كوروناۆيرۋس: جاڭا شتامم الەمنىڭ ون شاقتى ەلىندە تىركەلدى

ماماندار ونىڭ تەز تارالاتىندىعىن ايتىپ الاڭداعان. ەندى سوڭعى اقپار بويىنشا مۇندا ۆيرۋستىڭ تاعى ءبىر جاڭا ءتۇرى انىقتالعان. ول وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن بولۋى مۇمكىن.

ماماندار ەكىنشى شتامم بىرىنشىسىنەن دە تەز تارالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ، قاۋىپتەنىپ وتىر.

جۇلدىز اتاگەلديەۆا، ءتىلشى:

- ۇلى بريتانيانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى مىنا جاڭا شتامنىڭ بىرىنشىسىنەن دە تەز تارالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ وتىر. ول وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنا كەلگەن. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى بيلىك اراداعى اۋە قاتىناسىن شەكتەدى. قازىر ەكى دەرەك جايلى بەلگىلى. قوس ناۋقاس تا دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا. ولار تاقاۋدا وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنان ورالعان ازاماتتارمەن قارىم- قاتىناستا بوعان ەكەن. سوندىقتان بيلىك جاقىندا وسى ەلگە بارىپ قايتقانداردىڭ بارلىعىن 10 كۇندىك كارانتينگە جىبەرۋ شەشىمىن قابىلدادى.

مەتت حەنكوك، ۇلى بريتانيا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى:

- بۇل جاعداي ءبىزدى قاتتى الاڭداتىپ وتىر. ويتكەنى كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتامى بىرىنشىسىنەن دە تەز تارالادى. مۋتاتسياعا دا تەز ۇشىرايتىن سياقتى. سوندىقتان ءبىز شۇعىل شارالار قابىلدادىق. وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنان ەلىمىزگە كىرۋگە شەكتەۋ قويدىق. ال، جاقىندا ول جەردەن ورالعاندار كارانتينگە جاتقىزىلىپ جاتىر.

***

افريكالىق جاڭا شتامم تەز تارالادى نەگىزى كوروناۆيرۋستىڭ بريتاندىق شتامى بيىل قىركۇيەكتە بەلگىلى بولعان ەدى. قاراشادا لوندونداعى ناۋقاستاردىڭ %25 ىندە ۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى انىقتالسا، جەلتوقساننىڭ ورتاسىندا ول تۇرعىنداردىڭ %65 ىنەن تابىلدى. ال، وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنداعى شتامعا كەلەتىن بولساق، ول قازاننىڭ باسىندا انىقتالىپتى. ءبىراق بيلىك تەك وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا جاريا ەتتى.

جالپى سوڭعى 3 اپتادا مۇندا ىندەتتى جۇقتىرۋ دەرەكتەرى 3 ەسەگە ارتقان. قازىر ناۋقاستاردىڭ%90 ىندە جاڭا شتامم انىقتالىپ جاتقان كورىنەدى. افريكالىق مامانداردىڭ ايتۋىنشا، كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى جاستار جاعى ءۇشىن قاۋىپتى. ويتكەنى ولاردا ىندەت اۋىر وتەدى ەكەن. قاۋىپتىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى ەلمەن ۇلى بريتانيادان بولەك، گەرمانيا، شۆەيتساريا، تۇركيا، يزرايل مەن ماۆريكي اراداعى اۋە قاتىناسىن توقتاتتى.

تۋليو دە وليۆەيرا، ەپيدەميولوگ:

- بۇل تەك ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن عانا ەمەس، بۇكىل افريكا ءۇشىن قاۋىپتى جاعداي. ويتكەنى قۇرلىقتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە ادامنىڭ يممۋنتاپشىلىق ۆيرۋسى مەن تۋبەركۋلەز ەپيدەمياسىنان كوپ سالماق ءتۇستى. وزگە وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا بىزدە ۆيرۋستىڭ ءبىرىنشى تولقىنىندا دەرەكتەر سانى از بولدى. ءبىراق قاتاڭ شارالار قابىلداماساق، ەكىنشى تولقىنى كەزىندە جاعداي الدەقايدا كۇردەلى بولۋى مۇمكىن.

***

جاڭا شتامم بالالار ءۇشىن قاۋىپتى مە؟

افريكالىق شتامدى جاستاردا اۋىر قابىلداسا، بريتاندىق شتامم بالالارعا قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن. ماماندار وسىنداي بولجام جاساپ وتىر. ۆيرۋستىڭ مۋتاتسياعا ۇشىراعان جاڭا ءتۇرى بالالارعا تەز جۇعۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىك بار. ويتكەنى ۇلىبريتانيادا 15 جاسقا دەيىنگى تۇرعىندار اراسىندا جاڭا شتامم ءجيى انىقتالا باستاعان ەكەن. مامانداردىڭ تۇسىندىرۋىنشە، كوروناۆيرۋس اعزالار مەن دارىلەرگە بىرتىندەپ بەيىمدەلە باستاسا كەرەك.

نيل فەرگيۋسون، لوندون يمپەريالىق كوللەدجىنىڭ پروفەسسورى:

- بۇعان دەيىن بالعىندار مەن جەتكىنشەكتەردى وسال توپقا جاتقىزبايتىن ەدىك. الايدا جاڭا شتامم بالالار اراسىندا ىندەت جۇقتىرۋ دەرەكتەرىن ارتتىرۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىك بار. ءبىز مۇنى ستاتيسيكاعا قاراپ ايتىپ وتىرمىز. الايدا قانداي دا ءبىر قورىتىندى جاساۋ ءالى ەرتە. ويتكەنى بۇل باعىتتاعى تاجىربيلەر از. قولدا بار مالىمەت تە جەتكىزىلىكسىز.

***

جاڭا شتامم ون شاقتى ەلدە تىركەلدى جالپى وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنداعى جاڭا شتامم ازىرگە تەك وسى ەل مەن ۇلىبريتانيادا تىركەلسە، ۆيرۋستىڭ بريتاندىق ءتۇرى الەمنىڭ بىرنەشە ەلىندە انىقتالعان. ولاردىڭ قاتارىندا دانيا، يتاليا، نيدەرلاند، اۆستراليا، برازيليا، سينگاپۋر جانە مالايزيا دا بار.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى