انالارعا كەرەك كەڭەس: جۇكتىلىكتىڭ باستاپقى كەزەڭىنەن بوسانعانعا دەيىن
الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى مالىمەتىنشە، 2020 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇكتى ايەلدەردى تەكسەرۋ اياسىندا 300 مىڭنان استام بيوحيميالىق سكرينينگ، 522 مىڭ ۋدز، 4617 ينۆازيۆتى پرەناتالدى دياگنوستيكا قىزمەتى، ونىڭ ىشىندە مولەكۋلالىق تسيتوگەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر، 83 مىڭ گەنەتيكتەردىڭ كونسۋلتاتسيالارى وتكىزىلدى.
جۇكتى ايەلدەر تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى اياسىندا نەمەسە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بويىنشا مەديتسينالىق قىزمەت الۋ ءۇشىن جۇكتىلىكتىڭ ون ەكى اپتاسىنا دەيىن ءوزى تىركەلگەن ەمحاناعا مەديتسينالىق ەسەپكە تۇرۋعا مىندەتتى.
اياعى اۋىر ايەل ەمحاناعا ءبىرىنشى رەت جۇگىنگەن كەزدە اكۋشەر- گينەكولوگ، جالپى تاجىريبەلىك دارىگەر (ج ت د) نەمەسە العاشقى مەديتسينالىق- سانيتارلىق كومەك ورتالىعىنىڭ ۋچاسكەلىك تەراپيەۆتى:
1) انامنەزدى جينايدى، جۇكتى ايەلدە جانە تۋىستارىندا اۋرۋلاردىڭ (قانت ديابەتى، ارتەريالىق گيپەرتەنزيا، تۋبەركۋلەز، ونكولوگيالىق اۋرۋلار جانە ت. ب. ) بولۋىن، تۋا بىتكەن دامۋ كەمىستىكتەرى جانە تۇقىم قۋالايتىن اۋرۋلارى بار بالالاردىڭ تۋۋىن انىقتايدى؛
2) بالا كەزىندە جانە ەرەسەك جاستا بولعان اۋرۋلارعا (سوماتيكالىق جانە گينەكولوگيالىق)، وپەراتسيالارعا، قان مەن ونىڭ كومپونەنتتەرىن قۇيۋعا نازار اۋدارادى؛
3) انامنەزدى جيناۋ كەزىندە «مەديتسينالىق گەنەتيكا» ماماندىعى بويىنشا دارىگەرگە جىبەرۋ ءۇشىن تۋا بىتكەن جانە تۇقىم قۋالايتىن پاتولوگيا بويىنشا (ۋلترادىبىستىق سكرينينگسىز جانە انالىق سارىسۋ ماركەرلەرىن تالداۋسىز) مىناداي ايعاقتارعا سايكەس «قاتەر» توبىن انىقتايدى: جۇكتى ايەلدىڭ جاسى 37-دە جانە ودان اسسا، انامنەزىندە گەنەتيكالىق ايعاقتار بويىنشا جۇكتىلىكتى ءۇزۋ جانە د پ ر نەمەسە حروموسومالىق پاتولوگياسى بار بالانىڭ تۋۋى، مونوگەندى تۇقىم قۋالايتىن اۋرۋعا شالدىققان بالانىڭ تۋۋى، حروموسومالىق نەمەسە گەندىك مۋتاتسيانىڭ تۇقىم قۋالاۋى، اۋىر اكۋشەرلىك انامنەز ء(ولى تۋۋ، ادەتتەگى تۇسىك ءتۇسىرۋ جانە باسقالار)؛
4) جۇكتىلىكتىڭ ءبىرىنشى ءۇش ايلىعىندا انالىق سارىسۋ ماركەرلەرىن تالداۋ ءۇشىن جۇكتى ايەلدەردى قان الۋعا جىبەرەدى جانە جۇكتىلىكتىڭ ءبىرىنشى، ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ايلىقتارىندا ۋلترادىبىستىق سكرينينگتى تاعايىندايدى؛
5) ۇرپاقتى بولۋ فۋنكتسياسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن زەردەلەيدى؛
6) جۇبايىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن، قان توبىن جانە رەزۋس تيىستىلىگىن ناقتىلايدى؛
7) ەرلى- زايىپتىلار جۇمىس ىستەيتىن ءوندىرىستىڭ سيپاتىن، زياندى ادەتتەردى زەردەلەيدى؛
8) ۋاقتىلى زەرتتەپ- قاراۋ ءۇشىن جۇكتى ايەلدەردى 12 اپتاعا دەيىن ەرتە ەسەپكە قويۋدى جانە جۇكتىلىك انىقتالعان كۇنى تىركەۋدى جۇزەگە اسىرادى؛
9) جۇكتىلىكتى كوتەرۋگە قارسى كورسەتىلىمدەردىڭ بولۋىن انىقتايدى؛
10) جۇكتى ايەلدەر تىركەلىمىنەن جانە ف ج ءا- دان الدىڭعى جۇكتىلىكتىڭ بارىسى جانە بۇرىن انىقتالعان سوماتيكالىق اۋرۋلار تۋرالى اقپارات الۋ مۇمكىندىگىن پايدالانادى.
