاھاندىق جىلىنۋدىڭ جاعىمسىز اسەرىن ازايتۋ ءۇشىن جەردەگى تەمپەراتۋرانىڭ كوتەرىلۋىن سەلسي بويىنشا ءبىر جارىم-ەكى گرادۋس شەگىندە شەكتەۋ قاجەتتىگىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى.
2015-جىلى 190 نان استام مەملەكەت وسى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارىن قاراستىراتىن پاريج كەلىسىمىنە قول قويدى. قۇجات قازبا وتىنىنان تولىق باس تارتۋدى بىلدىرمەيدى، ءبىراق ەلدەر پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن ازايتۋ جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋ شارالارىن قابىلداۋى كەرەك.
ايتا كەتەيىك، 2018-جىلى گاۆاي ارحيپەلاگىنا كىرەتىن «ۆالاكا» ارالى جەر بەتىنەن جوق بولىپ، سۋ استىنا كەتتى. ونىڭ ەنى 120 مەتر، ۇزىندىعى 1 شاقىرىمدى قۇرايدى. جوعالىپ كەتۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرعان (ۇزىندىعى 80 سانتيمەتردەن 1,4 م دەيىن جەتەتىن، سالماعى 600 كەلى بولاتىن) جاسىل تەڭىز تاسباقالارىنىڭ دۇنيە ءجۇزى بويىنشا جارتىسىنان استامى وسى ارالدا ءومىر سۇرەتىن ەدى. ارحيپەلاگ 24 ارال مەن اتوللداردان تۇرادى.
massaget.kz
