كوروناۆيرۋس: وتاندىق ۆاكسينادان ءۇمىت بار
الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە كارانتين شارالارى قاتاڭداتىلىپ، ويىن-ساۋىق پەن توي-تومالاققا، ءتۇرلى جيىنعا، ءىس-شارالارعا تىيىم سالىنىپ تا جاتىر. مۇنداي ءۇردىس ەلىمىزدە دە بايقالادى. بۇگىن عانا اتالعان ىندەتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قۇرىلعان ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا 2020-جىلعى 25 - جەلتوقساننان باستاپ 2021-جىلعى 5 - قاڭتارعا دەيىن ويىن-ساۋىق، سپورتتىق جانە باسقا دا بۇقارالىق ءىس-شارالاردى، ونىڭ ىشىندە جاڭا جىلدىق ەرتەڭگىلىكتەر مەن مەرەكەلىك كورپوراتيۆتەردى وتكىزۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان ەدى. ال قالىپتى ومىرگە ورالۋىمىز ءۇشىن ادام اعزاسىندا كوروناۆيرۋسقا قارسى يممۋنيتەت قالىپتاستىرا الاتىن، ياعني ۆيرۋستىق جۇعۋىنىڭ الدىن الاتىن ۆاكتسينا ازىرلەۋ قاجەت.
بۇگىندە جەر شارىندا مەكەن ەتكەن مەملەكەتتەردىڭ بارلىعىنىڭ دەرلىك مەديتسينا سالاسىنىڭ عالىمدارى ءدال وسى باعىتتا جانتالاسا ەڭبەك ەتۋدە. الايدا، الەم عالىمدارى ۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا جاساۋ ىسىنە بەلسەنە كىرىسكەنىمەن اۋرۋدىڭ الدىن الارلىق ەكپەنىڭ بۇگىن-ەرتەڭ شىعا قوياتىندىعى دا ءدۇدامال.
دەگەنمەن، ءۇمىت تە باسىم. كوروناۆيرۋسقا قارسى تۇرارلىق ۆاكتسينا جاساۋ جولىندا قازاقستان، قىتاي، ا ق ش، رەسەي سىندى ەلدەردىڭ عالىمدارى ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتىر. ماسەلەن، كۇنى كەشە عانا ق ر پرەمەر-ءمينيسترى اسقار مامين جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانىنىڭ گۆاردەيسكيي كەنتىندەگى ق ر ب ع م بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا بارعان بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا وسى عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا وتاندىق عالىمدار ازىرلەگەن كوروناۆيرۋسقا قارسى QazCovid-in ۆاكتسيناسىن كلينيكالىق سىناۋدىڭ I جانە II فازالارى جۇرگىزىلگەن.
زەرتتەۋدىڭ الدىن الا ناتيجەلەرى دە كوڭىل قۋانتارلىق. ۆاكتسينا جوعارى قاۋىپسىزدىكتىڭ، يممۋنوگەندىلىكتىڭ جانە تيىمدىلىكتىڭ 96 پايىزدىق دەڭگەيىن كورسەتىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى دە ءۇش مىڭ ەرىكتىگە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ قورىتىندى III كەزەڭىنىڭ باستالۋىن ماقۇلداپ وتىر.
بۇگىندە العاشقى ەرىكتىلەر الماتى جانە تاراز قالالارىنىڭ كلينيكالارىندا، ع ز ي- دا وتاندىق ۆاكتسينامەن ەگىلىپ تە ۇلگەردى. 2020-جىلعى جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءۇش مىڭ ەرىكتىنى ۆاكتسيناتسيالاۋ اياقتالاتىن بولادى. III كەزەڭدى وتكىزۋ ءۇشىن 10 مىڭ دوزا كولەمىندە ۆاكتسينانىڭ قاجەتتى پارتياسى شىعارىلعان.
«وتاندىق ۆاكتسينانى جاپپاي ەگۋ 2021-جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستالادى. ءبىرىنشى كەزەكتە ەرىكتى تۇردە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە، پەداگوگتەرگە، سونداي-اق سوزىلمالى اۋرۋلارمەن اۋىراتىن توپتاعى ادامدارعا ەكپە جاسالادى»، — دەگەن ەدى اسقار مامين.