11) انىقتالعان فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ، جۇكتىلىكتى جۇرگىزۋدىڭ الدىن الا جوسپارىن جاسايدى.
تەكسەرۋ ناتيجەلەرىن العاننان كەيىن:
1) قاۋىپ فاكتورلارىن ەسكەرە وتىرىپ، جۇكتى ايەلدىڭ قانداي دا ءبىر توپقا جاتاتىندىعى ايقىندالادى.
2) تاۋەكەل فاكتورلارىن ەسكەرە وتىرىپ جانە انا مەن ۇرىقتى تەكسەرۋدىڭ قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ، جۇكتى ايەلدى بايقاۋدىڭ جەكە جوسپارى جاسالادى.
3) رەسىمدەلەدى: - جۇكتى جانە بوسانعان ايەلدىڭ جەكە كارتاسى دارىگەردىڭ باقىلاۋ جازبالارىنا ارنالعان مەديتسينالىق قۇجاتتاما - جۇكتى ايەلگە العاشقى بارعان كەزدە بەرىلەتىن جانە باقىلاۋ ورنىنا ءارى باسقا مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ۇسىنۋ ءۇشىن جۇكتىلىك كەزىندە ونىڭ قولىندا بولاتىن الماسۋ كارتاسى. جۇكتى ايەلدى بوسانعانعا دەيىن (فيزيولوگيالىق) باقىلاۋ باعدارلاماسى قالىپتى جاعدايدا مەديتسينالىق ۇيىمعا 7 رەت كەلۋدى قامتيدى: العاش كەلگەن كەزدە ايەل مىنا زەرتتەۋلەرگە جىبەرىلەدى:
● جالپى قان جانە ءزار تالداۋى؛
● دەنە سالماعىنىڭ يندەكسى 25.0-دەن جوعارى بولعان كەزدە قانداعى قانت؛
● قان توبى جانە Rh فاكتورى؛
● باك. ءزاردى تالداۋ؛
● ونكوتسيتولوگياعا جاعىندى؛
● ا ي ت ۆ-عا ي ف ت جانە گەپاتيت ماركەرلەرى؛
● ۆاسسەرمان رەاكسياسى؛
● بيوحيميالىق گەنەتيكالىق ماركەرلەر.
● ءبىرىنشى ۋدز سكرينينگى.
● بوسانۋعا دايىندىق مەكتەبىنە بارۋ، وتباسى وكىلىمەن مامانعا بارۋ ۇسىنىلادى. ەكىنشى رەت قارالۋ، ادەتتە، جۇكتىلىكتىڭ 16-20 اپتاسىندا تاعايىندالادى. اكۋشەرلىك تەكسەرۋ، اقۋىزعا ءزار اناليزى جانە ەكىنشى ۋلترادىبىستىق سكرينينگ جۇرگىزىلەدى.
