بۇگىن رەيحستاگقا تۋ تىككەن كۇن: تاريحي سۋرەتتە نەگە راقىمجان قوشقاربايەۆ جوق
دالەلدەنسە دە، مويىندالماعان شىندىق. راقىمجان قوشقاربايەۆ پەن گريگوري بولاتوۆتىڭ 1945 -جىلعى 30-ساۋىردە بەرلين وپەراتسياسى كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگىن ءبىر اۋىز سوزبەن وسىلاي سيپاتتاۋعا بولادى. ال جەڭىستى ءساتتىڭ سيمۆولىنا اينالعان ايگىلى سۋرەتتە راقىمجان قوشقاربايەۆتىڭ بولماۋى اقپاراتتى ەكشەپ قابىلداۋعا مۇمكىندىگى جوق ادامداردى ءجيى اداستىرادى. سوندىقتان سول ءبىر ايگىلى سۋرەتتىڭ قىسقاشا تاريحىنا توقتالۋدى ءجون كوردىك.
فوتوسۋرەت 1945 -جىلى 2-مامىردا شايقاستار تىنىپ، بەرليندى كەڭەس اسكەرلەرى تولىعىمەن باسىپ العان كەزدە تۇسىرىلگەن. ونىڭ اۆتورى «تاسس فوتوحرونيكا» ءتىلشىسى ەۆگەني حالدەي بولاتىن. رەيحستاگ ماڭىنداعى قاندى شايقاس 28 -ساۋىردە باستالىپ، 30 -ءساۋىر كۇنى العاشقى تۋدى راقىمجان قوشقاربايەۆ پەن گريگوري بولاتوۆ تىگەدى. بۇل فاكت رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينگە تاريحشى بولات اسانوۆ جولداعان حاتتىڭ جاۋابىندا ناقتى جازىلعان.
«2005 -جىلى ر ف قارۋلى كۇشتەرىنىڭ باس قولباسشىسى ۆ. ءپۋتيننىڭ اتىنا لەيتەنانت قوشقاربايەۆقا قاتىستى تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋدى سۇراپ جەدەلحات جولدادىم. ءبىر اي دەگەندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قورعانىس مينيسترلىگى جانىنداعى اسكەري تاريح ينستيتۋتى ارقىلى جاۋاپ الدىم. جاۋاپتا: «اسكەري تاريح ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تەكسەرۋ جۇرگىزدى، جەرلەسىڭىزدىڭ ەرلىگى تولىق راستالدى» دەپ انىق جازىلعان»، - دەپ ەسكە الادى بولات اسانوۆ.
ال ەۆگەني حالدەيدىڭ سۋرەتى 2-مامىر كۇنى، بەرلين تولىقتاي كەڭەس اسكەرىنىڭ باقىلاۋىنا وتكەن تىنىش كەزەڭدە تۇسىرىلگەنىن ايتتىق.
«ارگۋمەنتى ي فاكتى» گازەتىنىڭ سايتى بۇل وقيعانى بىلاي سيپاتتايدى. «بەرلينگە فوتوگراف رەداكسيالىق تاپسىرما بويىنشا كەلگەن ەدى. ءبىراق ول تاريحي ءساتتى تۇسىرە العان جوق. فوتوتىلشى ءتۇسىرىلىم ورنىنا جەتكەندە شايقاس باياعىدا تىنعان بولاتىن. رەيحستاگتىڭ ءار تۇسىندا قىزىل جالاۋلار ءىلىنىپ تۇردى. ال فوتوگرافقا تۋ تىگىپ جاتقان ءساتتى بەينەلەيتىن سۋرەت كەرەك ەدى. ەۆگەني حالدەي وزىنە ءبىرىنشى جولىققان ساربازداردان كومەك سۇرايدى. ولار بىردەن كەلىسەدى. فوتو كەيىپكەرلەرى 8- گۆارديا ارمياسىنىڭ جاۋىنگەرلەرى الەكسەي كوۆاليەۆ (سۋرەتتە تۋ «تىككەن» سول)، ابدۋلحاكيم يسمايلوۆ پەن لەونيد گوريچيەۆ ەدى. جۇمىسى بىتكەن سوڭ حالدەي تۋدى جيناپ الىپ، جونىنە كەتەدى. ەۆگەني حالدەيدىڭ قىزى اننا حالدەيدىڭ ايتۋىنشا، «تاسس» رەداكسياسىنداعىلار فوتوسۋرەتتى تۇمارداي قاستەر تۇتا قارسى الىپتى. فوتوسۋرەت باسپا سوزگە جاريالانار كەزدە رەداكتور اياق استىنان باسۋعا تىيىم سالادى. سويتسە، جاۋىنگەر يسمايلوۆ ەكى قولىنا ەكى ساعات تاعىپ تۇسكەن ەكەن. ياعني، ەكى ساعاتتىڭ ءبىرى «سوعىس ولجاسى» ەدى. كەڭەس يدەولوگياسىنا قايشى ارەكەتتى سۋرەتتەن جويۋ ءۇشىن رەداكسيالاۋعا تۋرا كەلەدى. سيمۆوليكالىق سۋرەتتىڭ بىرنەشە رەت رەداكسيالانعان رەسمي نۇسقاسى بارلىق قاتەلىكتەرگە قاراماستان، فوتوسۋرەت جارىق كوردى جانە ول بىردەن جەڭىس سيمۆولىنا اينالدى. كەيىن ەۆگەني حالدەي فوتوتىلشى رەتىندە نيۋرنبەرگ پروتسەسىن دە ءتۇسىردى».
تاعى ءبىر دەرەكتەردە سۋرەتتىڭ ۇرىس بىتكەن سوڭ تۇسىرىلگەنىن جاسىرۋ ءۇشىن ارتقى كورىنىستەرگە ءتۇتىن مەن بۇلت قوسىلعانى ايتىلادى. «ريا ءنوۆوستيدىڭ» جازۋىنشا، ءتۇپنۇسقا سۋرەت قازىر ماسكەۋدەگى ەۆرەي مۋزەيىندە تۇر. ونى ءبىر كاسىپكەر فوتوگرافتىڭ قىزى اننا حالدەيدەن ساتىپ الىپ، مۋزەيگە سىيلاسا كەرەك. رەسەيدەگى ەۆرەي مۋزەيىندە تۇرعان ءتۇپنۇسقا سۋرەت راقىمجان قوشقاربايەۆ 1988 -جىلى 10 -تامىزدا الماتى قالاسىندا قايتىس بولدى. ال 1999 -جىلى وعان ق ر پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلدى.