ايتا كەتەرلىگى، 18 - جەلتوقساندا ت م د مەملەكەتتەرى باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىسقان قاسىم-جومارت توقايەۆ ورتاق مۇددەلەردى ەسكەرە وتىرىپ ءبىرقاتار ۇسىنىس جاساپ، ونىڭ ىشىندە، كوروناۆيرۋس ىندەتىنە بىرلەسە قارسى كۇرەسۋگە قاتىستى ويىن ورتاعا سالعان بولاتىن.
«بۇگىنگى كۇننىڭ ەڭ باستى مىندەتى - ازاماتتارىمىزدىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسيناعا كەڭ كولەمدە قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ. وسى ورايدا COVID-19 ىندەتىنە قارسى جاھاندىق كۇرەستە الەمدە ءبىرىنشى بولىپ ۆاكتسيناسىن تىركەگەن جانە حالىققا ەكپە جاساي باستاعان رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جەتەكشى ءرولىن اتاپ وتكىم كەلەدى. قازاقستان دا ءوزىنىڭ ۆاكتسيناسىن ازىرلەپ جاتىر. ونىڭ سىنامالارى جاقسى ناتيجە بەرۋدە. ءبىز كەلەسى اپتادا رەسەيمەن بىرلەسىپ، ۆاكتسينا ءوندىرىسىن ىسكە قوسامىز. ول رەسەيلىك تە، قازاقستاندىق تا ءونىم رەتىندە ەكسپورتقا شىعارىلادى»، - دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.
شىندىعىندا دا تاياۋدا عانا ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن رەسەيدىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورى (ر ف ت ي ق) الەمدە العاشقى قابىلدانعان كوروناۆيرۋسقا قارسى «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن تىركەپ، سونداي-اق ونى ءوندىرۋ جانە تاراتۋ ءراسىمىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويعان بولاتىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەتتەۋشى ورگاندارى قاجەتتى راسىمدەردى اياقتاعاننان كەيىن رەسەي فەدەراتسياسى تەحنولوگيا ترانسفەرىن جۇرگىزەدى جانە قازاقستان اۋماعىندا «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنىڭ كەمىندە 2 ميلليون دوزاسىن وندىرۋگە ارنالعان سۋبستانتسيانى جەتكىزەتىن بولادى. دەمەك، بۇل ۆاكتسينا ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا شىعارىلاتىندىقتان قازاقستاندىق ءونىم رەتىندە ەسەپتەلەندىگى انىق. جالپى، بۇگىن ق ر ۇكىمەتىنىڭ 2020-جىلعى 15- جەلتوقسانداعى قاۋلىسىمەن COVID-19 كوروناۆيرۋسىنا قارسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا وندىرىلگەن ۆاكتسينالاردى ۋاقىتشا مەملەكەتتىك تىركەۋ قاعيدالارى بەكىتىلگەن بولاتىن.
اتالعان قاۋلىعا سايكەس، ۆاكتسينالاردى ۋاقىتشا مەملەكەتتىك تىركەۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرۋشى مەملەكەتتىك ساراپتاما ۇيىمىنا ءوتىنىش پەن قۇجاتتار تىزبەسىن ۇسىنادى. ءوتىنىش بەرۋشى ۇسىنعان قۇجاتتاردى قاراۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ساراپتاما ۇيىمى ءوتىنىشتى تىركەگەن كۇننەن باستاپ 1 (ءبىر) جۇمىس كۇنى ىشىندە: مەملەكەتتىك ساراپتاما ۇيىمىنىڭ ماماندارى مەن ساراپشىلارىنان؛
بيوەتيكا جونىندەگى ورتالىق كوميسسيانىڭ وكىلدەرىنەن؛
مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن، ماماندارى مەن ساراپشىلارىنان؛
مەديتسينا، بيولوگيا، ميكروبيولوگيا، يممۋنولوگيا جانە ەپيدەميولوگيا سالاسىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن بەيىندى ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن، ماماندارى مەن ساراپشىلارىنان تۇراتىن ساراپتاما كوميسسياسىن قۇرادى.