24-25 اپتا مەرزىمى ىشىندە جۇكتى ايەل زەرتحانالىق زەرتتەۋلەرگە جىبەرىلەدى (اقۋىزعا ءزار اناليزى، قاننىڭ رەزۋس- تەرىس فاكتورى بار انتيدەنەلەر)، الدىن- الۋ ءىس- شارالارىن تاعايىندايدى. 30-32 اپتا مەرزىمى ىشىندە اكۋشەر- گينەكولوگ جۇكتى ايەل مەن ۇرىقتىڭ جالپى جاعدايىن باعالايدى. وسى ۋاقىتتا پاتسيەنت ۆاسسەرمان رەاكسياسىن، ج ي ت س- كە ي ف ت، اقۋىزعا ءزار اناليزى جانە جالپى قان اناليزىن تاپسىرادى. وسى كەزەڭدە بوسانعانعا دەيىنگى دەمالىس راسىمدەلەدى. جۇكتى ايەلدىڭ كەلەسى كەلۋى 36 اپتا ىشىندە تاعايىندالادى.
اكۋشەر- گينەكولوگ جۇكتى ايەلدىڭ جانە ۇرىقتىڭ جالپى جاعدايىن باعالايدى. بوسانۋدىڭ بولجامدى مەرزىمى ناقتىلانادى. التىنشى كەڭەس ادەتتە بوسانعانعا دەيىن 38-40 اپتادا جاسالادى. اكۋشەر- گينەكولوگ، جالپى تاجىريبەلىك دارىگەرى نەمەسە العاشقى مەديتسينالىق- سانيتارلىق كومەك ورتالىعىنىڭ ۋچاسكەلىك تەراپيەۆتى دە ىقتيمال اسقىنۋلاردىڭ پروفيلاكتيكاسىن جۇرگىزەدى جانە قاجەت بولعان جاعدايدا جۇكتىلىكتى جۇرگىزۋ جوسپارىن تۇزەتەدى، ارتەريالىق قىسىمدى ولشەيدى، سىرتقى اكۋشەرلىك تەكسەرۋدى جۇرگىزەدى، جاتىردىڭ بيىكتىگىن ولشەيدى، اقۋىزعا ءزار اناليزىنە جىبەرەدى.
جۇكتىلىكتى باقىلاۋ كەزىندە جالپى تاجىريبەلىك دارىگەرى نەمەسە العاشقى مەديتسينالىق- سانيتاريالىق كومەك ورتالىعىنىڭ ۋچاسكەلىك تەراپيەۆتى جانە ۋچاسكەلىك اكۋشەر جۇكتى ايەلگە ۇيدە پاتروناج جۇرگىزەدى. جۇكتىلىكتىڭ ءوتۋى اسقىنعان جاعدايدا كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەردى شەكتەۋسىز جۇرگىزۋدىڭ جەكە جوسپارى جاسالادى. ەگەر پاتسيەنت سكرينينگتەردىڭ كەز كەلگەنىنە ەمحاناعا تاعايىندالعان كۇننەن كەيىن ءۇش كۇن ىشىندە كەلمەگەن جاعدايدا، ونى ۇيدە تونومەتر، تەرمومەتر جانە ستەتوسكوپ بولۋى ءتيىس اكۋشەر نەمەسە مەيىرگەر پاتروناجعا الادى.
«م ءا م س تۋرالى زاڭنىڭ 26-بابىنا سايكەس جۇمىس ىستەمەيتىن جۇكتى ايەلدەر دە جارنالاردى تولەۋدەن بوساتىلعانىن قوسىمشا حابارلايمىز. بۇل تۇلعالارعا جەڭىلدىك مارتەبەسى ق ر دسم اج ەسەپكە قويىلعاننان كەيىن بەرىلەدى. جۇكتى ايەلدەر مەن انالاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» ق ر كودەكسىنىڭ 81-بابىمەن ايقىندالادى»، - دەلىنگەن الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى مالىمەتىندە.
اۆتور: رۋسلان عابباسوۆ
