جاھاندىق جىلىنۋ دومينو ەففەكتىن تۋدىرادى
عالىمدار: جاھاندىق جىلىنۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن جاساندى قىس قاجەت
دومينو ەففەكتىسى - بۇل ءبىر وزگەرىس اسەرىنەن دومينو قاتارىنىڭ قۇلاۋ ءتاسىلى سەكىلدى باسقا نارسەلەر تۇگەل وزگەرۋىن سيپاتتايتىن ساياسي تەوريا.
ساراپشىلار عالامدىق جىلىنۋ مۇحيتتى قىزدىرۋدى جالعاستىرىپ جاتقانىن، بۇل پلانەتانىڭ مۇز قاباتتارىنىڭ تۇراقسىزدىعىنا اكەلەتىنىن ەسكەرتتى. 3 ميلليوننان استام كومپيۋتەرلىك كليماتتىق مودەلدەردى زەرتتەگەن عالىمدار مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى «قورقىنىشتى كليماتتىق دومينو ەففەكتىنە» اكەلەدى دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
جاھاندىق جىلىنۋدان اعاشتار ەمەس، كيتتەر قۇتقارادى
ناتيجەسىندە باتىس انتاركتيدانىڭ، گرەنلانديانىڭ، جىلى اتلانتيكا گولفستريمى مەن امازونكا تروپيكالىق ورماندارىنىڭ مۇز قاباتتارىن جاباتىن 3 ميلليوننان استام كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋدىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى بۇل ايماقتاردا ءتىپتى عالامنىڭ ورتاشا تەمپەراتۋراسى 1,5 گرادۋسقا جوعارىلاسا دا دومينو ەففەكتى بولاتىنىن انىقتادى.
«تەمپەراتۋرا 1° C پەن 3° C ارالىعىندا ەداۋىر كوتەرىلەدى. ەگەر پارنيكتىك گاز شىعارىلۋىن توقاتپاساق وسى عاسىر اياعىندا بارلىق مۇز ەرىپ كەتەدى. ونىڭ سالدارى وتە اۋىر اپاتتارعا اكەلىپ سوعادى»، - دەدى دجوناتان دونگەس.
جاھاندىق جىلىنۋعا قاتىستى بيىلعى جىلدىڭ باستى جاڭالىقتارى
مامان ادامزات كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋدى باستاماسا، نيۋ- يورك، لوس- اندجەلەس جانە مۋمباي سياقتى جاعالاۋداعى قالالار سۋ استىندا قالاتىنىن باسا ايتتى. الايدا عالىمدار دومينو پروتسەسىنىڭ ءوزى قانشا ۋاقىت الاتىنىن ايتا المايدى.
ايتا كەتەيىك، جەر بەتىندەگى تەمپەراتۋرا اقىرىنداپ كوتەرىلى، سونىڭ سالدارىنان ماڭگىلىك مۇزدار جىل سايىن ەرىپ جاتىر. جاھاندىق جىلىنۋ كەسىرىنەن جەر بەتىندەگى تەڭىز دەڭگەيىنەن تومەن مەكەندەر جوق بولىپ كەتەدى دەپ عالىمداردىڭ دابىل قاققانىنا كوپ بولعان جوق. سونىڭ دالەلى رەتىندە گاۆاي ارحيپەلاگىنا كىرەتىن «ۆالاكا» ارالى جەر بەتىنەن جوق بولىپ، سۋ استىنا كەتتى.
ال بيىل جەر بەتىندەگى ىستىق رەكوردتىق دارەجەگە جەتەدى دەگەن بولجام بار. عالىمدار مۇزدىڭ ەرۋى جىلدان جىلعا جىلدامداپ بارا جاتقانىن ايتىپ تا دابىل قاعىپ جاتىر. ب ۇ ۇ- نىڭ مۇزداردىڭ ەرۋى بويىنشا جاساعان ەسەبىنە سايكەس، 2005 -جىلدان بەرى تەڭىز دەڭگەيى XX عاسىرعا قاراعاندا 2,5 ەسە تەز كوتەرىلىپ كەلەدى. كليمات بويىنشا بۇۇ ساراپشىلار توبى ەگەر كومىرقىشقىل گازى وسى دەڭگەيدە (CO2) شىعارىلاتىن بولسا، مۇزدىڭ ەرۋى 2100 -جىلعا قاراي ءتورت ەسە ارتاتىنىن ەسكەرتتى.
massaget.kz