ساراپتاما كوميسسياسىنىڭ قۇرامى مەملەكەتتىك ساراپتاما ۇيىمى باسشىسىنىڭ بۇيرىعىمەن بەكىتىلەدى.
ساراپتاما كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى مەملەكەتتىك ساراپتاما ۇيىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارىنان تومەن ەمەس تۇلعا بولىپ تابىلادى. كوميسسياسىنىڭ قىزمەتىنە قانداي دا ءبىر ارالاسۋعا جول بەرىلمەيدى. داۋىستار تەڭ بولعان جاعدايدا ءتوراعالىق ەتۋشىنىڭ داۋىسى شەشۋشى بولىپ تابىلادى. ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ وكىلدەرى بولىپ تابىلاتىن ادامداردى، سونداي-اق ۆاكتسينانى دايىنداۋعا جانە (نەمەسە) ازىرلەۋگە تىكەلەي نەمەسە جاناما قاتىسقان ادامداردى ساراپتاما كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا قوسۋعا، سونداي-اق ساراپتاما كوميسسياسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋدىڭ وزگە دە نىسانىنا ارالاستىرۋعا جول بەرىلمەيدى.
«ساراپتاما كوميسسياسى 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە ۇسىنىلعان قۇجاتتاردىڭ تولىقتىعىن باعالاۋدى جانە تاۋەلسىزدىك، وبەكتيۆتىلىك، قاعيداتتارىن ساقتاي وتىرىپ، ولاردى قاراۋدى جۇزەگە اسىرادى.
ۇسىنىلعان قۇجاتتارعا سۇراقتار نەمەسە ەسكەرتۋلەر بولعان جاعدايدا، مەملەكەتتىك ساراپتاما ۇيىمى ءوتىنىش تىركەلگەن كۇننەن باستاپ 1 جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە ءوتىنىش بەرۋشىگە 3 جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە قوسىمشا تۇسىنىكتەمە بەرۋدىڭ جانە (نەمەسە) انىقتالعان ەسكەرتۋلەردى تولىق كولەمدە جويۋدىڭ قاجەتتىگى تۋرالى رەسمي سۇراۋ سالۋ (ەركىن نىساندا) جىبەرەدى.
ءوتىنىش بەرۋشى قۇجاتتاردىڭ تولىق توپتاماسىن ۇسىنباعان جاعدايدا، سونداي-اق ساراپتاما كوميسسياسىنىڭ ەسكەرتۋلەرى وسى تارماقتا كوزدەلگەن مەرزىمدەردە جويىلماعان جاعدايدا، ساراپتاما كوميسسياسى تەرىس قورىتىندى بەرەدى. مەملەكەتتىك ورگان ساراپتاما كوميسسياسى ۇسىنعان ۆاكتسينانىڭ قاۋىپسىزدىگى، ساپاسى مەن تيىمدىلىگى تۋرالى قورىتىندىنىڭ نەگىزىندە 1 جۇمىس كۇنى ىشىندە ۆاكتسينانى 9 اي مەرزىمگە ۋاقىتشا مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى نەمەسە ۆاكتسينانى ۋاقىتشا مەملەكەتتىك تىركەۋدەن باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى.
وڭ شەشىم بولعان جاعدايدا مەملەكەتتىك ورگان 1 جۇمىس كۇنى ىشىندە ءوتىنىش بەرۋشىگە ۋاقىتشا تىركەۋ كۋالىگىن بەرەدى. تەرىس شەشىم قابىلدانعان جاعدايدا مەملەكەتتىك ورگان 1 جۇمىس كۇنى ىشىندە ءوتىنىش بەرۋشىگە ۆاكتسينانى ۋاقىتشا مەملەكەتتىك تىركەۋدەن باس تارتۋ سەبەپتەرىن كورسەتە وتىرىپ، جازباشا (ەركىن) نىساندا حابارلايدى»، - دەلىنگەن قۇجاتتا.
اۆتور: مارلان جيەمباي
